Bitwa pod Unsan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Unsan
wojna koreańska
Ilustracja
Mapa bitwy pod Unsan
Czas 25 października – 4 listopada 1950
Miejsce Unsan
Terytorium Korea
Przyczyna chińska interwencja w Korei
Wynik zwycięstwo Chińczyków
Strony konfliktu
 Chiny  Stany Zjednoczone
 Korea Południowa
Dowódcy
Peng Dehuai
Wu Xinquan
Wen Yucheng
Frank W. Milburn
Hobart Gay
Raymond D. Palmer
Paik Sun Yup
Straty
+600[1] USA:
449 zabitych
700 rannych i wziętych do niewoli[2],
Korea Południowa:
530[3]
Położenie na mapie Korei Północnej
Mapa konturowa Korei Północnej, po lewej znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
39,97°N 125,80°E/39,972200 125,803000

Bitwa pod Unsan (kor.: 운산 전투; hancha: 雲山 戰 鬪; RR: Unsan jeontu; MR: Unsan chŏnt'u), w Chinach znana jako bitwa o Junszan (chin.: 云山 战斗; pinyin: Yún Shān Zhàn Dòu) – seria potyczek stoczonych w czasie wojny koreańskiej pomiędzy 25 października a 4 listopada 1950 r. w powiecie Unsan w prowincji P’yŏngan Północny w dzisiejszej Korei Północnej. W ramach pierwszej fazy kampanii wojsk chińskich w Korei, rozpoczętej 25 października, Ludowa Armia Ochotnicza wielokrotnie atakowała 1 Dywizję Piechoty Armii Republiki Korei w rejonie Unsan, próbując wziąć nacierające siły ONZ z zaskoczenia. W przypadkowym pierwszym starciu z Armią Stanów Zjednoczonych podczas wojny koreańskiej[4], chiński 39 Korpus zaatakował nieprzygotowany do obrony, amerykański 8 pułk kawalerii w Unsan 1 listopada, powodując jedną z najbardziej dotkliwych porażek Amerykanów w wojnie koreańskiej.

Tło sytuacyjne[edytuj | edytuj kod]

Do października 1950 r. siły ONZ z powodzeniem wydostały się z worka pusańskiego na południowo-wschodnim wybrzeżu Półwyspu Koreańskiego i rozpoczęły natarcie na północ, wyzwalając całą Koreę Południową, a następnie posuwały się przez terytorium Korei Północnej w kierunku granicy chińsko-koreańskiej, ścigając wycofującą się Północnokoreańską Armią Ludową[5]. Amerykańska 1 Dywizja Kawalerii wkroczyła do Pjongjangu 19 października,[6] podczas gdy wojska południowokoreańskie pędziły w kierunku rzeki Yalu we wszystkich kierunkach[7]. W ramach Ofensywy Święta Dziękczynienia, mającej w założeniach zakończyć wojnę, generał Frank W. Milburn, dowódca I Korpusu Armii Stanów Zjednoczonych, nakazał koreańskiej 1 Dywizji Piechoty zabezpieczyć zaporę Sui-ho na rzece Jalu, przechodząc przez powiat Unsan[8].

Zaalarmowany gwałtownym załamaniem się sił zbrojnych Korei Północnej i wojskami ONZ zbliżającymi się do granicy z Chinami, przewodniczący Komunistycznej Partii Chin Mao Zedong nakazał przekształcenie Północno-Wschodnich Sił Granicznych Armii Ludowo-Wyzwoleńczej w Ludową Armię Ochotniczą celem zorganizowania zbrojnej interwencji w Korei[9]. Pomimo determinacji Mao, by ocalić Koreę Północną przed kapitulacją, chińskie kierownictwo wojskowe wyraziło wątpliwości co do zdolności chińskiej armii do walki z bardziej zaawansowanymi technicznie wojskami amerykańskimi[10]. Jako kompromis, Mao zatwierdził operację budowania przyczółka dla ograniczonych ofensyw tylko przeciwko Armii Korei Południowej, unikając jednocześnie kontaktów z siłami USA[4][11]. Pod ścisłą tajemnicą armia chińska wkroczyła do Korei 19 października[12].

