Black Lives Matter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Black Lives Matter
Logotyp / flaga
Lider Alicia Garza, Patrisse Cullors, Opal Tometi
Utworzenie 13 czerwca 2013
Strona internetowa

Black Lives Matter, BLM (lit. "Czarne życia się liczą"[1] albo "Czarne życia mają znaczenie"[2]) – międzynarodowy ruch walczący o prawa człowieka, wywodzący się ze społeczności afroamerykańskiej, którego celem jest walka z przemocą wobec osób czarnoskórych i z rasizmem systemowym. Ruch regularnie organizuje protesty przeciwko brutalności policji wobec osób czarnoskórych oraz przeciwko nierówności rasowej w amerykańskim wymiarze sprawiedliwości. Znakiem rozpoznawalnym Black Lives Matter jest uniesiona czarna pięść, zapożyczona od symbolu autonomistów.

Początki[edytuj | edytuj kod]

„Marsz miliona bluz z kapturem” – protest przeciwko uniewinnieniu George’a Zimmermana

Początki ruchu sięgają 2013 roku, kiedy to w mediach społecznościowych został rozpowszechniony hasztag „BlackLivesMatter”. Jego powstanie związane było z uniewinnieniem George’a Zimmermana, członka straży sąsiedzkiej, który w lutym 2012 roku podczas patrolu zabił nieuzbrojonego czarnoskórego nastolatka, Trayvona Martina[3][4][5]. Hasztag został stworzony przez trzy aktywistki – Alicię Garzę, Patrisse Cullors i Opal Tometi[6][7] – które poznały się w Black Organizing for Leadership & Dignity (BOLD) – organizacji szkolącej lokalnych liderów[8][9].

Inspiracje[edytuj | edytuj kod]

BLM twierdzi, że inspirację czerpie z różnych ruchów społecznych, takich jak: Black Power Movement, czarny feminizm lat 80., panafrykanizm, ruchu przeciw apartheidowi, ruch społeczny LGBTQ i Okupuj Wall Street[8]. Jednak niektórzy z protestujących starają się, żeby odróżnić ich od starszego pokolenia czarnoskórych aktywistów, takich jak Al Sharpton, m.in. ze względu na ich powiązania z Partią Demokratyczną[10][11][12].

Pierwsze protesty[edytuj | edytuj kod]

Protesty w Ferguson w sierpniu 2014 roku

W sierpniu 2014 roku członkowie BLM zorganizowali swój pierwszy protest nazwany „Black Lives Matter Freedom Ride”. Protest odbyły się w Ferguson oraz pobliskim Saint Louis, w stanie Missouri, po zabójstwie czarnoskórego nastolatka – Michaela Browna[8]. Ponad pięćset osób dotarło do Ferguson, żeby wziąć udział w pokojowych demonstracjach. Spośród wielu grup, które wzięły udział w proteście, Black Lives Matter wyłonił się jako jedna z najlepiej zorganizowanych i najbardziej widocznych organizacji[8]. Wydarzenia w Ferguson zwróciły międzynarodową uwagę[13].

Inkluzywny ruch społeczny[edytuj | edytuj kod]

Organizacja, poza zwracaniem uwagi opinii publicznej na niesprawiedliwe traktowanie osób czarnoskórych przez policję, zajmuje się także wspieraniem czarnoskórych osób LGBT oraz osób niepełnosprawnych[14][15], a także czarnoskórych kobiet[16].

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Samo wyrażenie „Black Lives Matter” może odnosić się do hasztagu w mediach społecznościowych, ruchu społecznego, a także ogólnie grup walczących o sprawiedliwość rasową. Jako ruch, Black Lives Matter jest zdecentralizowany, a liderzy podkreślają wagę organizacji lokalnej nad przywództwem krajowym[17][18].

W 2013 roku Patrisse Cullors, Alicia Garza i Opal Tometi utworzyły Black Lives Matter Network. Alicia Garza opisała sieć jako platformę internetową, która istnieje, żeby zapewnić aktywistom i aktywistkom wspólny zestaw zasad i celów. Lokalne oddziały Black Lives Matter proszone są o przestrzeganie zasad przewodnich organizacji, ale poza tym działają bez centralnej struktury lub hierarchii. Alicia Garza skomentowała, że organizacja nigdy nie była zainteresowana „nadzorowaniem tego, kto jest, a kto nie jest częścią ruchu”[19][20]. Obecnie w USA i Kanadzie istnieje około 16 oddziałów Black Lives Matter[21].

