Bodzanów (województwo mazowieckie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bodzanów
Herb
Herb Bodzanowa
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat płocki
Gmina Bodzanów
Liczba ludności (2011) 1268[1][2]
Strefa numeracyjna 24
Kod pocztowy 09-470
Tablice rejestracyjne WPL
SIMC 0560213
Położenie na mapie gminy Bodzanów
Mapa lokalizacyjna gminy Bodzanów
Bodzanów
Bodzanów
Położenie na mapie powiatu płockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu płockiego
Bodzanów
Bodzanów
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Bodzanów
Bodzanów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bodzanów
Bodzanów
Ziemia52°30′06″N 20°01′43″E/52,501667 20,028611
Fragment rynku
Uliczka w Bodzanowie

Bodzanów – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona we zachodniej części województwa mazowieckiego, w powiecie płockim, w gminie Bodzanów. Leży nad Mołtawą. Był miastem duchownym[3].

W latach 1351–1869 był miastem.

Miasto rządowe Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie płockim, obwodzie płockim województwa płockiego[4]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Bodzanów.

Układ wsi tworzy 28 ulic oraz Plac Tadeusza Kościuszki.

Historia[edytuj]

Bodzanów po raz pierwszy wymieniono w dokumentach z XII wieku. Wieś została nadana norbertankom płockim przez Olta, syna wojewody Żyry. W roku 1351, na wniosek przeoryszy norbertanek, Grzymki (Grzymisławy) oraz prepozyta konwentu, Stanisława, książę Bolesław III nadał osadzie prawa miejskie (na prawie chełmińskim). Mieszkańcy utrzymywali się z handlu płodami rolnymi i sprzedaży bydła oraz koni (Bodzanów słynął z końskich targów).

W 1415 roku książę mazowiecki Janusz I ustanowił w Bodzanowie jarmark na Zielone Świątki. Jego następca Bolesław IV potwierdził w roku 1436 przywilej lokacyjny miasta. W 1570 roku Bodzanów liczył już 400 mieszkańców. Przedmieście Bodzanowa położone na prawym brzegu Mołtawy była własnością prywatną i należało w XV wieku do kanclerza płockiego, Andrzeja z Zakrzewa. Potop szwedzki poważnie osłabił znaczenie Bodzanowa. Miasto wyludniło się tak, iż pod koniec XVIII wieku mieszkało tu około 100 osób. Sytuację potęgowały pożary – największe około 1745 i przed rokiem 1775. W 1810 Bodzanów był ubogim miastem rządowym. Od 1820 roku rozpatrywano odebranie praw miejskich. Stało się to w 1869 roku, Bodzanów utracił prawa miejskie i został osadą w Gminie Mąkolin, która istniała do 1939 roku. Mieszkańcom Bodzanowa pozostawiono prawo do podejmowania uchwał dotyczących osady. Około 1880 roku istniała tu szkółka elementarna, dom zajezdny, stacja pocztowa, odbywało się tu 6 jarmarków rocznie. Od 1907 roku w Bodzanowie istnieje straż ogniowa. W 1920 roku zarejestrowanych było 2000 osób uprawnionych do głosowania, w tym czasie Żydzi stanowili 70% ogółu mieszkańców.

Podczas II Wojny Światowej hitlerowcy urządzili w kościele magazyn zbożowy, księży wywieziono do niemieckiego obozu koncentracyjnego Soldau (KL) w Działdowie, bodzanowskich Żydów stracono w obozie zagłady w Treblince, a tutejsza synagoga została zniszczona. W obozie w Działdowie zamordowany został m.in. ks. Adam Goszczyński (1875-1941)- proboszcz parafii Bodzanów, organizator Ochotniczej Straży Pożarnej, kółka rolniczego oraz ochronki dla biednych dzieci. Miała tu też miejsce egzekucja 13 Polaków.

Po II wojnie światowej Bodzanów został siedzibą nowo utworzonej gminy i zaczął się intensywny rozwój miejscowości.

Zabudowa[edytuj]

Jedynym zabytkiem chronionym prawnie[5] w Bodzanowie jest gotycki kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP z XV wieku, przebudowany w XVII w. Wybudowany z cegły z użyciem kamieni polnych, w ściany wmurowane liczne koła młyńskie i kamienie polne. Kościół otynkowany, typu salowego, zamknięty trójbocznie bez oddzielnego prezbiterium. Wyposażenie barokowe, w typie manierystyczne.

Obiekty historyczne:

  • plebania wybudowana w latach 1890–1898, murowana z cegły, tynkowana, dach dwuspadowy kryty blachą.
  • cmentarz otwarty w 1796 roku, zamknięty na początku XX wieku, przy drodze z Wyszogrodu do Płocka. Spośród innych wyróżnia się nagrobek w formie łuku triumfalnego z piaskowca. Pogrzebano tam Kassyldę Miszewską (zm. 1866 r.), właścicielkę Karwowa.
  • cmentarz przykościelny czynny do 1796 roku. otoczony murem. Tamże dwie kamienne kropielnice z XVI w. i krzyż misyjny.
  • ślady po dwóch cmentarzach żydowskich. Pierwszy za Mołtawą koło wiatraka, gdzie pozostały fragmenty betonowego ogrodzenia. Miejsce po drugim, zlokalizowanym w południowej części Bodzanowa, porastają zarośla.
  • ruiny młyna wodnego przy ul. Sierakowskiego.
  • wiatrak na tzw. Łysej Górze, dawniej poruszany wiatrem, w ostatnich latach zamieniony na elektryczny.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Strona polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2017-09-08].
  3. Polska XVI wieku, t. V Mazowsze, Warszawa 1895, s. 38.
  4. Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 28.
  5. mazowiecki WKZ, nr rej. 725/62 z dnia 5.05.1962

Linki zewnętrzne[edytuj]