Preludium[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja i teren[edytuj | edytuj kod]

Unsan-ŭp to miasto w północno-zachodniej Korei, siedziba powiatu Unsan, położone 80 km od ujścia rzeki Ch'ŏngch'ŏn-gang na zachodnim wybrzeżu Korei[13]. Ze względu na dominujący pagórkowaty teren na granicy chińsko-koreańskiej, powiat Unsan jest jednym z niewielu miejsc zapewniających swobodny do obszaru rzeki Yalu[14]. Miasto otoczone jest wzgórzami na północy, rzeką Nammyon na zachodzie i rzeką Samtan na wschodzie. Na południu od miasta znajduje się skrzyżowanie dróg, łączące trasy z Unsan do Ipsok, podczas gdy grzbiet nazwany Bugle Hill góruje nad drogą pomiędzy Unsan i Yongsan-dong. Te dwie drogi stanowiły jedyne trasy odwrotu dla sił ONZ z powiatu Unsan[15].

Siły i strategia[edytuj | edytuj kod]

Działając na polecenie generała Milburna, koreańska 1 Dywizja Piechoty ruszyła 24 października na północ z koreańską 6 Dywizją Piechoty po prawej stronie i amerykańską 24 Dywizją Piechoty po lewej, a rankiem 25 października zajęła Unsan[16]. Jednak z siłami ONZ rozproszonymi po całej Korei, pozostała 24 km luka między 24 Dywizją amerykańską a 1 Dywizją koreańską, pozostawiając lewą flankę Koreańczyków bez ochrony[17].

Zauważywszy słabo obsadzoną linię frontu sił ONZ, Chińczycy zdecydowali się przeprowadzić uderzenie przeciwko wojskom Korei Południowej pod Unsan. W ramach pierwszej fazy kampanii, 120 Dywizja chińskiego 40 Korpusu miała najpierw zablokować i związać walką 1 Dywizję Piechoty pod Unsan[18] Jednocześnie większość 40 Korpusu, razem z 38 Korpusem i jedną dywizją z 42 Korpusu, miała zaatakować i zniszczyć południowokoreańską 6 i 8 Dywizję Piechoty na wschód od Unsan[18]. Wreszcie 39 Korpus zniszczyłby 1 Dywizję Piechoty, infiltrując lukę pomiędzy 24 Dywizją amerykańską a 1 Dywizją koreańską na zachód od Unsan[18]. Nie wykryta przez wywiad ONZ, 120 Dywizja dotarła na pozycję blokującą 24 października, a jej 360 pułk mocno ufortyfikował wzgórza na północ od Unsan[19]. Aby ukryć ruchy wojsk i zapobiec nalotom ONZ, Chińczycy wywołali również kilka pożarów lasów pod koniec października[20].

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza potyczka[edytuj | edytuj kod]

25 października o godz. 10:30 południowokoreańska 1 Dywizja Piechoty zaatakowała na północ ze swoim 12 pułkiem na zachodnim brzegu rzeki Samtan, podczas gdy 15 pułk próbował dotrzeć na jej wschodni brzeg[16]. Lecz kiedy pułk miał właśnie przekroczyć rzekę, chińska 120 Dywizja przygwoździła Koreańczyków ogniem ciężkiej artylerii[21]. Koreańczycy z południa początkowo wierzyli, że napotkany opór jest ostatnią pozostałością armii północnokoreańskiej, ale ich ocena sytuacji szybko się zmieniła wraz ze schwytaniem pierwszego chińskiego jeńca w wojnie koreańskiej[22]. Więzień ujawnił, że na północ od Unsan czeka 10 000 chińskich żołnierzy[22].

W obliczu nagłego pojawienia się przytłaczających sił chińskich, koreańska 1 Dywizja Piechoty próbowała zająć pozycje obronne, przejmując kontrolę nad wzgórzami wokół Unsan[23]. Wówczas Koreańczycy znaleźli się w bliskim kontakcie ogniowym z chińskim 360-tym pułkiem w nocy 25 października[23][24]. Następnego dnia 39 Korpus przybył na zachód od Unsan, przecinając drogę między Unsan i Yongsan-dong,[25] zarazem całkowicie otaczając 1 Dywizję Piechoty[23]. Wspomagana zrzutami z powietrza i działaniami 6. batalionu czołgów średnich oraz 10 Grupy Artylerii Przeciwlotniczej Stanów Zjednoczonych, 1 Dywizja Piechoty ponownie otworzyła drogę 27 października[26]. Kilka kolejnych prób posunięcia się na północ przez południowych Koreańczyków przyniosło niewielkie postępy[26], a walki ustały 28 października[27].