Luźna struktura Black Lives Matter przyczyniła się wielokrotnie do zamieszania w prasie oraz wśród aktywistów, ponieważ działania lub wypowiedzi z różnych oddziałów organizacji bądź indywidualnych osób są czasami przypisywane całemu ruchowi[22][23].

Protest BLM typu die-in w Saint Paul we wrześniu 2015 roku

Zasady ruchu[edytuj | edytuj kod]

Według oficjalnej strony internetowej Black Lives Matter, istnieje trzynaście zasad przewodnich, które powinny obowiązywać tych, którzy zdecydują się zaangażować w aktywizm pod sztandarem Black Lives Matter. Są to między innymi globalizm, empatia, sprawiedliwość naprawcza[24] i integracja międzypokoleniowa[25].

Członkostwo w innych organizacjach[edytuj | edytuj kod]

BLM jest organizacją członkowską Movement for Black Lives, utworzonego w celu reagowania na utrzymującą się i coraz bardziej widoczną przemoc wobec czarnoskórych społeczności w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie[26][27].

Sposób działania[edytuj | edytuj kod]

Protest BLM w Nowym Jorku

BLM znany jest z działania głównie poprzez protesty i wiece[28], działania te mają na celu sprawienie, że ludzie czują się na tyle niekomfortowo z daną sytuacją, że zechcą rozwiązać ten problem[29]. BLM organizuje także happeningi w stylu die-in – jeden z nich zorganizował podczas Twin Cities Marathon w 2015 roku[30].

Slogany[edytuj | edytuj kod]

Hasła polityczne używane podczas demonstracji obejmują m.in.: „Black Lives Matter”, „Hands up, don’t shoot”, „I can't breathe” (odnoszące się do śmierci Erica Garnera (2014)[31][32], a także do śmierci George’a Floyda (2020)[33]), „White silence is violence”, „Is my son next?” i „No justice, no peace”[34][35].

Rozwój organizacji[edytuj | edytuj kod]

Demonstracja Black Lives Matter w Oakland w Kalifornii

W 2014 roku ruch zdobył ogólnoamerykański rozgłos w związku z ulicznymi zamieszkami po śmierci dwóch kolejnych Afroamerykanów: Michaela Browna (zamieszki odbyły się w Ferguson i pobliskim Saint Louis) i Erica Garnera w Nowym Jorku[36][37]. Po zamieszkach w Ferguson, osoby związane z ruchem protestowały jeszcze wielokrotnie w związku z kolejnymi śmierciami Afroamerykanów zabitych przez policjantów na służbie bądź przebywających w areszcie policyjnym. W 2016 roku aktywiści ruchu zaangażowali się w wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych[38]. Pomiędzy 2014 a 2016 roku pomysłodawczynie hasztagu rozwinęły swój projekt na ponad trzydzieści lokalnych oddziałów w całych Stanach Zjednoczonych[39]. Sam ruch nie ma jednak formalnych przywódców i jest oddolną inicjatywą obywatelską[40].

W 2014 roku American Dialect Society wybrało #BlackLivesMatter jako słowo roku[41][42]. Amerykański magazyn „Yes!” wybrał #BlackLivesMatter jako jeden z dwunastu hasztagów, które w 2014 roku zmieniły świat[43].

W 2016 roku Black Lives Matter, wraz z 60 innymi organizacjami, wezwała do dekarceracji, odszkodowań za niewolnictwo w Stanach Zjednoczonych, zakończenia masowej inwigilacji, inwestycji w edukację publiczną, a także upoważnienia mieszkańców czarnoskórych społeczności do zatrudniania i zwalniania funkcjonariuszy policji oraz wydawania wezwań, decydowania o konsekwencjach dyscyplinarnych i sprawowania kontroli nad finansowaniem policji przez miasto[44][45].

Do września 2016 roku, frazę „Black Lives Matter” opublikowano na Twitterze ponad 30 milionów razy[46].

