Bogumił Nowotny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bogumił Franciszek Nowotny
komandor komandor
Data i miejsce urodzenia 3 lutego 1871
Wieliczka
Data i miejsce śmierci 17 listopada 1960
Castel Gandolfo
Przebieg służby
Lata służby 1901 - 1920
Siły zbrojne Austro-Węgierska Marynarka Wojenna,
Marynarka Wojenna (II RP)
Stanowiska szef Sekcji Marynarki Wojennej MSWojsk.
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Późniejsza praca marynarka handlowa
Odznaczenia
Order Korony Żelaznej III klasy (Austro-Węgry) Kawaler Orderu Leopolda

Bogumił Franciszek Ksawery Nowotny (ur. 3 lutego 1871 w Wieliczce, zm. 17 listopada 1960 w Castel Gandolfo) – oficer austro-węgierskiej i polskiej marynarki wojennej, pułkownik (komandor) Marynarki Wojennej i pierwszy jej dowódca.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w Wieliczce w zaborze austro-węgierskim, był synem sędziego i radcy prawnego Bogumiła i Zofii z domu Logler[1]. Miał czterech braci: Kazimierza (1863-1924) adwokata, Adama generała dywizji, Franciszka lekarza oraz Juliana prawnika, profesora UJ. Ukończył Szkołę Aspirantów Morskich we Fiume, po czym służył w cesarskiej i królewskiej Marynarce Wojennej. Był absolwentem Akademii Marynarki Wojennej w Rijece[2]. Podczas nauki w szkole odbył rejs dookoła świata na korwecie SMS "Saida". W latach 1901-1902 służył we Flotylli Dunajskiej. Służył następnie poza marynarką w Poselstwie Austro-Węgier w Pekinie, jako komendant straży[1].

Bogumił Nowotny został następnie dowódcą torpedowca "Würger" (Tb 37), a od lipca 1914 - niszczyciela starszego typu, SMS "Scharfschütze", na którym służył podczas I wojny światowej na Adriatyku, biorąc udział w akcjach bojowych. Odznaczył się zwłaszcza w brawurowym rajdzie na włoski port Porto Corsini na początku działań przeciwko Włochom. W 1917 awansował na stopień komandora porucznika (Fregattenkäpitan) i został komendantem jednej z twierdz na wyspach adriatyckich. Został następnie dowódcą starego pancernika SMS "Erzherzog Karl"[1].

W czerwcu 1918 został zwolniony ze służby austro-węgierskiej i przydzielony jako referent do spraw żeglugi przy Radzie Regencyjnej. Organizował przy pomocy polskich marynarzy z dawnych flot zaborczych przejęcie żeglugi wiślanej od Niemców.

28 listopada 1918 roku Naczelny Wódz Józef Piłsudski mianował go szefem Sekcji Marynarki Wojennej Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie[3], tym samym został pierwszym dowódcą polskiej Marynarki Wojennej. 11 marca 1919 podał się do dymisji. W tym samym roku został na własną prośbę zwolniony ze służby czynnej[1]. 30 stycznia 1921 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu pułkownika w korpusie morskim[4]. 26 października 1923 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził go w stopniu pułkownika marynarki[5][6][7][8]. W 1934 roku figurował na liście starszeństwa oficerów stanu spoczynku Marynarki Wojennej, jako komandor ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 4. lokatą w korpusie oficerów morskich. Pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III[9].

Był jednym z organizatorów powołanego 9 listopada 1919 Towarzystwa Żeglugowego "Sarmacja", którego został dyrektorem zarządzającym. 2 lutego 1920 kupił w Kopenhadze pierwszy statek dla "Sarmacji" (SS „Kraków”), będący pierwszym polskim statkiem na Bałtyku[10]. W 1925 ukończył studia w Wyższej Szkole Handlu Zagranicznego w Wiedniu. W 1934 wyjechał ze względów zdrowotnych do Castel Gandolfo we Włoszech, gdzie zmarł 17 listopada 1960[1].

Jest autorem wspomnień, wydanych w Polsce w 2006 (Wspomnienia, Oficyna Wydawnicza Finna, ​ISBN 83-89929-97-X​).

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e Pułkownik marynarki Bogumił Franciszek Nowotny
  2. Patryk Franiel: Stopnie oficerskie w marynarce austro-węgierskiej. nowastrategia.org.pl, 2015-05-24. [dostęp 2015-11-12].
  3. Dziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej Nr 8 z 4 grudnia 1918 roku, poz. 155.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 19 lutego 1921 roku, poz. 188.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 70 z 7 listopada 1923 roku, s. 740.
  6. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1579.
  7. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1409.
  8. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 886.
  9. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 1066.
  10. Jerzy Miciński, Księga statków polskich: 1918-1945. T.1, Gdańsk: Polnord-Oskar, 1996, ​ISBN 83-86181-23-0​, s. 135 i n.

Bibliografia[edytuj]