Pomimo ostrzeżeń generała brygady Paika Sun Yupa, dowódcy koreańskiej 1 Dywizji Piechoty[26], ogólne poczucie optymizmu co do wyniku wojny ze strony dowództwa sił ONZ uniemożliwiło potraktowanie chińskiego zagrożenia poważnie[28]. Gdy walki doprowadziły do impasu pod Unsan, generał Walton Walker z amerykańskiej 8 Armii rozkazał 8 pułkowi kawalerii ze składu 1 Dywizji Kawalerii Stanów Zjednoczonych wznowić ofensywę na północ, odciążając południowokoreański 12 pułk[29]. Do czasu, gdy amerykański 8 pułk kawalerii dotarł do Unsan 29 października, 11 pułk piechoty z koreańskiej 1 Dywizji już wycofywał się stamtąd[30]. W tym samym czasie Chińczycy zniszczyli koreańską 6 Dywizję Piechoty na wschód od Unsan[31]. Powiat Unsan stał się w tym momencie odsłoniętym, północnym wybrzuszeniem w linii frontu wojsk ONZ, obsadzanym jedynie przez 8 pułk kawalerii USA i 15 pułk piechoty Armii Korei Południowej[17].

Chiński kontratak[edytuj | edytuj kod]

Wciąż wierząc, że koreańska 1 Dywizja Piechoty była związana walką pod Unsan[4], dowódca Ludowej Armii Ochotniczej Peng Dehuai dał 39 Korpusowi zielone światło, aby zniszczyć garnizon w Unsan 1 listopada[32]. Chiński plan przewidywał, że 117 Dywizja zaatakuje z północnego wschodu, 116 Dywizja z północnego zachodu, a 115 Dywizja z południowego zachodu[32]. W tym samym czasie amerykański 8 pułk kawalerii zajął pozycje wokół miasta, z 1. batalionem broniącym północy Unsan nad rzeką Samtan, a z 2. i 3. batalionami broniącymi obszarów na zachód od Unsan nad rzeką Nammyon[33]. Jednak niedobór siły ludzkiej w szeregach wojsk ONZ pod koniec 1950 roku spowodował powstanie ponad 1600-metrowej przerwy pomiędzy 1 i 2 batalionem[34] Po drugiej stronie rzeki koreański 15 pułk piechoty okopał się w północno-wschodniej części Unsan z amerykańskim 1. batalionem[29].

Wczesnym popołudniem 1 listopada patrol bojowy z 5 pułku kawalerii USA, tylnej straży 8 pułku kawalerii, został zaskoczony przez chiński 343 pułk ze 115 Dywizji pod Bugle Hill[35][32]. Kiedy tylko odkryto zasadzkę, Chińczycy natychmiast przypuścili ataki o godzinie 17:00[36][37]. Wspierana przez artylerię rakietową[36][37], 117 Dywizja zaatakowała koreański 15 pułk piechoty z pełną siłą, podczas gdy cztery chińskie bataliony ze 116 Dywizji weszły w lukę między 1. i 2. batalionem amerykańskiego 8 pułku kawalerii[34][37]. Do 23:00 ciężkie walki całkowicie wyniszczyły 15 pułk piechoty, a 1. i 2. batalionom kończyła się amunicja[38]. Gdy obrona sił ONZ wokół Unsan zaczęła się załamywać, generał Milburn nakazał garnizonowi wycofać się po tym, jak dowiedział się o zniszczeniu koreańskiej 6 Dywizji Piechoty na prawym skrzydle[39].

Zanim jednak mógł nastąpić odwrót, chiński 347 pułk 116 Dywizji wszedł już do miasta Unsan przez lukę pomiędzy amerykańskimi batalionami[37]. Wkrótce potem kilka blokad drogowych pojawiło się za pozycjami 1. i 2. batalionu[40]. Gdy tempo ataków przyspieszyło, 348 pułk ruszył na południe od Unsan[41], atakując siły ONZ na skrzyżowaniu dróg o 2:30[40]. Przy zablokowanych wszystkich drogach w rejonie, 1. i 2. bataliony amerykańskiego 8 pułku kawalerii mogły wycofać się tylko infiltrując chińskie linie w małych grupach,[33] a także po drodze porzucając większość pojazdów i broni ciężkiej[42]. Ocalali żołnierze amerykańscy i koreańscy dotarli do linii ONZ do 2 listopada[42].