Ruch zyskał ponowny rozgłos i ogólnoświatową uwagę w 2020 roku, wraz z rozprzestrzenianiem się zamieszek i protestów po śmierci George’a Floyda[47].

Przeciwnicy organizacji[edytuj | edytuj kod]

Społeczeństwo amerykańskie odbiera ruch różnie, co uzależnione jest przede wszystkim od rasy respondentów[48]. W opozycji do ruchu zaczęto promować hasztag „All Lives Matter”, który był jednak krytykowany za niezrozumienie bądź umniejszanie przesłania BLM[49][50]. Po zastrzeleniu dwóch policjantów w Ferguson w użyciu znalazł się również hasztag „Blue Lives Matter”, używany przez zwolenników policji[51]. Liderzy niektórych ruchów praw obywatelskich nie zgadzają się z taktykami, jakie stosują aktywiści Black Lives Matter[52][53].

Finansowanie[edytuj | edytuj kod]

Black Lives Matter otrzymuje lub otrzymywało fundusze m.in. od Open Society Foundation, Ford Foundation i Borealis Philanthropy[54][55]. Ponadto, Black Lives Matter otrzymał wsparcie od organizacji i fundacji, takich jak Black Youth Project 100, Black Civic Engagement Fund, Centre for Popular Democracy, Color of Change i Advancement Project[56].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Deutsche Welle, Niemiecka prasa o zamieszkach w USA: Mroczna epoka Trumpa, DW.COM, 30 maja 2020 [dostęp 2020-10-16] (pol.).
  2. Gdy norma staje się odwagą. W NBA nie wszyscy klęczą podczas hymnu, Przegląd Sportowy, 3 sierpnia 2020 [dostęp 2020-10-16] (pol.).
  3. Herstory, Black Lives Matter [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  4. Gene Demby, The Birth of a New Civil Rights Movement, POLITICO Magazine [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  5. Jessica Guynn, Meet the woman who coined #BlackLivesMatter, USA TODAY [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  6. Black Lives Still Matters to Grassroots and Black Media, Black Voice News, 13 stycznia 2015 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  7. Founders of #BlackLivesMatter: Getting credit for your work matters, Fortune [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  8. a b c d Herbert G. Ruffin II, Black Lives Matter: The Growth of a New Social Justice Movement •, 23 sierpnia 2015 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  9. Elizabeth Day, #BlackLivesMatter: the birth of a new civil rights movement, „The Observer”, 19 lipca 2015, ISSN 0029-7712 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  10. The Fight For The Soul Of The Black Lives Matter Movement: Gothamist, web.archive.org, 8 listopada 2016 [dostęp 2020-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2016-11-08].
  11. Al Sharpton does not have my ear: Why we need new black leadership now, Salon, 26 sierpnia 2014 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  12. The Next Civil Rights Movement?, Dissent Magazine [dostęp 2020-06-12].
  13. Mark Molloy, Palestinians tweet tear gas advice to protesters in Ferguson, 15 sierpnia 2014, ISSN 0307-1235 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  14. About, Black Lives Matter [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  15. Deron Dalton, The Three Women Behind The Black Lives Matter Movement, MadameNoire, 4 maja 2015 [dostęp 2020-06-12].
  16. Women and Black Lives Matter: An Interview with Marcia Chatelain, Dissent Magazine [dostęp 2020-06-12].
  17. Ryan W. Miller, Black Lives Matter: A primer on what it is and what it stands for, USA TODAY [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  18. Beyond the hashtags: #Ferguson, #Blacklivesmatter, and the online struggle for offline justice, Center for Media and Social Impact [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  19. Bill Fletcher jr., From Hashtag to Strategy: The Growing Pains of Black Lives Matter, „In These Times”, 23 września 2015, ISSN 0160-5992 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  20. Jelani Cobb, The Matter of Black Lives, The New Yorker [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  21. Chapters, Black Lives Matter [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  22. Black Lives Matter: the movement, the organization, and how journalists get it wrong, Columbia Journalism Review [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  23. MATT PEARCE, Why the term ‘Black Lives Matter’ can be so confusing, Los Angeles Times, 20 października 2015 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  24. l, Czajkowska: Sprawiedliwość naprawcza sposobem na skuteczną resocjalizację, Prawo.pl, 21 listopada 2019 [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  25. Guiding Principles | Black Lives Matter, web.archive.org, 4 października 2015 [dostęp 2020-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2015-10-04].
