Blokowanie (dziewiarstwo)
Blokowanie – ostatni etap ręcznej produkcji tekstyliów w dzierganiu, szydełkowaniu i innych ręcznych technikach tekstylnych.
Opis
[edytuj | edytuj kod]Blokowanie to etap, który pozwala dostosować kształt i rozmiar gotowego wyrobu szydełkowego lub wykonanego na drutach[1]. Nie wszystkie wyroby wymagają blokowania, jednak jest ono standardem w przypadku koronek i często stosowane w swetrach, skarpetkach, ozdobach szydełkowych, kwadratach babuni i innych jednolitych projektach[2]. Dzięki ciepłu i wilgoci blokowanie utrwala ściegi i standaryzuje ostateczne wymiary, a także może poprawić układanie się materiału[3]. Ręczne wytwarzanie powoduje naturalne naprężenia tkanin, które mogą skutkować odchyleniami od zamierzonego kształtu i rozmiaru. Blokowanie jest skuteczne tylko w przypadku włókien naturalnych, ale w przypadku włókien syntetycznych można zastosować inne techniki utrwalania, aby uzyskać efekt podobny do blokowania.
Stopień plastyczności zależy od rodzaju użytej przędzy, przy czym wełna zapewnia największą elastyczność. W przypadku projektów wykonywanych w sekcjach lub na akord, blokowanie odbywa się zazwyczaj przed ostatecznym połączeniem elementów i może być powtórzone po zakończeniu całego projektu (np. pled lub sweter złożony z kwadratów babuni)[4].
Metody blokowania
[edytuj | edytuj kod]Blokowanie można wykonać na kilka różnych sposobów[5]. W zależności od metody rękodzielnik lub rękodzielniczka może użyć nierdzewnych szpilek, drutów do blokowania, grzebieni do blokowania, środka do prania wełny, umywalki lub zlewu, butelki z rozpylaczem lub żelazka parowego[3].
Stabilna płaska powierzchnia, taśma miernicza i ręczniki są standardowym wyposażeniem[3], wykorzystuje się też specjalne maty lub deski do blokowania. Ręcznie robione skarpety są zazwyczaj blokowane na blokach do skarpet.
Włókna, które dobrze znoszą wodę, można blokować na mokro, nadając wilgotnej pracy pożądany kształt, a następnie pozostawiając ją do wyschnięcia na powietrzu[1]. Blokowanie na zimno (lub blokowanie natryskowe) nie wymaga użycia ciepła i zużywa mniej wody: materiał spryskuje się wodą zamiast zanurzania w niej. Z kolei blokowanie parowe wymaga użycia parownicy lub żelazka parowego, ale bez wywierania bezpośredniego nacisku na przedmiot[6].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]- Prace wykonane ręcznie na szydełku - etap blokowania
-
-
-
-
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Lesley Stanfield, Encyclopedia of Knitting Techniques, Search Press, 2018, s. 46, ISBN 978-1-78126-605-2.
- ↑ Sarah Shrimpton, Barbara Palewicz-Ryży, Szydełko dla początkujących: 20 łatwych projektów, Poznań: Publicat, 2022, ISBN 978-83-271-2630-6.
- ↑ a b c Jadwiga Turska, Kamilla Wołoszyńska, Abc dziewiarstwa ręcznego, Wyd. 8, Warszawa: "Watra", 1986, s. 75, 94, ISBN 978-83-225-0067-5.
- ↑ Joan Fisher, Creative Art of Knitting, 1974, s. 62,170, ISBN 978-0-600-31797-5.
- ↑ Why Blocking Matters: Unlocking the Magic in Your Swatches and Knits – The Knitting Guild Association [online] [dostęp 2025-12-16] (ang.).
- ↑ Jonathan K. Hari, Crochet for Beginners, 2025, ISBN 978-3-8197-4344-3.