Bogusław Michnik

Bogusław Michnik

Bogusław Michnik
Data i miejsce urodzenia	29 grudnia 1945 Ulinia
Narodowość	polska
Język	polski
Dziedzina sztuki	poezja, fotografia
Epoka	XX, XXI w.
Odznaczenia

Bogusław Michnik i Karol Maliszewski

Bogusław Michnik (ur. 29 grudnia 1945 w Ulinii, w gminie Wicko) – polski poeta i fotografik, animator życia artystycznego na ziemi kłodzkiej, redaktor i wydawca.

Życiorys

Jako dziecko mieszkał we wsi Ulinia w okolicach Łeby, gdzie po wojnie początkowo osiedlili się jego rodzice po powrocie z przymusowych robót w Niemczech. Do szkoły podstawowej chodził w pobliskim Szczenurzu. Jako 14-latek przeprowadził się z rodziną na ziemię kłodzką do Dzikowca. Podjął naukę w Liceum Pedagogicznym w Kłodzku. Po jego ukończeniu w 1965 zatrudnił się w ówczesnym Powiatowym Ośrodku Kultury. Organizował życie literackie i artystyczne w Kłodzku, publikował innych poetów, czuwał nad jakością prezentowanej poezji, nie dbając o siebie, o swój talent i wydawnicze interesy. W latach 1980–2008 był dyrektorem Kłodzkiego Ośrodka Kultury.

Odkrycie korzeni rodzinnych

Matce, która go wychowała, poświęcił wydany w 2013 tomik wierszy Wiersze ostatnie o Matce. Będąc już 10 lat na emeryturze, dowiedział się o swoich korzeniach – o tym, że jego rzeczywistymi biologicznymi rodzicami byli francuski jeniec wojenny zastrzelony przez Rosjan i młoda Niemka z Ulinii. Nie wiadomo, dlaczego Anna Ziessow zabrała do Niemiec starsze o kilka lat dzieci, Irmę i Horsta, a zostawiła Petera/Pierre’a, który został adoptowany przez polską rodzinę. Ten dramatyczny zwrot sprawił, że nagle to, co poniemieckie nabrało nowego znaczenia, bowiem ta poniemieckość różni się od tej obiektywnie opisywanej m.in. w książce Karoliny Kuszyk Poniemieckie (2019). Zwrot ten był również impulsem do nowej twórczości poetyckiej, próbującej oswoić nową sytuację, m.in. wierszy Jak się narodzić, Wyschła rodzona mowa lub Als der Krieg zu Ende war.

Po wielu staraniach i dzięki pomocy dawnych mieszkańców niemieckiego Uhlingen (Ulinii) skontaktował się z rodziną swojej matki – z bratanicą i siostrzenicą. Dalej szuka śladów ojca.

Twórczość

Bogusław Michnik jest fotografikiem, poetą, animatorem kultury, redaktorem i wydawcą. Uważa, że „na początku był obraz, a nie słowo”. Jest autorem tomów i almanachów poezji, ponad czterdziestu wystaw indywidualnych oraz współautorem kilku antologii i kilkunastu projektów artystycznych. Za twórczość artystyczną i działalność kulturalną otrzymał nagrodę Ministra Kultury i Sztuki. Z nagród otrzymanych za poezję szczególnie sobie ceni nagrody prywatne Mirona Białoszewskiego i Juliana Przybosia z 1967.

Jako poeta jest autorem kilku tomików i almanachów poezji oraz współautorem kilku antologii; jako fotografik autorem czterdziestu wystaw indywidualnych oraz projektów artystycznych. Jednocześnie swoje fotografie uważa za „nienapisane wiersze”.

W maju 2026 z okazji Nocy Muzeów otwarto wystawę monograficzną „Michnik Konkretnie” (15 maja – 30 września 2026) poświęconą całej twórczości Bogusława Michnika, na którą składa się fotografia, rysunek, poezja, a także wydarzenia, których był autorem, twórcą i współtwórcą w ciągu kilku dekad działalności w Kłodzku. Przykłady prac zainspirowanych wierszami uczestników Kłodzkich Wiosen Poetyckich, ze szczególnym uwzględnieniem poezji Michnika przedstawiło także kilka autorek zainspirowanych Michnikiem: Malwina Karp, Anna Kloza-Rozwadowska, Agnieszka Nyklasz, Patrycja Rogóż, Anna Siemaszko, Katarzyna Sobocka. Kuratorką wystawy była Joanna Stoklasek-Michalak.

Wystawa pokazała, że Michnik jest artystą wszechstronnym, którego nie ograniczają ramy jednej czy dwóch dziedzin twórczej ekspresji. Można wskazać, że z sukcesem uprawia także karykaturę, a obszarem nieznanym ogółowi jest jego poezja wizualna (zwana również poezją konkretną), tworzona od końca lat 60. XX w., ciesząca się uznaniem krytyków i po raz pierwszy wyeksponowana w Muzeum Ziemi Kłodzkiej.

