40 mm armata przeciwlotnicza Bofors

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Bofors 40 mm)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bofors 40 mm
Amerykańscy żołnierze przy Boforsie, Algieria 1943
Amerykańscy żołnierze przy Boforsie, Algieria 1943
Dane podstawowe
Państwo  Szwecja
Producent Bofors
Rodzaj armata przeciwlotnicza
Historia
Produkcja seryjna 1936-?
Dane taktyczno-techniczne
Kaliber 40 mm
Długość lufy 225–240 cm
Donośność 10 200 m poziomo, 7200 m pionowo
Prędkość pocz. pocisku 850 m/s
Długość 369–378 cm
Masa 462 kg chłodzona powietrzem, 528 kg chłodzona wodą
Szybkostrzelność 120-160 strzałów na minutę
Bofors 40 mm Mark IC
Fińskie działo Boforsa 40 mm
Zamek polskiego działa wz. 36 w Muzeum Wojska Polskiego

Armata przeciwlotnicza Bofors 40 mmarmata przeciwlotnicza szwedzkiej firmy Bofors skonstruowana przed rozpoczęciem drugiej wojny światowej, szeroko wykorzystywana przez kraje alianckie na lądzie i na morzu.

40 mm L/60[edytuj]

Opracowana została w 1933 roku w szwedzkiej firmie Bofors a następnie przyjęto uzbrojenia przez wiele krajów świata. Mimo iż konstrukcja jest już bardzo zaawansowana wiekiem, w niektórych krajach to broń ta nadal pozostaje w użyciu.

Przez cały okres produkcji armata była wielokrotnie modernizowana i produkowana w rozmaitych wersjach (zależnie od daty i kraju produkcji). Armata była montowana na różnych podstawach – lądowych, morskich a także na pojazdach. Produkowana była w wersjach pojedynczych a także podwójnie i poczwórnie sprzężonych.

Użycie w Wojsku Polskim[edytuj]

Pierwsze polskie armaty tego typu zostały zakupione w Szwecji w 1935. Następnie podjęto produkcję licencyjną armaty w Polsce.

Działo odznaczało się dobrymi właściwościami balistycznymi i było skuteczne w walce z celami powietrznymi na pułapie do 3000 m. Przed wojną zamierzano osiągnąć stan 638 armat. Mimo braków tej armaty w armii firma SePeWe sprzedała za granicę 168 armat m.in. do Wielkiej Brytanii, Rumunii i Holandii. Trakcję dla armaty stanowił ciągnik artyleryjski C2P, który również był używany w roli siły pociągowej dla przyczep amunicyjnych oraz sprzętowych.

10 grudnia 1937 I Wiceminister Spraw Wojskowych, generał brygady Janusz Głuchowski wprowadził do użytku służbowego regulamin artylerii przeciwlotniczej „Działoczyny przy 40 mm armacie przeciwlotniczej wz. 1936 ”. Regulamin stanowił, że obsługa działonu liczyła dziewięciu kanonierów pod dowództwem działonowego: celowniczy kierunku, celowniczy wysokości, celownikowy, ładowniczy, przelicznikowy, amunicyjny, wręczyciel, kierowca ciągnika z działem, kierowca ciągnika z przyczepką amunicyjną. Dwa działony tworzyły pluton ogniowy. Ponadto w skład plutonu wchodził dowódca plutonu, „pomiarowy” - zastępca dowódcy plutonu i dowódca drużyny pomiarowej, patrol radiowy i dowódca wozów bojowych[1].
Pod koniec 1938 roku opracowano polską wersję armaty z dolną lawetą półstałą (wz.38). Armaty te były mniej mobilne i przeznaczone do ochrony obiektów. Uproszczona laweta była tańsza w produkcji a do jej przetaczania wystarczył samochód ciężarowy [2].
We wrześniu 1939 Wojsko Polskie dysponowało 358 armatami tego typu. Pozwoliło to na sformowanie 40 czterodziałowych baterii dla dywizji piechoty, 2 czterodziałowych baterii dla brygad pancerno-motorowych, 11 dwudziałowych baterii dla brygad kawalerii oraz 81 lotniczych, wojskowych i fabrycznych plutonów składających się z 2 armat. Po klęsce wrześniowej armata ponownie trafiła do jednostek PSZ na Zachodzie m.in. 1 Dywizja Pancerna i 2 Korpus Polski.

