Bniec biały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bniec biały
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj bniec
Gatunek bniec biały
Nazwa systematyczna
Melandrium album Garcke
Fl. N. Mitt.-Deutschland, ed. 4 55. 1858
Synonimy
Melandrium pratense Röhl.
Silene alba (Mill.) E. H. L. Krause
S. latifolia Poiret subsp. alba (Miller) Gereuter et Burdet
Owoce i nasiona
Pokrój

Bniec biały[2] (Melandrium album (Mill.) Garcke) – gatunek rośliny należący do rodziny goździkowatych. Występuje na terenie Europy, zachodniej Azji i północnej Afryki[3]. Wprowadzony i zadomowiony w Ameryce Północnej. W Polsce archeofit[4] pospolity na całym obszarze[5]. Znany też jako bniec łąkowy[6], lepnica biała[potrzebny przypis].

Systematyka i zmienność[edytuj]

  • Według nowszych ujęć taksonomicznych gatunek ten włączony został do rodzaju Silene (lepnica) jako Silene latifolia Poir. subsp. alba (Mill.) Greuter & Burdet[Willdenowia 12:189. 1982[3].
  • Lepnica biała łatwo krzyżuje się z lepnicą dwupienną, tworząc krzyżówkę S. x dubia o różowych kwiatach[5].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Długość 40-80 cm[7].
Łodyga
Prosto wzniesiona, rozgałęziona, dorasta do 1 m wysokości. Miękko owłosiona, w wyższych partiach gruczołowato owłosiona. Wysokość 30-80 cm
Liście
Dolne jajowate, zwężone ku nasadzie, długości 4-10 cm, zebrane w przyziemną rozetę. Górne liście lancetowate, siedzące, naprzeciwległe. Liście są całobrzegie i miękko owłosione.
Kwiaty
Duże, o średnicy 2-3 cm, o białej koronie i głęboko wciętych płatkach, przeważnie jednopłciowe, osadzone na szeroko rozgałęzionych szypułkach[7]. Szypułki różnej długości, wyrastają z kątów liści lub na szczytach pędów. Kwiaty żeńskie mają większe kielichy, rozdęte i beczułkowate, słupek z 5 znamionami, kielichy mają 20 brązowych prążków. Kwiaty męskie o smuklejszych, walcowatych lub butelkowatych kielichach, które mają 10 brązowych prążków[7]. Kielichy przeważnie bladozielone, czasem białawe, o ciemnozielonych lub czerwonawych nerwach, gruczołowato owłosione.
Owoce
Torebka o wyprostowanych ząbkach. Szare nasiona, silnie brodawkowane, zebrane w jajowatej torebce okrytej trwałym, brązowym kielichem.
Korzeń
Palowy, przeważnie gruby, rozgałęziony, rośnie na głębokość ponad 1 m. Zawiera węglowodany i saponiny, w większych ilościach jest trujący[8].

Biologia i ekologia[edytuj]

Roślina jednoroczna lub sporadycznie dwuletnia. Siedlisko: przydroża, pola, siedliska ruderalne[7]. Występuje od niżu po położenia górskie. Rośnie w ciepłych miejscach, na dość suchych glebach. Uważany za chwast[9]. Kwitnie od czerwca do września, kwiaty zapylane są przez ćmy[7][10] . Otwierają się dopiero wieczorem, wydzielając silny zapach[7][8]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla SCl. Artemisietea[11]. Mały przykoronek uniemożliwia dojście drobnym owadom do nektaru[7].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  4. B. Tokarska-Guzik, Z. Dajdok, M. Zając, A. Zając, A. Urbisz, W. Danielewicz: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Srodowiska, 2012. ISBN 978-83-62940-34-9.
  5. a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  6. Jakub Mowszowicz: Pospolite rośliny naczyniowe Polski. Wyd. czwarte. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 280. ISBN 83-01-00129-1.
  7. a b c d e f g Ursula Stichmann-Marny, Erich Kretzschmar: Przewodnik. Rośliny i Zwierzęta. Warszawa: Multico, 1997, s. 284. ISBN 83-7073-092-2.
  8. a b Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
  9. Włodzimierz Tymrakiewicz: Atlas chwastów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1976, s. 76.
  10. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  11. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj]

  1. Ursula Stichmann-Marny, Erich Kretzschmar: Przewodnik. Rośliny i Zwierzęta. Warszawa: Multico, 1997. ISBN 83-7073-092-2.