Blachownia Śląska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Kędzierzyna-Koźla Blachownia Śląska
Część miasta Kędzierzyna-Koźla
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat kędzierzyńsko-kozielski
Miasto Kędzierzyn-Koźle
W granicach Kędzierzyna-Koźla (1973[1]) 1975
Populacja (2000)
• liczba ludności

3351
Nr kierunkowy 77
Kod pocztowy 47-225
Tablice rejestracyjne OK
Położenie na mapie Kędzierzyna-Koźla
Mapa lokalizacyjna Kędzierzyna-Koźla
Blachownia Śląska
Blachownia Śląska
Położenie na mapie powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego
Blachownia Śląska
Blachownia Śląska
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Blachownia Śląska
Blachownia Śląska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Blachownia Śląska
Blachownia Śląska
Ziemia50°21′17″N 18°15′31″E/50,354722 18,258611
Portal Portal Polska

Blachownia Śląska (niem. Blechhammer) – dawna wieś, od 1973 dzielnica Kędzierzyna a od 1975 przemysłowa część miasta Kędzierzyna-Koźla (województwo opolskie), nad Kanałem Gliwickim.

W latach 1945-1954 siedziba gminy Blachownia Śląska.

Nazwa[edytuj]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod obecnie używaną, polską nazwą Blachownia oraz nazwą niemiecką Blechhammer[2]. W latach 19331937 Niemcy przeprowadzili na Śląsku Opolskim kampanię zmian nazw geograficznych z polskich na niemieckie. Z tego powodu w 1936 przestano używać polskiej nazwy Blachownia[potrzebny przypis]. Obecną nazwę zatwierdzono administracyjnie 12 listopada 1946[3].

Historia[edytuj]

W 1819 wieś Blachownia uwolniła się od pańszczyzny.

Rozwój gospodarczy[edytuj]

W połowie XIX wieku Blachownia i pobliskie Sławięcice były ważnym ośrodkiem przemysłowym. Po Kanale Kłodnickim kursowało rocznie ponad 1000 statków, przewożąc głównie towary z Gliwic do manufaktury w Sławięcicach oraz do składnicy towarów żelaznych utworzonej u ujścia Kanału do Odry.

Liczba ludności w miejscowości[4] 1845 1855 1861
Miedary/Blachownia (Medar/Blechhammer) 707 842 1059

9 listopada 1919 władze niemieckie przeprowadziły na Górnym Śląsku wybory komunalne. W powiecie kozielskim strona polska zdobyła w Blachowni 7 z 12 mandatów.[potrzebny przypis]

III powstanie śląskie[edytuj]

Podczas III powstania śląskiego 6 maja 1921 z Łabęd wyruszył 1 katowicki pułk piechoty im. J. Piłsudskiego dowodzony przez ppor. W. Fojkisa. 7 maja 1921 zajął on Sławięcice i Blachownię.

Liczba ludności w miejscowości[5] 1910 1925
Blachownia 901 961

III Rzesza[edytuj]

Droga do Blachowni
Krematorium w obozie koncentracyjnym

W ramach rozpoczętej przez nazistów walki z bezrobociem podjęto budowę Kanału Gliwickiego (lata 1934–1938), który połączył Gliwice z Koźlem-Port.

W 1939 rozpoczęto w Blachowni budowę zakładu chemicznego – zakład hydrogenizacji koncernu Oberschlesische Hydriewerke A.G.). Tutejsze zakłady miały produkować benzynę syntetyczną na drodze uwodornienia węgla.

Na potrzeby budowy zakładów i utrzymania produkcji rozpoczęto w 1940 tworzenie rozległej sieci różnego rodzaju obozów, położonych w pasie od Blachowni przez Kędzierzyn i Azoty do Bierawy. Skoncentrowano tutaj około 35 tys. ludzi uwięzionych w różnych obozach.

Alianckie lotnictwo (startowało z Włoch) przeprowadziło pierwsze loty rozpoznawcze w rejonie Kędzierzyna w marcu 1944. Zmasowane naloty bombowe rozpoczęły się w lipcu 1944. W wyniku masowych bombardowań tutejsze zakłady chemiczne zostały zniszczone. W dniach 21/22 stycznia 1945 przeprowadzono ewakuację zakładów i obozów przymusowej pracy.