Dane taktyczno-techniczne[edytuj]

  • Data opracowania: 1936 rok
  • Data wejścia do służby (wybrane kraje): Wielka Brytania1941, USA – 1942, Niemcy – 1944
  • Masa działa: 462 kg (japońska wersja chłodzona powietrzem) – 528 kg (angielska wersja chłodzona wodą)
  • Długość działa: 369.1–378 cm
  • Długość lufy: 225–240 cm
  • Szybkostrzelność: 120 strzałów na minutę (do 160 strzałów na minutę w pozycji horyzontalnej)
  • Masa pocisku: 894–1002 g
  • Masa naboju: 2100–2221 g
  • Masa i rodzaj materiału wybuchowego w pocisku: 67 g TNT – 92 g heksatonalu. Pociski przeciwpancerne jednorodne – bez materiału wybuchowego
  • Długość pocisku: 184 mm
  • Długość naboju: 447–451 mm
  • Masa ładunku miotającego: 280–326 g
  • Wymiary łuski: 40x311 mm
  • Prędkość wylotowa pocisku: ok. 850 m/s
  • Żywotność lufy: 9500-10000 strzałów
  • Zasięg maksymalny (zależy od wersji i amunicji): do 10200 m poziomo i 7200 m pionowo
  • Przebijalność pancerza na dystansie 1000 m: do 69 mm
  • Przebijalność pancerza na dystansie 2000 m: do 30 mm
  • Chłodzenie: wodą lub powietrzem
  • W WP II RP do 40 mm armaty przeciwlotniczej wz.36, stosowana była jednostka ognia (JO) licząca 200 nabojów z granatem kruszącym. JO mieściła się w 17 skrzynkach (faktycznie 204 nb), masa JO w skrzynkach: 629 kg.

Oznaczenia[edytuj]

Armata ta w zależności od kraju posiadała różne oznaczenia:

  • Polska: Armata przeciwlotnicza 40 mm wz. 36 Bofors
  • Szwecja: Bofors 40 mm/60 (1.57") Model 1936
  • Węgry: Bofors 40 mm 36M
  • Niemcy: 4 cm/56 (1.57") Flak 28
  • Japonia: 4 cm/60 (1.57") Type 5 (Model 1945)
  • Wielka Brytania: 40 mm/56.3 (1.57") QF Mark I, III, IV, VIII, IX, X, XI, NI, NI/I
  • USA: 40 mm/56 (1.57") Mark 1, Mark 2, M1

Użytkownicy[edytuj]

Wśród krajów używających tej armaty można wymienić: Polskę, Szwecję, Niemcy, Japonię, Wielką Brytanię, USA, Koreę Południową, ZSRR, Holandię, Australię i wiele innych.

40 mm L/70[edytuj]

Po II wojnie światowej znacznie zwiększyła się prędkość lotu samolotów. W związku z tym zdecydowano się na opracowanie armaty z większym zasięgiem rażenia oraz poprawioną szybkostrzelnością. Nowe działo, opracowane w 1947 roku, było w stanie wystrzelić 4 pociski na sekundę (240 strzałów/min) i używało nieco lżejszego pocisku oraz większej łuski 40×364R.

Przypisy

  1. Regulamin artylerii przeciwlotniczej „Działoczyny przy 40 mm armacie przeciwlotniczej wz. 1936 ”, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1938.
  2. Paweł Rozdżestwieński: Armata Bofors 40 mm i ciągnik C2P. T. 19. Edipresse Polska S.A., 2013, s. 26, 36, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. ISBN 978-83-7769-567-8. (pol.)

Linki zewnętrzne[edytuj]