Black and Tans

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Black and Tans (tłum. Czarno-Brązowi[1][2], irl.: Dúchrónaigh) – formacja zbrojna walcząca po stronie Wielkiej Brytanii w czasie irlandzkiej wojny o niepodległość. W latach 1920-22 przez jej szeregi przeszło ok. 7000 ochotników.

Czarno-Brązowi zostali włączeni do działań w Irlandii w 1920 r. wraz ze znaczącym spadkiem wartości bojowej i morale Royal Irish Constabulary (RIC, tłum. Królewska Policja Irlandzka). Black and Tans tworzyli ochotnicy spoza Irlandii, głównie weterani I wojny światowej, powoływani jako tymczasowe wsparcie osobowe dla RIC[3].

Nazwa Black and Tans przyjęła się od pierwszych mundurów używanych przez członków formacji - zanim jej członkowie otrzymali mundury RIC nosili prowizoryczne uniformy w różnych kolorach, wyraźnie odróżniające ich od regularnych konstabli RIC[3].

Głównym przeciwnikiem Czarno-Brązowych była IRA, ale formacja ta wsławiła się brutalnością i wielokrotnymi atakami na cywilną ludność Irlandii (agresja i niski poziom dyscypliny były spowodowane m.in. krótkim okresem szkolenia Black and Tans wynoszącym trzy miesiące). Ich postępowanie wzbudzało niekiedy dezaprobatę tych, którym mieli pomagać - niektórzy członkowie RIC składali rezygnację, w proteście przeciwko postępowaniu Czarno-Brązowych. Do działań Czarno-Brązowych krytycznie nastawione były osobistości w Wielkiej Brytanii, m.in. król Jerzy V, biskupi anglikańscy, parlamentarzyści z partii pracy i partii liberalnej, Zjednoczenie Związków Zawodowych oraz część prasy.

Sformułowanie "Black and Tans" używane w Irlandii może być obraźliwym określeniem protestantów i Brytyjczyków[4][5]. Jedna z piosenek republikańskich nosi tytuł Come out Ye Black and Tans[6].

Irlandzka wojna o niepodległość bywa też określana mianem "Black and Tan War"[7], a przyznawany od 1941 r. weteranom IRA biorącym w niej udział medal "Cogadh na Saoirse" posiada przywieszkę z dwoma pionowymi pasami w kolorach czarnym i brązowym[8].

Przypisy

  1. Norman Davies: Wyspy. Historia. Elżbieta Tabakowska (tłum.). Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2012. ISBN 9788324022229.
  2. Black and Tans. encyklopedia.pwn.pl.
  3. a b Who were the Black-and-tans? (ang.). historyireland.com.
  4. Ronald Lorenzo: The Puritan Culture of America's Military: U.S. Army War Crimes in Iraq and Afghanistan. Ashgate Publishing, 2014, s. 69. ISBN 9781472419828. (ang.)
  5. Jessica Misener: Nike Apologizes For Offensive 'Black And Tan' Sneaker (ang.). huffingtonpost.com, 14 marca 2012.
  6. Come Out Ye Black and Tans by Dominic Behan (1929 - 1989) (ang.). [dostęp 2012-07-21].
  7. Tim Pat Coogan: Michael Collins: The Man Who Made Ireland. Nowy Jork: Palgrave Macmillan, 2002, s. 424. ISBN 9780312295110.
  8. Black and Tan Medal (ang.). irishmedals.org. [dostęp 10 lutego 2017].

Bibliografia[edytuj]