Bożawola

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL COA Bożawola.svg

Bożawola (Bojnar, Boża Wola) – polski herb szlachecki, występujący głównie na Mazowszu[1].

Opis herbu[edytuj]

W polu błękitnym podkowa srebrna barkiem w górę. Pomiędzy ocelami krzyż kawalerski srebrny i na barku taki sam krzyż zaćwieczony. Pod podkową półksiężyc złoty barkiem w dół. W klejnocie nad hełmem z korony trzy pióra strusie. Z hełmu spływają labry błękitne podszyte srebrem[2].

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj]

Pierwsza wzmianka o herbie pochodzi z 1428 roku[1]. W źródłach pierwsze legendy i hipotezy o jego powstaniu pojawiają się na przełomie XVI i XVII wieku[2].

Pochodzenie herbu[edytuj]

Jastrzębiec herb.svg POL COA Lubicz.svg POL COA Bożawola.svg
Kolejno: Herb Jastrzębiec, Herb Lubicz, Herb Boża Wola.

Znane dzieło Herby Rycerstwa Polskiego Bartosza Paprockiego pochodzące z 1584 roku przedstawia dwie odrębne opinie o pochodzeniu herbu. Według jednej z nich herb Boża Wola pochodził od herbu Jastrzębiec, który na Mazowszu określany był zazwyczaj jako Bolesta. Autor dzieła napisał, że herb Boża Wola był "nadan od Jastrzębców za znaczne zasługi przodka herbu tego", który "Wojsko wyszpiegowawszy nieprzyjacielskie, ludzie swoje przywiódł tak, że żaden z wojska nieprzyjacielskiego nie uszedł, wszyscy są pogromieni i na głowę porażeni". Za ten czyn ów przodek miał otrzymać półksiężyc jako dodatek do swojego herbu od Książąt Mazowieckich. Jednocześnie Paprocki w rozdziale poświęconym rodzinom używającym herbu Lubicz zaznacza, że "noszą drudzy w podkowie pół miesiąca miasto krzyża, a zowią go Boża Wola, wszakoż to wszystko jeden dom". Stwierdzenie to sugeruje iż pieczętujący się herbem Boża Wola wywodzą się od szlachty używającej herbu Lubicz. W Dziele Orbis Polonus (1641) Szymon Okolski opisując herb Boża Wola także wywodzi go od herbu Lubicz. Takiego pochodzenie tego herbu można też doszukiwać się w legendzie wierszowanej autorstwa Franciszka Kowalskiego w zbiorze Legendy Herbowe wydanego w drugiej połowie XIX wieku. Pisarz Teofil Rutka, który w XVII wieku analizował polską heraldykę, genezę herbu oparł na legendzie sięgającej czasów księcia Kraka. Według przytaczanej przez tego jezuitę legendy nieznany z imienia wódz przeprowadził przez zamarźnięty Dunaj swoich wojów "do zubożenia Moguncyi". Czyn ten został nagrodzony przez księcia nadaniem bohaterskiemu wodzu herbu Boża Wola. Legendę tę przekazuje w swoim herbarzu także Nowosielski. Kiedy porównamy herby Boża Wola, Lubicz i Jastrzębiec, wszystkie wydają się mocno podobne, co uprawdopodabnia te hipotezy. Należy jednak pamiętać, że zarówno krzyż jak i podkowa należą do bardzo popularnych i często używanych symboli w polskiej heraldyce[3].

Herbowni[edytuj]

Najpełniejszą jak dotąd listę herbownych stworzył Tadeusz Gajl w Herbarzu polskim od średniowiecza do XX wieku z 2007 roku. Lista zawiera 69 nazwisk[4]:

Affanasowicz, Artyński, Bachmatowicz, Bankowski, Bańkowski, Boch, Chaćbiejewicz, Chazbijewicz, Chrostnica, Djus, Drawdzik, Druszkiewicz, Dzieżyc, Dzius, Dziusa, Dziusz, Dziusza, Gąsecki, Gorski, Gościemiński, Gościmiński, Gościmski, Górski, Jemielicki, Jemielita, Jemielity, Jemielski, Jęmielicki, Juchnowicz, Kołupajło, Komorowski, Kościmiński, Łunkiewicz, Mackiewicz, Madyjowski, Madyowski, Mickiewicz, Mojrzym, Moyrzym, Nowokrzeski, Olsztyński, Ostrowicz, Ostrowidzki, Ostrowiec, Radzimiński, Rejmunt, Reymunt, Romanowski, Rosalski, Rossalski, Rowieński, Rowiński, Rymkowicz, Rzeczkowski, Siedlecki, Siesicki, Sołtanowicz, Spichalski, Spiecholski, Stocki, Sucharzewski, Szczyrkowski, Szczyrski, Williusz, Zadwojń, Zakabłukowski, Zdarzyński, Żadwojn, Żodwojń. [5]

Znani herbowni[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy. Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 93. ISBN 83-7391-166-9.
  2. a b Leszek Pudłowski: Herb Boża Wola. W: Górscy Herbu Boża Wola. Wyd. 1. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2000, s. 9-14. ISBN 83-7063-283-2.
  3. Matthew Dingley: Słownik genealogiczny – leksykon – podkowa (pol.). genealogia.okiem.pl, 2002. [dostęp 2010-10-14].
  4. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 406-539. ISBN 978-83-60597-10-1.
  5. Herb Bożawola i herbowni. Herby szlachty białoruskiej (pol.)

Linki zewnętrzne[edytuj]