Bogusław Schaeffer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bogusław Schaeffer
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 6 czerwca 1929
Lwów
Data i miejsce śmierci 1 lipca 2019
Salzburg
Gatunki muzyka poważna
Zawód muzykolog, kompozytor, dramaturg, pedagog
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Strona internetowa

Bogusław Julian Schaeffer, wzgl. Schäffer (ur. 6 czerwca 1929 we Lwowie, zm. 1 lipca 2019[1] w Salzburgu[2]) – polski muzykolog, kompozytor, krytyk muzyczny, dramaturg, grafik i pedagog, autor szeregu monografii i artykułów poświęconych muzyce współczesnej i historii muzyki[3][4].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował muzykologię na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz kompozycję w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Był dziennikarzem Polskiego Radia w Krakowie.

Od 1963 roku wykładał kompozycję w Akademii Muzycznej w Krakowie[4]. Pracował jako nauczyciel akademicki na Uniwersytecie Jagiellońskim, w austriackim Salzburgu, holenderskim Middelburgu i w angielskim Yorku. Współpracował ze Studiem Eksperymentalnym Polskiego Radia[5]. Jest autorem wielu sztuk teatralnych.

Jego żoną była Mieczysława Hanuszewska-Schaeffer (1925–2009), autorka wielu książek dotyczących historii muzyki.

W 1984 roku zrealizowano półgodzinny dokument biograficzny Bogusław Schaeffer – Poza schematem w reżyserii Małgorzaty Potockiej[6].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Kompozycje[edytuj | edytuj kod]

1950–1959[edytuj | edytuj kod]

  • Sonata na skrzypce solo, 1955
  • Permutacje für 10 Instrumente, 1956
  • Model I für Klavier, 1956
  • Model II für Klavier, 1957
  • Ekstrema für 10 Instrumente, 1957
  • Quattro movimenti, 1957
  • Tertium datur, Traktat für Cembalo und Kammerorchester, 1958
  • Concerto breve für Cello und Orchester, 1959
  • Koncert na kwartet smyczkowy, 1959

1960–1969[edytuj | edytuj kod]

  • Topofonica für 40 Instrumente, 1960
  • Azione a due für Klavier und elf Instrumente, 1961
  • Imago musicaefür Violine und neun Begleitinstrumente, 1961
  • Kody für Kammerorchester, 1961
  • TIS MW2, metamusikalisches audiovisuelles Spektakel für Schauspieler, Pantomime, Ballerina und sechs Musiker, 1962-63
  • S'Alto für Saxophon und Kammerorchester, 1963
  • Koncert na fortepian i orkiestrę, 1967
  • Symfonia: muzyka orkiestrowa, 1967

1970–1979[edytuj | edytuj kod]

  • Free Form no. 2 (Evocazioni) für Kontrabass, 1972
  • Symfonia w 9 częściach für Orchester und sechs Soloinstrumente, 1973
  • Kwartet smyczkowy nr 4, 1973
  • aSa für Klavicord, 1973
  • tentative music für 1, 5, 9, 15, 19, 59 oder 159 Instrumente, 1973(rev.2004)
  • Uwertura Warszawska (Harmonie i kontrapunkty I) für Orchester, 1975
  • Missa Elettronica für Knaben- oder gemischten Chor und Tonband, 1975
  • Romuald Traugutt (Harmonie i kontrapunkty II) für Orchester, 1976

1980–1989[edytuj | edytuj kod]

  • Koncert na organy, skrzypce i orkiestrę (B-A-C-H), 1984
  • missa sinfonica für Sopran, Violine, Sopransaxophon und Orchester, 1986
  • Koncert na flet, harfę i orkiestrę, 1986
  • Koncert na saksofon i orkiestrę, 1986
  • Koncert na skrzypce, gasab-skrzypce, 2 oboje, rozek angielski i orkiestrę, 1986
  • Maly koncert na skrzypce i 3 oboje, 1987
  • Koncert podwójny na 2 skrzypiec i orkiestrę, 1988
  • Koncert na perkusję jazzową, fortepian i orkiestrę, 1988

1990–1999[edytuj | edytuj kod]

  • Koncert na fortepian i orkiestrę nr 3, 1988-90
  • Liebesblicke, Oper, 1990
  • Megasonata für Klavier, 1994
  • Leopolis für Violine und Orchester, 1994
  • Orchestral and Electronic Changes für verstärkte Instrumente und Orchester, 1994
  • Koncert na klarnet i orkiestrę, 1995
  • Sinfonia/Concerto, 1996
  • Das Leben einer Stadt für Orchester, drei Soprane und elektronische Medien, 1999

