Bitwa pod Stołowiczami (1919)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Stołowiczami
Wojna polsko-bolszewicka
Czas 16–19 kwietnia 1919
Miejsce pod Stołowiczami
Wynik zwycięstwo D L-B
Strony konfliktu
 Polska  Rosyjska FSRR
Dowódcy
Aleksander Boruszczak
Franciszek Ostrowski
brak współrzędnych
Adam Przybylski,
Wojna Polska 1918–1921[1]

Bitwa pod Stołowiczamiwalki grupy płk. Aleksandra Boruszczaka i płk. Franciszka Ostrowskiego z oddziałami Zachodniej Dywizji Strzelców toczone w początkowym okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

W ostatnich miesiącach 1918 i w pierwszych 1919 na wschodnich krańcach odradzającej się Rzeczypospolitej stacjonowały wojska niemieckie Ober-Ostu. Ich ewakuacja powodowała, że opuszczane przez nie tereny od wschodu zajmowała Armia Czerwona. Jednocześnie od zachodu podchodziły oddziały odradzającego się Wojska Polskiego[2]. W lutym 1919 oddziały polskie weszły w kontakt bojowy z jednostkami Armii Czerwonej. Rozpoczęła się nigdy nie wypowiedziana wojna polsko-bolszewicka[3]. W tym okresie oddziały polskie prowadziły ograniczone działania zaczepne[4]. W połowie lutego front polsko-sowiecki ustalił się na linii rzeki Szczary[5]. 26 marca 1919 marszałek Józef Piłsudski przedstawił w Brześciu plan wyzwolenia Wilna. Plan przewidywał też wykonanie uderzenia demonstracyjnego na Baranowicze, Lidę i Nowogródek. Miały one odwrócić uwagę dowództwa sowieckiej Dywizji Zachodniej od głównego kierunku uderzenia, jakim był kierunek wileński[6][7].

Zadanie opanowania Baranowicz i Nowogródka powierzono gen. Adamowi Mokrzeckiemu. Dysponował on dziewięcioma batalionami piechoty, 3. i 9 pułkiem ułanów, grupą jazdy mjr. Dąbrowskiego i trzema bateriami artylerii[8]. Główne zadanie wykonywała grupa płk. Aleksandra Boruszczaka[9].

Walczące wojska[edytuj | edytuj kod]

Jednostka
Dowódca
Podporządkowanie
II Rzeczpospolita Wojsko Polskie
dowództwo Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen. Stanisław Szeptycki Front Litewsko-Białoruski
⇒ grupa płk. Boruszczaka płk Aleksander Boruszczak Dywizja L-B
⇒ grupa płk. Ostrowskiego płk. Franciszek Ostrowski
Grodzieński pułk strzelców mjr Bronisław Bohaterewicz Dywizja L-B
→ szwadron ułanów grodzieńskich por. Stanisław Czuczełowicz Grodzieński ps
→ 3 i 6/Białostockiego ps por. Stefan Lewicki
→ batalion milicji ludowej (8 baon strzelców) por. Bolesław Ostrowski
→ działon 7 pułku artylerii polowej
Armia Czerwona
dowództwo Dywizji Zachodniej Roman Łągwa Armia Zachodnia
4 rewolucyjny pułk warszawski Jan Makowski Dywizja Zachodnia

Walki pod Stołowiczami[edytuj | edytuj kod]

15 kwietnia maszerująca na Baranowicze grupa płk. Boruszczaka napotkała w rejonie Stołowicz 2 Brygadę sowieckiej Zachodniej Dywizji Strzelców[10][7].

Następnego dnia szwadron ułanów grodzieńskich opanował Stołowicze. Jednak kontratak sowieckich marynarzy wyrzucił polskich ułanów z miejscowości. Zagrożone okrążeniem cofnęło się całe lewe skrzydło grupy płk. Aleksandra Boruszczaka[11]. Aby opanować sytuację, dowództwo Dywizji Litewsko-Białoruskiej zorganizowało grupę taktyczną w składzie Grodzieński pułk strzelców, dwie kompanie Białostockiego pułku strzelców, batalionu milicji ludowej i działonu 7 pułku artylerii polowej. W sumie grupa liczyła około 700 „bagnetów” i 53 „szable”, 4 ciężkie karabiny maszynowe, 4 miotacze min i 1 działo[11]. Dowódca tak zorganizowanej grupy płk Franciszek Ostrowski[a] otrzymał rozkaz obejścia Stołowicz od północy, zdobycia miasteczka i odcięcia odwrotu oddziałom sowieckim walczącym z grupą płk. Boruszczaka[12][13].

Grupa wyruszyła wieczorem 18 kwietnia i maszerowała lasami na PodstarzykiCukantowczeZapole. Nocą z 18 na 19 kwietnia podeszła pod Stołowicze. Grupa przyjęła następujące ugrupowanie bojowe: pułk grodzieński stanął na wschód od drogi Zapole – Stołowicze; dwie kompanie Białostockiego ps na wschód od pułku grodzieńskiego, ułani por. Stanisława Czuczełowicza patrolowali w kierunku na TorczyceKoldyczewoHorodyszcze, zaś 8 batalion milicji ludowej pozostał w odwodzie w Cukantowiczach[14]. Major Bronisław Bohaterewicz uszykował grodzieńskich strzelców do szturmu następująco: w pierwszej linii na prawym skrzydle stała 2 kompania, a na lewym 4 kompania. W 2 linii nacierać miała szkoła podoficerska i 3 kompania. Pułk miał uderzyć wprost z północy przez folwark Stołowicze, a kompanie białostockie otrzymały zadanie obejścia miasteczka od północnego wschodu, by zamknąć wrogowi odwrót na Torczyce[14].

Zgodnie z planem, o 3.30 grupa uderzeniowa rozpoczęła natarcie od północy i północnego wschodu. Nad ranem strzelcy grodzieńscy przełamali obronę sowieckiego warszawskiego pułku strzelców i szwadronu kawalerii. Sowieckie oddziały wycofały się z miasta[15].

Bilans walk[edytuj | edytuj kod]

Polskie oddziały zdobyły Stołowicze i nacierały dalej na Baranowicze. Przeciwnik stracił 46 poległych, wielu rannych i jeńców. Straty polskie nie są znane[15].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Etatowy dowódca Grodzieńskiego pułku strzelców.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]