Bolesław Feliks Stachoń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bolesław Stachoń
Ilustracja
ppłk Bolesław Feliks Stachoń; 1934 r.
pułkownik pilot pułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia 18 maja 1897
Wola Wadowska
Data i miejsce śmierci 3 / 4 lipca 1941
Holandia
Przebieg służby
Lata służby od 1918 (w Wojsku Polskim)
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Formacja Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 37 pułk piechoty
6 eskadra wywiadowcza
4 pułk lotniczy
2 pułk lotniczy
Armia „Pomorze”
Stanowiska d-ca pułku lotniczego
d-ca lotnictwa armii
kmdt bazy RAF
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Polowa Odznaka Pilota
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Krzyż Walecznych (od 1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kawaler 1. klasy Orderu Miecza (Szwecja)
Pierwsze w Polsce autożyro Cierva C.30 znak SP-ANN pilotowane przez płk. Bolesława Stachonia.

Bolesław Feliks Stachoń (ur. 18 maja 1897 w Woli Wadowskiej, poległ w locie bojowym w nocy z 3 na 4 lipca 1941 nad Holandią) – pułkownik pilot Wojska Polskiego i Polskich Sił Powietrznych, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Wojciecha i Honoraty z Dobrowolskich. Uczęszczał do Gimnazjum Klasycznego w Dębicy. W 1915 zdał maturę. Następnie ukończył Wydział Budowy Maszyn na Politechnice Lwowskiej[1]. Członek Drużyn Strzeleckich[2].

W czasie I wojny światowej wcielony do cesarskiej i królewskiej Armii, służył w 17 pułku strzelców. Po ukończeniu szkoły oficerskiej piechoty w Lubaczowie (marzec 1916) skierowany do 33 pułku strzelców na front włoski. Od października 1917 w stopniu podporucznika[2]. W maju 1918 ukończył kurs karabinów maszynowych w Trebinie. Wrócił do kraju 9 listopada 1918 i założył w Dębicy kompanię karabinów maszynowych, z którą dotarł do Przemyśla[1].

Od listopada 1918 do grudnia 1919 dowodził kompanią i batalionem w Pułku Ziemi Ropczyckiej, a następnie w 37 pułku piechoty Ziemi Łęczyckiej. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. Walczył w wyprawie kijowskiej i bitwie warszawskiej. Ranny pod Płońskiem 18 sierpnia. Po wyleczeniu powrócił do 37 pułku piechoty.

Szczególnie zasłużył się w walkach na froncie ukraińskim, za które został później odznaczony Orderem Virtuti Militari[1].

Ukończył kurs dowódców batalionów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie[2].

W 1922 ukończył Niższą Szkołę Pilotażu w Bydgoszczy i Wyższą Szkołę Pilotów w Grudziądzu, awansował do stopnia kapitana. W 12 stycznia 1923 przejął po kpt. Władysławie Kalkusie dowództwo nad 6 Eskadrą Wywiadowczą. Od grudnia 1923 do 15 lipca 1924 pracował w Departamencie IV MSWojsk. W sierpniu tego roku przekazał dowództwo eskadry kpt. obs. Zygmuntowi Pistlowi i przeniesiony został do Centralnych Zakładów Lotniczych w Warszawie na stanowisko oblatywacza. W latach 1925-1926 był pilotem doświadczalnym w Polskiej Misji Zakupów w Paryżu. Następnie zajmował stanowiska komendanta parku w 11 Pułku Myśliwskim[3] w Lidzie i 6 Pułku Lotniczym we Lwowie. W 1927 awansował na majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927. Z dniem 30 czerwca 1927 roku, na własną prośbę, został przeniesiony do rezerwy[4]. 24 sierpnia 1927 roku zarządzenie Prezydenta RP o przeniesieniu do rezerwy zostało unieważnione[5].

W latach 1928–1929 był szefem pilotażu w Centralnej Szkole Podoficerów Pilotów Lotnictwa w Bydgoszczy, a w latach 1929–1932 komendantem Lotniczej Szkoły Strzelania i Bombardowania w Grudziądzu[6].

W październiku 1931 ukończył kurs szybowcowy, a we wrześniu 1932 uzyskał kategorię C pilota szybowcowego w Bezmiechowej. Uczestniczył w tworzeniu szybownictwa w Polsce: współorganizował Wojskowy Obóz Szybowcowy w Ustjanowej i pełnił tam funkcję komendanta I Kursu Szybowcowego (czerwiec 1934), przetłumaczył niemiecki podręcznik, „Praktyczny podręcznik pilota szybowcowego” (E. Bachema), był to pierwszy tego typu podręcznik wydany w Polsce. W latach 1932–1936 był szefem misji lotniczej w Moskwie.

