Bogoria (powiat staszowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie staszowskim. Zobacz też: Bogoria.
Bogoria
Herb
Herb Bogorii
Fragment rynku i zabytkowy kościół
Fragment rynku i zabytkowy kościół
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat staszowski
Gmina Bogoria
Liczba ludności (2006) 930
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 28 - 210
Tablice rejestracyjne TSZ
SIMC 0788070
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Bogoria
Bogoria
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bogoria
Bogoria
Ziemia50°39′00″N 21°15′27″E/50,650000 21,257500
Strona internetowa miejscowości

Bogoriawieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim. Siedziba gminy Bogoria. W latach 1616-1869 miasto.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnobrzeskiego.

Współczesne części wsi[edytuj]

Poniżej w tabeli 1 integralne części wsi Bogoria (0788070) z aktualnie przypisanym im numerem SIMC (zgodnym z Systemem Identyfikatorów i Nazw Miejscowości) z katalogu TERYT (Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju)[1].

Tabela 1. Integralne części wsi Bogoria
Identyfikator miejscowości Nazwa
miejscowości
Rodzaj
miejscowości
0788293 Skoczylas część miejscowości
0788301 Ujazd Kiełczyński część miejscowości

Dawne części miasta – obiekty fizjograficzne[edytuj]

W latach 70. ubiegłego wieku przyporządkowano i opracowano spis lokalnych części integralnych dla Bogorii zawarty w tabeli 2.

Tabela 2. Wykaz urzędowych nazw miejscowych i obiektów fizjograficznych[2]
Nazwa wsi – miasta Nazwy części wsi
– miasta
Nazwy obiektów fizjograficznych
– charakter obiektu
I. Gromada BOGORIA
  1. Bogoria
  1. Chrapy
  2. Rynek
  3. Za Bożnicą
  1. Borowa Droga — droga polna
  2. Działki — pole
  3. Kolonia — pole
  4. Niwa — pastwisko
  5. Ogrody — pole
  6. Poręby — pole
  7. Przeciętki — pole
  8. Rola — pole
  9. Rolki — pole
  10. Stacyjne — pole, łąka


Ulice[edytuj]

Poniżej w tabeli 3 ulice będące integralną częścią wsi Bogoria, z aktualnie przypasanym im numerem zgodnym z TERYT z katalogu ULIC[3].

Tabela 3. Ulice wchodzące w skład wsi na podstawie TERYT[3]
Symbol
ulicy
Nazwa ulicy Symbol
ulicy
Nazwa ulicy Symbol
ulicy
Nazwa ulicy Symbol
ulicy
Nazwa ulicy
07565 ul. Jędrusiów 15073 ul. Opatowska 18648 ul. Władysława Reymonta 21073 ul. Staszowska
08828 ul. Kolejowa 15300 ul. Osiedlowa 19253 ul. Rynek 23240 ul. Tylna
09186 ul. Marii Konopnickiej 17011 ul. Polna 19491 ul. Sandomierska 23310 ul. Ujazd
10898 ul. Leśna 17070 ul. Południowa 19834 ul. Henryka Sienkiewicza 24323 ul. Thomasa Woodrowa Wilsona
12740 ul. Adama Mickiewicza 17577 ul. Bolesława Prusa 20641 ul. Spacerowa 26469 ul. Stefana Żeromskiego
14834 ul. Ogrodowa 18432 ul. Rakowska 20683 ul. Sportowa

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o Bogorii pochodzą z czasów, kiedy wieś była częścią składową dóbr należących do rodu Bogoriów ze Skotnik. W 1578 r. wieś miała 7 łanów i była zamieszkiwana przez 7 kmieci, 2 zagrodników, 3 komorników oraz 6 ubogich. W 1616 r. Krzysztof Bogoria Podłęcki założył miasto na podstawie przywileju lokacyjnego wydanego przez króla Zygmunta III Wazę. Nowo założone miasto otrzymało nazwę od herbu założyciela "Bogoria". Podłęcki wybudował również ratusz oraz ustanowił cechy. W 1620 r. zbudował drewniany kościół oraz klasztor, do którego sprowadził kanoników regularnych, zwanych popularnie markami. Przy kościele był również szpital. W 1645 r. król Władysław IV potwierdził poprzednie przywileje i nadał nowe. Mieszczanie otrzymali przywilej na 5 jarmarków rocznie. Dodatkowo mogli warzyć piwo, miód, gorzałkę oraz wino z miejscowych plantacji winorośli.