Podczas gdy 1. i 2. batalion były silnie atakowane, 3. batalion amerykańskiego 8 pułku kawalerii pozostawał sam przez większą część nocy, [43] lecz do godz. 3:00 kompanii komandosów z chińskiej 116 Dywizji udało się zinfiltrować stanowisko dowodzenia batalionu, korzystając z przebrania w mundury armii południowokoreańskiej[44][45]. Następujący zaraz potem atak z zaskoczenia doprowadził do zniszczenia większość pojazdów batalionu i spowodował liczne straty wśród Amerykanów,[46] z których większość nadal spała[44]. Ostatecznie 3. batalion został wciśnięty na ostatnią linię obrony o głębokości zaledwie 180 m przez chiński 345 pułk 115 Dywizji[47][41]. Amerykański 5 pułk kawalerii wielokrotnie próbował uratować 3. batalion, atakując 343-ty pułk na Bugle Hill,[48] ale po poniesieniu 350 ofiar, Amerykanie zostali zmuszeni do wycofania się na rozkaz generała dywizji Hobarta Gaya, dowódcy 1 Dywizji Kawalerii[47]. Uwięziony 3 batalion przetrwał wiele dni ciągłych ataków, a ocalałym żołnierzom udało się wyrwać poza pierścień okrążenia do 4 listopada[49]. Pod koniec bitwy mniej niż 200 ocalałych z 3. batalionu zdołało wrócić na linię ONZ[50].

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

Natychmiast po sukcesie pod Unsan, reszta chińskich sił przeszła przez linie amerykańskie, zamierzając zepchnąć siły USA z powrotem przez rzekę Ch'ŏngch'ŏn-gang do Pjongjangu[51]. Jednak niedobory żywności i amunicji wkrótce zmusiły Chińczyków do wycofania się 5 listopada, kończąc w ten sposób pierwszą fazę chińskiej interwencji[51]. Oprócz zwycięstwa pod Unsan, operacja wojsk chińskich doprowadziła również do zniszczenia koreańskiej 6 Dywizji Piechoty i jednego pułku z 8 Dywizji Piechoty w bitwie pod Onjong[52][31]. W zamian za ten sukces Chińczycy ponieśli 10700 ofiar[53]. Bitwa pod Unsan została uznana za jedną z najbardziej dotkliwych porażek Armii Stanów Zjednoczonych podczas wojny koreańskiej[54].