Od maja 1936 do sierpnia 1939 dowodził 4 Pułkiem Lotniczym w Toruniu. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził lotnictwem i obroną przeciwlotniczą Armii „Pomorze”. Ewakuował się do Rumunii. W ambasadzie RP w Bukareszcie kierował (październik – listopad) akcją przerzutu polskich lotników do Francji. Komendant polskiej Stacji Lotniczej w Swinderby (Wielka Brytania). Na własną prośbę przeszedł do służby w linii i po przeszkoleniu na samolotach „Wellington” latał jako drugi pilot w 301 Dywizjonie Bombowym. Zginął 4 lipca 1941 podczas lotu na bombardowanie Bremy. Jego samolot zestrzeliły myśliwce niemieckie koło Absen w Holandii. Reszta załogi uratowała się i dostała do niewoli.

W latach 1936–1939 był członkiem Aeroklubu Pomorskiego. Był pilotem bardzo wszechstronnym, od lekkich maszyn turystycznych i szybowców, przez samoloty obserwacyjne, liniowe, do myśliwców i wielosilnikowych bombowców. Był pierwszym w Polsce pilotem wiropłata, sprowadzając lotem z Anglii do Polski zakupiony wiatrakowiec Cierva C.30A i lądując po trudnym przelocie (w warunkach zimowych) w Warszawie 10 grudnia 1934.

Bolesław Stachoń jest pochowany na cmentarzu Exloermond Odoorn Prenthe w Holandii (grób 1, rząd 4, działka płd.-wsch.)[2].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Młodszy brat Karoliny Stachoń-Weit. Rodzice: Wojciech Stachoń i Honorata Stachoń (zd. Dobrowolska). Dziadek Jakub Dobrowolski pełnił obowiązki kasjera miejskiego Ropczyc, następnie od 1878 wiceburmistrza, a od 1892 do 1895 burmistrza Ropczyc.

Był żonaty z Jadwigą Marią z Konopińskich, miał syna Zygmunta (ur. 1927)[2][1].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • podporucznik październik 1917
  • porucznik 20 lutego 1920
  • kapitan – zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 (w 1924 zajmował 42. lokatę w korpusie oficerów zawodowych aeronautycznych)
  • major – 12 kwietnia 1927 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 i 6. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa
  • podpułkownik – 5 marca 1934 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 i 4. lokatą w korpusie oficerów zawodowych aeronautyki
  • pułkownik – ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939[7]
  • generał brygady – pośmiertnie ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1964

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Jego imię nadano Szkole Podstawowej w Woli Wadowskiej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Polak (red.) 1991 ↓, s. 140.
  2. a b c d e f l, Bolesław Feliks Stachoń, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2018-04-07] (pol.).
  3. 14 lipca 1928 Minister Spraw Wojskowych przemianował 11 Pułk Myśliwski w Lidzie na 5 Pułk Lotniczy.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 142.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 23 z 10 września 1927 roku, s. 268.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 127.
  7. Awanse w wojsku. „Słowo Pomorskie”. Nr 67, s. 9, 22 marca 1939. 
  8. Dekret Wodza Naczelnego L. 3420 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 43, s. 1724)
  9. Stefan Czumur, Waldemar Wójcik, Generałowie w stalowych mundurach, podali datę 18 września 1921 roku. 25 marca 1933 roku Sejm RP uchwalił nową ustawę zmieniając nazwę Orderu Virtuti Militari z „Wojskowy” na „Wojenny” w związku z czym kawalerowie, w tym Bolesław Stachoń, otrzymali nową legitymację z numerem 4505 o treści: Generalny Inspektor Sił Zbrojnych Biuro Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari stwierdza, iż p. Bolesław Feliks Stachoń jest kawalerem Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari, Szef Biura Kapituły, Warszawa dnia 1 maja 1933 roku.
  10. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 78)
  11. Sveriges statskalender / 1940. Bihang, s. 66
  12. Zezwolenie na przyjęcie i noszenie orderów. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 4, s. 20, 19 marca 1935. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Budziński, Zbigniew Otremba Z Grudziądza nad Anglię, Wyd. REGNUM, Gdańsk 2003ISBN 83-907707-4-1​.
  • Ryszard Witkowski Wiropłaty w Polsce WKiŁ 1986
  • Olgierd Cumft, Hubert Kazimierz Kujawa Księga lotników polskich poległych, zmarłych i zaginionych 1939 – 1946 Wydawnictwo Ministarstwa Obrony Narodowej
  • Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione, s. 170
  • Adolf Kozubal, Zarys historii wojennej 37-go Pułku Piechoty Ziemi Łęczyckiej, Warszawa 1929, s. 26
  • Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1923, s. 930, 944,
  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 851, 859, 863
  • Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 541, 548
  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 229, 820
  • Władysław Chodor, Bohaterom Chwała, Dębica 1998, ISBN 83-83-86744-83-9.
  • Stefan Czumur, Waldemar Wójcik, Generałowie w stalowych mundurach, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2003, ​ISBN 83-11-09587-6​.
  • Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945. T. 2/1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1991. ISBN 83-900510-0-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]