Poezja

Debiutował jeszcze w klasie maturalnej, jego wiersze ukazały się w czasopiśmie „Odra” i w miesięczniku „Nasz Klub” w 1965. Dołączył do Kłodzkiego Klubu Literackiego, który tworzyli Jan Kulka i Anna Zelenay. W tym samym roku złożył tomik Siedząc tak w głębi, który dwa lata później ukazał się nakładem wydawnictwa Ossolineum. Brał udział w organizowanych przez grupę od 1961 Kłodzkich Wiosnach Poetyckich, na których bywali m.in. Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Miron Białoszewski, Jacek Łukasiewicz. Później sam je organizował do 1974, taką próbę podjął też w 1981, bezskuteczną wskutek wprowadzenia stanu wojennego.

Oprócz Kłodzkich Wiosen Poetyckich był m.in. współorganizatorem Kłodzkich Wieczorów Artystycznych, Witryny Artystów i międzynarodowego Festiwalu Nowej Sztuki lAbiRynT.

Drukował m.in. w „Literaturze”, „Poezji”, „Życiu Literackim”, „Tygodniku Kulturalnym”, „Nurcie”, „Współczesności”, „Faktach i Myślach”. Michnik w swoich wierszach często sięga po motywy snu, marzenia i wewnętrznej introspekcji.

Fotografia artystyczna i karykatura

Pasją Michnika jest fotografia artystyczna, której poświęcił się całkowicie w późniejszych latach. Wystawiał w kraju oraz Czechach, Niemczech, Francji, Hiszpanii, Japonii, Maroku iw Ameryce Południowej. Jest członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików, honorowym członkiem Stowarzyszenia Fotografików Wschodnioczeskich (Volné sdružení východočeských fotografů) i czesko-polskiej grupy „Nowe Widzenie”.

Od lat 60. XX w. wykonywał także karykatury. Pierwsze zostały zamieszczone w publikacji pt. Kłodzkie Wiosny Poetyckie, gdzie sportretował wybitnych literatów i krytyków literackich, którzy przybywali do Kłodzka na to wydarzenie w latach 1961–1974. Kolejne karykatury z późniejszych lat przedstawiają znane postaci z życia politycznego i kulturalnego oraz Kłodzczan.

Tomiki poetyckie

• Siedząc tak w głębi, Wrocław 1967, Ossolineum
• Wiersze, Kłodzko 1972, wyd. Powiatowy Dom Kultury
• Dziesięć wierszy, Wałbrzych 1977
• Teksty. Poezja konkretna, Kłodzko 1977
• Wiersze ostatnie o Matce, Kłodzko 1981, wyd. Kłodzki Ośrodek Kultury,
• Epizod, Wrocław 1986, wyd. OTO „Kalambur”,
• Wiersze ostatnie o Matce, wyd. 2, Kłodzko 2013, KTO
• Śniłem się sobie. Wiersze wybrane, Wrocław 2025, OKiS

Opracowania

• Zbliżenia: IX Kłodzka Wiosna Poetycka, 21–23 kwietnia 1972 r. Kłodzko–Polanica Zdrój, wybór i opracowanie, wyd. Powiatowy Dom Kultury, Kłodzko 1972
• Motyw kłodzki. Wiersze o Kłodzku i ziemi kłodzkiej, wybór i opracowanie, wyd. TMZK, Ossolineum, Kłodzko 1972
• Motywy: przypisy do Ziemi Kłodzkiej, wybór i opracowanie, wyd. Komisja Krajoznawcza przy Zarządzie Oddziału PTTK, Kłodzko 1976.

Indywidualne wystawy fotograficzne

• 1975: Tak – Nie (poezja konkretna), Milicz
• 1976: Poezja wizualna, Trzcianka–Piła
• 1977: Teksty, Wrocław
• 1984: Lekcja ciszy (poezja konkretna), Kłodzko
• 1985: Wystawa fotografii, Kłodzko
• 1986: Fotografie, Wrocław
• 1987: Fotografie, Łomża
• 1989: Pod światłem Wrocław
• 1989: Hypomnema, Stuttgart
• 1990: Wybór, Jelenia Góra
• 1993: Homogramy, Wrocław
• 1993: Samo ze seba (Samo z siebie), Bratysława
• 1994: Galeria Sztuki, Kłodzko
• 1996: Volba, Nachod
• 1998: Niewymierność ciszy i przestrzeni, Wrocław
• 2016: Karykatury, Kłodzko
• 2023: Hommage to…, KOK, Galeria sztuki pARTer, Kłodzko
• 2025: Hommage to…, Galeria Okno, Słubice
• 2026: Michnik Konkretnie, wystawa monograficzna, Muzeum Ziemi Kłodzkiej 2026.

Nagrody i odznaczenia

Bogusław Michnik został nagrodzony wieloma odznaczeniami, tytułami i nagrodami:

• 1974: Medal „Za Zasługi dla Miasta Kłodzka” i Nagroda Miasta Kłodzka
• 1975: Nagroda Koła Młodych Oddziału ZLP we Wrocławiu
• 1977: Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”
• 1981: Srebrny Krzyż Zasługi
• 1985: Nagroda Wojewody Wałbrzyskiego za osiągnięcia artystyczne
• 1988: Nagroda Prasy Dolnośląskiej (za animację życia literackiego)
• 1998: Nagroda Wojewody Wałbrzyskiego w dziedzinie kultury i sztuki
• 2003: Odznaka „Zasłużony dla Kultury Polskiej” nadana przez MK
• 2023: Odznaka Honorowa Powiatu Kłodzkiego