Chińskie zwycięstwo pod Unsan było takim samym zaskoczeniem dla chińskich przywódców, jak dla sił ONZ[55]. Przypadkowe spotkanie sił chińskich i amerykańskich pod Unsan złagodziło obawy chińskich przywódców przed interwencją w Korei,[56] podczas gdy chińscy dowódcy bardzo szczegółowo zbadali sposób działania wojsk amerykańskich na przykładzie 1 Dywizji Kawalerii[4]. Z drugiej strony, dla sił ONZ, pomimo ciężkich strat poniesionych przez 8 Armię pod Unsan, nieoczekiwane wycofanie się Chińczyków sprawiło, iż dowództwo ONZ uznało, że Chiny nie interweniowały w Korei na dużą skalę[57]. Dowódca Ludowej Ochotniczej Armii Peng Dehuai włączył doświadczenia z bitwy pod Unsan do planowania nadchodzącej drugiej fazy interwencji[58], podczas gdy generał Douglas MacArthur rozpoczął ofensywę bożonarodzeniową, zakładając, że w Korei obecne były tylko słabe siły chińskie[59]. Doprowadziło to do decydujących bitew nad rzeką Ch'ŏngch'ŏn-gang i jeziorem Chosin pod koniec 1950 roku[60].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. McMichael 1987 ↓, s. 69.
  2. Ecker 2005 ↓, s. 47.
  3. Chae, Chung i Yang 2001 ↓, s. 124.
  4. a b c d Ryan, Finkelstein i McDevitt 2003 ↓, s. 127
  5. Allan R. Millet: Korean War (ang.). Encyclopædia Britannica, 2009. [dostęp 2020-10-04].
  6. Alexander 1986 ↓, s. 250.
  7. Roe 2000 ↓, s. 156.
  8. Chae, Chung i Yang 2001 ↓, s. 114.
  9. Roe 2000 ↓, s. 145.
  10. Roe 2000 ↓, s. 146.
  11. Roe 2000 ↓, s. 150.
  12. Roe 2000 ↓, s. 145, 148–149.
  13. Appleman 1992 ↓, s. 672.
  14. Appleman 1992 ↓, s. 673.
  15. Alexander 1986 ↓, s. 273.
  16. a b Chae, Chung i Yang 2001 ↓, s. 124
  17. a b Appleman 1992 ↓, s. 680
  18. a b c Chinese Military Science Academy 2000 ↓, s. 44
  19. Chinese Military Science Academy 2000 ↓, s. 21.
  20. Appleman 1992 ↓, s. 690.
  21. Chae, Chung i Yang 2001 ↓, s. 116.
  22. a b Chae, Chung i Yang 2001 ↓, s. 117
  23. a b c Chae, Chung i Yang 2001 ↓, s. 118
  24. Chinese Military Science Academy 2000 ↓, s. 22.
  25. Chinese Military Science Academy 2000 ↓, s. 24.
  26. a b c Appleman 1992 ↓, s. 678
  27. Chae, Chung i Yang 2001 ↓, s. 119.
  28. Halberstam 2007 ↓, s. 9–44.
  29. a b Chae, Chung i Yang 2001 ↓, s. 120
  30. Appleman 1992 ↓, s. 681.
  31. a b Roe 2000 ↓, s. 168
  32. a b c Chinese Military Science Academy 2000 ↓, s. 32
  33. a b Alexander 1986 ↓, s. 276.
  34. a b Appleman 1992 ↓, s. 694
  35. Appleman 1992 ↓, s. 691.
  36. a b Appleman 1992 ↓, s. 692
  37. a b c d Chinese Military Science Academy 2000 ↓, s. 33
  38. Appleman 1992 ↓, s. 694–695.
  39. Appleman 1992 ↓, s. 695.
  40. a b Appleman 1992 ↓, s. 696–700
  41. a b Chinese Military Science Academy 2000 ↓, s. 34
  42. a b Appleman 1992 ↓, s. 700
  43. Appleman 1992 ↓, s. 701.
  44. a b Appleman 1992 ↓, s. 702
  45. Mahoney 2001 ↓, s. 78.
  46. Mahoney 2001 ↓, s. 78–79.
  47. a b Appleman 1992 ↓, s. 704
  48. Chinese Military Science Academy 2000 ↓, s. 35.
  49. Appleman 1992 ↓, s. 707–8.
  50. Appleman 1992 ↓, s. 708.
  51. a b Roe 2000 ↓, s. 176
  52. Alexander 1986 ↓, s. 288.
  53. Chinese Military Science Academy 2000 ↓, s. 44.
  54. Nick Przybyciel: The Battle of Unsan (ang.). Official United States Air Force Website, 3.11.2005. [dostęp 2020-10-04].
  55. Roe 2000 ↓, s. 229.
  56. Roe 2000 ↓, s. 230.
  57. Roe 2000 ↓, s. 207.
  58. Roe 2000 ↓, s. 233.
  59. Roe 2000 ↓, s. 224.
  60. Alexander 1986 ↓, s. 312, 313.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bevin R. Alexander: Korea: The First War We Lost. New York: Hippocrene Books, Inc, 1986. (ang.)
  • Roy Appleman: South to the Naktong, North to the Yalu. Washington, D.C.: Center of Military History, United States Army, 1992. [dostęp 2020-10-04]. (ang.)
  • Han Kook Chae, Suk Kyun Chung, Yong Cho Yang: The Korean War. Lincoln, NE: University of Nebraska Press, 2001. (ang.)
  • Chinese Military Science Academy: History of War to Resist America and Aid Korea (抗美援朝战争史). T. Volume II. Beijing: Chinese Military Science Academy Publishing House, 2000. (chiń.)
  • Richard E. Ecker: Korean Battle Chronology: Unit-by-Unit United States Casualty Figures and Medal of Honor Citations. Jefferson, North Carolina: McFarland, 2005. (ang.)
  • David Halberstam: The Coldest Winter - America and the Korean War. New York: Hyperion, 2007. [dostęp 2020-10-04]. (ang.)
  • Kevin Mahoney: Formidable Enemies : The North Korean and Chinese Soldier in the Korean War. Novato, CA: Presidio Press, 2001. (ang.)
  • Scott R. McMichael. Chapter 2: The Chinese Communist Forces in Korea. „A Historical Perspective on Light Infantry”, 1987. Fort Leavenworth, KS: US Army Combined Arms Center. ISSN 0887-235X (ang.). 
  • Patrick C. Roe: The Dragon Strikes. Novato, CA: Presidio, 2000. (ang.)
  • Mark A. Ryan, David M. Finkelstein, Michael A. McDevitt: Chinese Warfighting: The PLA Experience Since 1949. Armonk, New York: M.E. Sharpe, 2003. (ang.)