  26. About Us – The Movement for Black Lives, web.archive.org, 2 maja 2019 [dostęp 2020-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-02].
  27. Why It’s Dangerous to Lump All Black Activists Under the ‘Black Lives Matter’ Banner, www.colorlines.com, 20 lipca 2016 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  28. ‘Black Lives Matter’ presses equality demands, MSNBC.com [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  29. Tactics of Black Lives Matter | KCTS 9 – Public Television, web.archive.org, 2 listopada 2015 [dostęp 2020-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2015-11-02].
  30. Marino Eccher | Pioneer Press, Black Lives Matter’s Twin Cities Marathon protest peaceful, Twin Cities, 3 października 2015 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  31. Grace Ji-Sun Kim i inni, ‘I Can’t Breathe’: Eric Garner’s Last Words Symbolize Our Predicament, HuffPost, 18 grudnia 2014 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  32. Ben Zimmer, The Linguistic Power of the Protest Phrase ‘I Can’t Breathe’, „Wired”, 15 grudnia 2014, ISSN 1059-1028 [dostęp 2020-06-12].
  33. Manny Fernandez, Audra D. S. Burch: George Floyd, From ‘I Want to Touch the World’ to ‘I Can’t Breathe’ (ang.). New York Times, 2020-06-18. [dostęp 2020-06-23].
  34. Tamir Rice and the Meaning of “No Justice – No Peace”, Black Agenda Report, 17 czerwca 2015 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  35. “No Justice, No Peace”: Black Lives Matter & Bernie Sanders – Sociology In Focus, web.archive.org, 28 stycznia 2017 [dostęp 2020-06-12] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-28].
  36. Elizabeth Day: #BlackLivesMatter: the birth of a new civil rights movement (ang.). 19 lipca 2015.
  37. Shannon Luibrand: Black Lives Matter: How the events in Ferguson sparked a movement in America (ang.). CBS News, 7 sierpnia 2015.
  38. John Eligon: One Slogan, Many Methods: Black Lives Matter Enters Politics (ang.). 18 listopada 2015.
  39. Patrisse Marie Cullors-Brignac: We didn’t start a movement. We started a network. (ang.). Medium, 23 lutego 2016.
  40. Who Really Runs #BlackLivesMatter? (ang.). 15 sierpnia 2015.
  41. #BlackLivesMatter, „The Economist”, ISSN 0013-0613 [dostęp 2020-06-12].
  42. Gretchen McCulloch, Is a Hashtag a Word? The Case of #BlackLivesMatter., Slate Magazine, 29 stycznia 2015 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  43. 12 Hashtags That Changed the World in 2014, Yes! Magazine [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  44. Slavery reparations sought in first Black Lives Matter agenda, „Reuters”, 2 sierpnia 2016 [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  45. Freedom to Thrive: Reimagining Safety & Security in Our Communities, The Center for Popular Democracy, 4 lipca 2017 [dostęp 2020-06-12].
  46. Jenna Wortham, Black Tweets Matter, Smithsonian Magazine [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  47. George Floyd Protests Rage in Cities Across the U.S., Time [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  48. PBS NewsHour/Marist Poll Summary of National Findings (ang.). Marist College Institute for Public Opinion, wrzesień 2015.
  49. Obama Explains The Problem With 'All Lives Matter' (ang.). think progress.
  50. Ashley May, #AllLivesMatter hashtag is racist, critics say, USA TODAY [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  51. ‘Blue Lives Matter’ trends after officers shot (ang.). BBC.
  52. Longtime L.A. civil rights leaders dismayed by in-your-face tactics of new crop of activists (ang.). 30 października 2015.
  53. Barbara Reynolds: I was a civil rights activist in the 1960s. But it’s hard for me to get behind Black Lives Matter. (ang.). 24 sierpnia 2015.
  54. The Washington Times, Black Lives Matter cashes in with $100 million from liberal foundations, The Washington Times [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  55. Who Is Funding Black Lives Matter, Fortune [dostęp 2020-06-12] (ang.).
  56. Kenneth P. Vogel, Sarah Wheaton, Major donors consider funding Black Lives Matter, POLITICO [dostęp 2020-06-12] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]