Bogdan Bogdanović (architekt)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy Bogdana Bogdanovicia (1922-2010). Zobacz też: inne postacie o tym imieniu i nazwisku.
Bogdan Bogdanović
Data i miejsce urodzenia 20 sierpnia 1922
Belgrad
Data i miejsce śmierci 18 czerwca 2010
Wiedeń
Narodowość serbska
Alma mater Uniwersytet w Belgradzie
Praca
Projekty Pomnik Kamienny Kwiat w Jasenovacu

Bogdan Bogdanović serbs. Богдан Богдановић (ur. 20 sierpnia 1922 w Belgradzie, zm. 18 czerwca 2010 w Wiedniu[1]) – serbski i jugosłowiański architekt, rzeźbiarz, filozof i urbanista, w latach 1982-1986 burmistrz Belgradu.

Życiorys[edytuj]

Pochodził z rodziny o tradycjach lewicowych. Był synem krytyka literackiego i dyrektora Teatru Narodowego Milana Bogdanovicia. W 1940 rozpoczął studia z zakresu architektury na Uniwersytecie Belgradzkim. W czasie wojny działał w ruchu oporu i przyłączył się do partii komunistycznej. W czasie walk we wschodniej Bośni został ciężko ranny.

Po zakończeniu wojny kontynuował studia architektoniczne, które ukończył w 1950 i rozpoczął pracę jako asystent w Instytucie Urbanizmu. W 1960 uzyskał stopień docenta, a w 1973 profesora. Pełnił funkcję dziekana Wydziału Architektury Uniwersytetu Belgradzkiego. Był członkiem Serbskiej Akademii Nauk i Umiejętności (SANU), a od 1964 przewodniczącym Jugosłowiańskiego Związku Architektów[1].

W 1982 objął stanowisko burmistrza Belgradu[1]. Jego kandydaturę zgłosił Ivan Stambolić — ówczesny przewodniczący Związku Komunistów Serbii. W ciągu czteroletnich rządów w mieście zorganizował konkurs międzynarodowy na projekt przebudowy Nowego Belgradu — obszaru położonego na lewym brzegu Savy[2]. W 1986 z poparciem Slobodana Miloševicia został mianowany członkiem Komitetu Centralnego Związku Komunistów Jugosławii. Miał przyjąć to stanowisko pod warunkiem, że nie będzie musiał uczestniczyć w posiedzeniach Komitetu z uwagi na ważniejsze sprawy do zrobienia[3]. W następnym roku skierował długi, liczący ponad 60 stron list do Miloševicia oskarżając go o nacjonalistyczną retorykę i metody stalinowskie. List stał się przyczyną wyrzucenia Bogdanovicia z partii i pogróżek skierowanych przeciwko artyście[3]. W czasie wojny w Jugosławii 1992-1995 z uwagi na postawy antynacjonalistyczne Bogdanović stał celem kampanii oszczerstw w serbskich mediach.

W 1993 przeniósł się wraz z żoną Kseniją do Austrii, gdzie spędził ostatnie lata życia. Zmarł na atak serca w szpitalu w Wiedniu.

Twórczość[edytuj]

Był autorem ponad 20 prac poświęconych współczesnej urbanizacji i kształtowaniu przestrzeni miejskiej. Twórca kilkudziesięciu pomników poświęconych w większości jugosłowiańskim ofiarom II wojny światowej.

Pomnik Kamienny Kwiat w Jasenovacu
Park Pamięci Rewolucji w Leskovacu

Projekty[edytuj]

  • 1951-1952: Pomnik Żydów ofiar faszyzmu w Belgradzie
  • 1959-1960: Pomnik ofiar faszyzmu w Sremskiej Mitrovicy
  • 1959-1965: Cmentarz partyzantów w Mostarze
  • 1960-1965: Park Pamięci w Kruševacu
  • 1960-1973: Pomnik partyzantów serbskich i albańskich w Kosowskiej Mitrowicy
  • 1966: Pomnik Kamienny Kwiat ku czci ofiar obozu w Jasenovacu
  • 1969-1974: Park pamięci ofiarom rewolucji w Sztipie
  • 1969-1981: Park pamięci Garavice w Bihaciu
  • 1970-1980: Park pamięci poległych w walce w Čačaku
  • 1971: Park pamięci Rewolucji w Leskovacu
  • 1972-1977: Pomnik wolności w Berane
  • 1978-1980: Park pamięci Dudik w Vukovarze

Dorobek pisarski[edytuj]

  • Мали урбанизам
  • Залудна мистрија
  • Урбанистичке митологеме
  • Урбс и Логос
  • Уклети неимар
  • Књига капитела
  • Зелена кутија
  • Срећа у граду

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

  • 1961: Nagroda miasta Belgradu za pomnik Sremskiej Mitrovicy
  • 1966: Złoty Medal Miasta Belgrad
  • 1973: Honorowe wyróżnienie na Biennale Sztuki w São Paulo
  • 1989: Nagroda Piranesi
  • 1997: Nagroda im. Herdera
  • 2007: Nagroda Carlo Scarpy za projekt Parku Pamięci w Jasenovacu

Przypisy

  1. a b c Богдан Богдановић = 2017-02-20 (serb.). sanu.ac.rs.
  2. Ко је све био градоначелник југословенске престонице од 1944. године до данас = 2017-02-20 (serb.). glas-javnosti.rs, 1999.
  3. a b Bogdan Bogdanović: Der verdammte Baumeister. Wiedeń: Zsolnay, 1997, s. 248-268. ISBN 3-552-04846-4.

Bibliografia[edytuj]