W Polsce Ludowej[edytuj]

W dniu 31 stycznia 1945 Armia Czerwona zajęła Blachownię. 21 marca 1945 rozpoczęło się przejmowanie od Armii Czerwonej obiektów gospodarczych w powiecie kozielskim. Rosjanie przed wycofaniem się przeprowadzili całkowity demontaż urządzeń i aparatury zakładów chemicznych (zniszczenia osiągnęły poziom 100%) i innych lokalnych zakładów przemysłowych. Pozostałe urządzenia wywieźli Polacy do odbudowywanych zakładów chemicznych w Oświęcimiu, Chorzowie i Tarnowie.

Na początku 1946 w Blachowni mieszkało 505 osób.

Latem 1946 przejęto od Armii Czerwonej rzekę Odrę i uruchomiono transport wodny Kanałem Gliwickim węgla z Górnego Śląska.

Odbudowa przemysłu[edytuj]

Sześcioletni plan rozwoju 1950–1955 przewidywał budowę w Blachowni wytwórni benzolu i smoły koksowniczej Zakładów Koksochemicznych „Blachownia” (produkcję uruchomiono w 1952). W 1953 zdecydowano o budowie elektrociepłowni Elektrownia Blachownia (uruchomiona w 1957).

Ludność miejscowości według spisu powszechnego[6] 1950 1960 1970
Blachownia 854 2.046 3963

25 września 1954 reforma podziału administracyjnego powołała na terenie powiatu kozielskiego 30 gromad, w tym:

  • Gromada Blachowni Śląskiej (Blachownia i Lenartowice).

W 1961 Cisową i Miejsce Kłodnickie włączono do gromady Blachowni Śląskiej.

1 stycznia 1973 Blachownię przyłączono do Kędzierzyna.

Kędzierzyn-Koźle[edytuj]

15 października 1975 nastąpiło połączenie miast Koźla, Kędzierzyna, Kłodnicy i Sławięcice oraz 3 wsi (Lenartowic, Miejsca Kłodnickiego i Cisowej) – początek dzisiejszego miasta Kędzierzyn-Koźle.

 Osobny artykuł: Historia Kędzierzyna-Koźla.

Gospodarka[edytuj]

Największe lokalne firmy[edytuj]

Przemysł chemiczny:

Przemysł paliwowo-energetyczny:

Przemysł maszynowy:

Inne:

Komunikacja[edytuj]

Układ drogowy[edytuj]

Przez Blachownię przebiega ważna droga krajowa: 40.

Komunikacja miejska[edytuj]

Miejski Zakład Komunikacyjny w Kędzierzynie-Koźlu posiada w dzielnicy Blachownia 9 przystanków autobusowych: Blachownia Kanał, Elektrownia Blachownia, Energetyków, Bar „Magia”, Przyjaźni, Szkoła podstawowa 10, Biurowiec Z.Ch., Tuwima I i Tuwima II.

Kultura[edytuj]

  • Na osiedlu Blachownia znajduje się Filia nr 4 (ul. Wyzwolenia 7) Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kędzierzynie-Koźlu. Oferuje dostęp do Internetu.
  • Osiedlowy Ośrodek Kultury „Lech”. Działa tutaj koło plastyczne „Tęcza” oraz sekcja modelarska (budowa modeli redukcyjnych z plastyku i papieru). Corocznie jest organizowany Konkurs modeli plastikowych i kartonowych o Memoriał porucznika A. Lindella, również znajduje się tam sekcja taneczna „SPIN”.

Edukacja[edytuj]

  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 10 im. Wojska Polskiego, ul. Szkolna 3
  • Publiczne Gimnazjum nr 7, ul. Szkolna 3

Kościoły i Związki Wyznaniowe[edytuj]

Kościół Rzymskokatolicki:

Inne:

Sport[edytuj]

W Blachowni znajdują się następujące obiekty sportowe:

  • Stadion sportowo-rekreacyjny (ul. Szkolna 15) – wykorzystywany do szkolenia i rozgrywek w piłce nożnej oraz do organizacji imprez sportowych, rekreacyjnych, kulturalnych i innych.
 Osobny artykuł: Sport w Kędzierzynie-Koźlu.

Przypisy

  1. W granicach Kędzierzyna
  2. Johann Knie 1830 ↓, s. 47,48.
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  4. Kędzierzyn-Koźle. Monografia Miasta, Państwowy Instytut Naukowy w Opolu, Opole 2001.
  5. S. Golachowski, Materiały do statystyki narodowościowej Śląska Opolskiego z lat 1910-1939, Poznań – Wrocław 1950.
  6. Narodowy spis powszechny 1970 r., GUS, Warszawa 1971.

Bibliografia[edytuj]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.