2000–2009[edytuj | edytuj kod]

  • Quartett für Saxophon, Klavier, Kontrabass und Perkussion, 2004
  • EsseH für Englischhorn, 2004
  • Fantasie-Impromptu für Klavier, 2004
  • Koncert fortepianowy nr 6, 2005
  • OSCENOI für Stimme, Klavier, Kammerensemble und elektroakustische Medien, 2005
  • Koncert na orkiestrę perkusyjną für 8 Perkussionisten, Klarinette, Klavier, Violine und Kontrabass, 2005
  • Koncert kontrabasowy nr 2 für Kontrabass und Kammerorchester, 2005
  • Kwartet smyczkowy nr 16 (Avec une légèreté fantastique mais précise), 2006

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • Scenariusz dla nie istniejącego lecz możliwego aktora instrumentalnego
  • Scenariusz dla trzech aktorów
  • Kaczo
  • Tutam
  • Kwartet dla czterech aktorów
  • Zorza
  • Anons
  • Audiencja I
  • Audiencja II
  • Audiencja III czyli Raj Eskimosów
  • Audiencja IV
  • Audiencja V
  • Mroki
  • Próby
  • Ostatnia Sztuka[7][8]

Publikacje muzykologiczne i popularyzatorskie (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Nowa muzyka: problemy współczesnej techniki kompozytorskiej, PWM 1958
  • Mały informator muzyki XX wieku, PWM 1958
  • Klasycy dodekafonii (t. 1 i 2), PWM 1961 (t. 1) / 1964 (t. 2)
  • Leksykon kompozytorów XX wieku (t. 1 – A-Ł t. 2 – M-Z), PWM 1963 (t. 1) / 1965 (t. 2)
  • W kręgu nowej muzyki, Wydawnictwo Literackie 1967
  • Dźwięki i znaki: wprowadzenie do kompozycji współczesnej, PWN 1969
  • Muzyka XX wieku: twórcy i problemy, Wydawnictwo Literackie 1975
  • Wstęp do kompozycji, PWM 1976[9]
  • Dzieje muzyki, WSiP 1983
  • Dzieje kultury muzycznej. Podręcznik dla klas I-II szkół średnich, WSiP 1987
  • Kompozytorzy XX wieku (t. 1 – Od Mahlera do Szostakowicza, t. 2 – Od Messiæna do Caprioliego), Wydawnictwo Literackie 1990

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Został uhonorowany m.in. Nagrodą Ministra Kultury i Sztuki (1971, 1972, 1980, 2001), Krzyżem Kawalerskim (1972), Krzyżem Komandorskim (2013)[10] i pośmiertnie Krzyżem Wielkim (2019)[11] Orderu Odrodzenia Polski, Nagrodą Związku Kompozytorów Polskich (1977), Nagrodą Miasta Krakowa (1977), Nagrodą Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1999), Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2006)[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bogusław Schaeffer nie żyje, PolskieRadio.pl [dostęp 2019-07-01].
  2. Bogusław Schaeffer – Życie i twórczość, Culture.pl [dostęp 2019-07-01] (pol.).
  3. [https://archive.is/VD9di Koncert Inauguracyjny
  4. a b Recenzja książki "Bogusław Schaeffer – dramatopisarz i kompozytor" red. M. Sugiera i J. Zając
  5. Bolesław Błaszczyk: O niezwykłej taśmie Bogusława Schaeffera. Muzykoteka Szkolna. [dostęp 2016-04-19]. Cytat: W roku 1970 w warszawskim słynnym „czarnym pokoju” budynku radiowego przy ul. Malczewskiego, należącym do Studia Eksperymentalnego, Bogusław Schaeffer stworzył Heraklitianę. To taśma do kompozycji, w której kolejnych wersjach – dziś już kilkunastu – instrumentalna partia solowa należy do coraz innego instrumentu.
  6. Małgorzata Potocka: Bogusław Schaeffer – Poza schematem (1984) na portalu Filmweb.
  7. „Ostatnia Sztuka” Bogusława Schaeffera. VU Mag, 2014-02-03. [dostęp 2016-04-19].
  8. Magdalena Janczura: „Ostatnia sztuka. Zabawa Schaeffera z samym sobą”. krakow.wyborcza.pl, 2014-02-07. [dostęp 2016-04-19].
  9. Bolesław Błaszczyk: Natenczas Błaszczyk (XVIII). [dostęp 2016-04-14].
  10. M.P. z 2014 r. poz. 967
  11. Odznaczenie dla śp. Bogusława Schaeffera. prezydent.pl, 2019-07-15. [dostęp 2019-07-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-18)].
  12. Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. [dostęp 2016-04-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]