Bogoria została w znacznym stopniu zniszczona przez wojska szwedzkie w czasie potopu szwedzkiego. W latach 1662-1663 miasto zamieszkiwane było przez 303 mieszkańców. W kolejnych latach liczba ta zmniejszyła się jeszcze bardziej, do 99 mieszkańców w 1674 r.

W XVIII w. Bogoria ponownie zaczęła się rozwijać, szczególnie handel i rzemiosło. W Bogorii funkcjonowała fabryka sukna. W 1770 r. pożar zniszczył niemal całe miasto, w tym znajdujący się na rynku ratusz. Kolejne wielkie pożary miały miejsce w 1893 i w 1914 r. Każdy z nich powodował ogromne zniszczenia, ponieważ w zabudowie Bogorii przeważały budynki drewniane.

W 1827 r. Bogoria liczyła 73 domy i była zamieszkiwana przez 425 osób. Natomiast w 1859 miasto miało 69 domów i 612 mieszkańców. W 1869 r. Bogoria, jak większość miasteczek w zaborze rosyjskim utraciła prawa miejskie. Jako osada wiejska została przyporządkowana gminie Wiśniowa. W 1880 osada miała 74 domy i liczyła 716 mieszkańców.

W czasie I wojny światowej Austriacy w latach 1915 - 1917 wybudowali linię kolejki wąskotorowej, w której Bogoria była stacją węzłową. Osada otrzymała dzięki temu bezpośrednie połączenie kolejowe ze Szczucinem, Jachimowicami, Jędrzejowem i Włostowem. W okresie międzywojennym kolejka stanowiła źródło zatrudnienia dla większości mieszkańców osady. Kolejka przewoziła głównie płody rolne, buraki cukrowe, cukier, węgiel, drewno oraz towary z młynów, tartaków, gorzelni i kamieniołomów. Kolejka wykorzystywana była również do przewozów pasażerskich.

W 1915 na miejscowym cmentarzu pochowano żołnierzy z I Brygada Legionów Polskich poległych i zmarłych z ran w bitwie pod Konarami.

W 1921 osada miała 141 domów oraz 1 185 mieszkańców, w tym 450 wyznania mojżeszowego (38% mieszkańców). W osadzie była czteroklasowa Publiczna Szkoła Powszechna, Urząd Pocztowy, posterunek Policji Państwowej, Ochotnicza Straż Pożarna oraz stacja kolejki wąskotorowej. W osadzie była również 200 - letnia modrzewiowa bożnica.[4]

W czasie II wojny światowej w okolicy miało miejsce wiele akcji zbrojnych partyzantów z oddziału Jędrusi. W sierpniu 1944 w czasie walk na przyczółku sandomierskim, osada zastała zniszczona w ok. 95% głównie wskutek niemieckich bombardowań.

Zabytki[edytuj]

Kościół pw. Świętej Trójcy w Bogorii

Ludzie związani z Bogorią[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. TERYT – Katalog miejscowości (stan na: 2016-09-19) /w:/ Lista plików predefiniowanych. 19. września 2016 r.
  2. Por. Leon Kaczmarek (red. nauk. zeszytu), Witold Taszycki (red. nauk. wyd.): Urzędowe Nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych. 33. Powiat staszowski województwo kieleckie. Komisja ustalania nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych (do użytku służbowego). Z: 33. Warszawa: Urząd Rady Ministrów. Biuro do Spraw Prezydiów Rad Nadzorczych, 1970, s. 6, 77-96.
  3. a b ULIC – Katalog ulic (stan na: 2010-09-02) /w:/ Lista plików predefiniowanych. 12 września 2010 r.
  4. Laskowski 1929 ↓, s. 9.
  5. a b c Rejestr zabytków nieruchomych. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2015-09-12].
  6. Lechosław Herz: Góry Świętokrzyskie (mapa turystyczna). Warszawa - Wrocław: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1982.

Bibliografia[edytuj]