Bitwa pod Warszawą 1944

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Warszawą 1944
II wojna światowa, front wschodni
Ilustracja
Czas 25 lipca - 5 sierpnia 1944
Miejsce na wschód od Warszawy
Terytorium Mazowsze, Polska
Przyczyna operacja Bagration
Wynik zwycięstwo Niemców
Strony konfliktu
 ZSRR  III Rzesza
Siły
3 korpusy z 2 Armii Pancernej- ok. 700 czołgów i dział
Straty
406 poległych, 1271 rannych, 589 zaginionych, 284 czołgów i dział[1] 513 czołgów i dział
brak współrzędnych

Bitwa pod Warszawą, znana jako bitwa pancerna na przedpolach Warszawy, bitwa pod Radzyminem lub bitwa pod Wołominembitwa stoczona w czasie II wojny światowej na prawym brzegu Wisły na wschód od Warszawy w dniach 25 lipca5 sierpnia 1944 r. pomiędzy radziecką 2 Armią Pancerną a niemieckimi oddziałami m.in. dywizjami Waffen-SS Wiking i Totenkopf oraz dywizją Hermann Göring. Bitwa zbiegła się z działaniem Armii Krajowej z radzymińskiego Obwodu „Rajski Ptak”, której oddziały w lipcu 1944 przystąpiły do akcji "Burza".

W bitwie brały udział jednostki 3 Korpusu Pancernego, 8 Gwardyjskiego Korpusu Pancernego i 16. Korpusu Pancernego z radzieckiej 2 Armii Pancernej (2-й Танковой Армии) nacierającej od strony Lublina przez Dęblin oraz kilku dywizji pancernych wojsk niemieckich, a mianowicie: 1 Dywizji Pancerno-Spadochronowej "Hermann Göring", 5 Dywizji Pancernej SS "Wiking", 3 Dywizji Pancernej SS "Totenkopf" oraz 4 i 19 Dywizji Pancernej. Walki rozgrywające się na przedpolach Warszawy były ostatnim impulsem do podjęcia decyzji o rozpoczęciu powstania warszawskiego[2]. W bitwie po obu stronach wzięło udział ok. 1000 czołgów, z czego ponad połowa została zniszczona w walce.

Przebieg działań bojowych[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze sowieckie jednostki zwiadowcze dotarły pod Warszawę pod koniec lipca 1944 roku, a sowiecki 3 Korpus Pancerny nacierając od strony Mińska Mazowieckiego w kierunku pn-zach podszedł na odległość 5 km od mostu na rzece Narew w Zegrzu. Bitwa rozpoczęła się 31 lipca od niemieckiego natarcia w rejonie Radzymina. Już 1 sierpnia niemieckie 19 DPanc. i 5 DPanc. SS po spotkaniu się pod Okuniewem zamknęły pod Wołominem w okrążeniu sowiecki 3 Korpus Pancerny, który został zniszczony do 3 sierpnia. W dniu 2 sierpnia jednostki radzieckie przeszły do defensywy. Walki trwały do 10 sierpnia.

Niemieckie jednostki biorące udział w bitwie[edytuj | edytuj kod]

Bitwa a powstanie warszawskie[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem Mikołaja Iwanowa porażka spowolniła ofensywę 1 Frontu Białoruskiego, lecz w mniejszym stopniu niż przedstawiała to później radziecka propaganda. Mimo poniesionych strat 2 A. Panc. nie utraciła bowiem możliwości ofensywnych[3]. W dokumentach z tego okresu, przechowywanych w Centralnym Archiwum MON Federacji Rosyjskiej, nie odnaleziono żadnej wzmianki o załamaniu natarcia na Warszawę ze względu na niemiecki opór[4]. Radzieckie dowództwo oceniało przy tym, że niemiecki kontratak w rejonie Warszawy miał na celu jedynie zabezpieczenie ewakuacji na lewy brzeg Wisły – nie zaś zatrzymanie radzieckiego natarcia[3]. 1 sierpnia dowodzący 2 A. Panc. generał Aleksiej Radzijewski wydał swoim oddziałom rozkaz przejścia do obrony, lecz miała to być jedynie przerwa taktyczna – niezbędna, aby uzupełnić zapasy amunicji i paliwa[5]. Jeszcze 2 sierpnia radziecka „Prawda” zagrzewała czerwonoarmistów hasłem „na Warszawę!”[6].

Wybuch powstania warszawskiego zaskoczył Stalina, stąd postawa ZSRR wobec polskiego zrywu była początkowo ambiwalentna[7]. Dopiero gdy okazało się, że polski zryw nie wygaśnie zbyt szybko, a jego przywódcy reprezentują opcję niepodległościową, Moskwa przyjęła wobec powstania jednoznacznie wrogą postawę. 6 sierpnia z szeregów 2 A. Panc. niespodziewanie wycofano 1 pułk pontonowy, co można uznać za rezygnację z przeprawy przez Wisłę[8]. Dwa dni później 2 A. Panc. została wycofana spod Warszawy i skierowana na odpoczynek, a na jej miejsce wprowadzono znacznie słabszą 47 Armię. Z okolic miasta wycofano także radzieckie 61. i 70. Armię, a także 1 Armię Wojska Polskiego[9]. Sowieckie lotnictwo otrzymało zakaz prowadzenia lotów bojowych nad Warszawą (obowiązywał do 10 września), dozwolone były wyłącznie loty rozpoznawcze[10]. Z militarnego punktu widzenia wstrzymanie przez Armię Czerwoną natarcia na Warszawę było przy tym działaniem nie tylko bezsensownym, lecz wręcz szkodliwym. Zaniechano bowiem rozwijającej się pomyślnie ofensywy w kierunku Berlina oraz pozostawiono w rękach Niemców ważny węzeł komunikacyjny. Z tego względu można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że motywy tej decyzji były czysto polityczne[11].

W początkach września miały miejsce walki o prawobrzeżną Warszawę, a następnie o przyczółki warszawskie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Танковый удар: танковая армия в наступательной операции фронта по опыту Великой Отечественной войны by Радзиевский Алексей Иванович [1]
  2. Jan M. Ciechanowski Powstanie warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego, Warszawa 1989
  3. a b Iwanow 2010 ↓, s. 88–89.
  4. Iwanow 2010 ↓, s. 111.
  5. Iwanow 2010 ↓, s. 94.
  6. Zawodny 1994 ↓, s. 92–93.
  7. Iwanow 2010 ↓, s. 112.
  8. Iwanow 2010 ↓, s. 100.
  9. Iwanow 2010 ↓, s. 101–102, 109.
  10. Iwanow 2010 ↓, s. 113.
  11. Iwanow 2010 ↓, s. 101–102, 114, 288.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]