Bolesław Jabłoński (poeta)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bolesław Jabłoński
Karel Tupý
Ilustracja
Bolesław Jabłoński, portret Jana Vilimka
Data i miejsce urodzenia 14 stycznia 1813, Kardašova Řečice
Data i miejsce śmierci 27 lutego 1881, Kraków
Zawód poeta
Narodowość czeska
Język czeski, polski
Obywatelstwo Cesarstwo Austrii, Austro-Węgry
Okres 1843–1881
Gatunki romantyzm

Pomnik Bolesława Jabłońskiego
w Kardašovej Řečice odsłonięty w 1886 roku
Klasztor norbertanek na Zwierzyńcu
Grób Bolesława Jabłońskiego na Cmentarzu Wyszehradzkim w Pradze
ksiądz w Radonicach nad Ochrzą
Okres sprawowania 1843–1847
proboszcz klasztoru norbertanek
na Zwierzyńcu w Krakowie
Okres sprawowania 1847–1881
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja norbertanie
Prezbiterat 1838

Bolesław Jabłoński, Boleslav Jablonský, właśc. Karel Tupý, imię klasztorne: Eugen (Eugeniusz) Tupý (ur. 14 stycznia 1813 w Kardašovej Řečice, zm. 27 lutego 1881 w Zwierzyńcu, obecnej dzielnicy Krakowa) – czeski poeta, ksiądz katolicki, norbertanin, rzecznik niepodległości Czech i zbliżenia polsko-czeskiego. Jego poezja jest zaliczana do nurtu romantycznego w literaturze czeskiej.

Życiorys[edytuj]

Po ukończeniu gimnazjum w Jindřichowym Hradcu studiował filozofię w Pradze. Wstąpił do klasztoru na Strahowie, gdzie przyjął swój literacki pseudonim.

Po otrzymaniu święceń kapłańskich, w latach 1843–1847 pracował jako ksiądz w Radonicach nad Ochrzą. W tym czasie opublikował wiele wierszy, które zostały opublikowane m.in. w tomikach Písně milosti i Moudrost otcovská. Były to w tym czasie jedne z najważniejszych przykładów czeskiej poezji patriotycznej i dydaktycznej.

W 1847 roku został mianowany administratorem klasztoru na Zwierzyńcu (obecnie dzielnica Krakowa), którego później został proboszczem. W 1865 roku poświęcił nowy cmentarz, założony na gruntach klasztornych, wzdłuż drogi wiodącej ku Kopcowi Kościuszki. Ten fakt zapisano na tytułowej stronie parafialnej księgi zmarłych: Die decima quarta septembris 1865 ego Eugenius Tupy, praepositus Zwierzynoensis, Vicedecanus urbis, benedixi novum coemeterium parachiale, a quo die corpora defunctorum in eodem sepeliuntur[1]. Ksiądz Tupy przez 33 lata mieszkał na Zwierzyńcu; pisywał również wiersze w języku polskim, m.in. był autorem pieśni nadwiślańskiej[2].

Ostatni raz przebywał w Czechach w 1879 roku. Był wtedy uznanym poetą, entuzjastycznie witanym przez tłumy. Na prośbę, by powrócił do Czech, odpowiedział: Polacy mnie także polubili i nie puściliby mnie, dlatego zakończę życie w pośród nich[3].

Został pochowany na cmentarzu przyklasztornym, jednak jego szczątki zostały przeniesione później (między rokiem 1881 a 1886) na Cmentarz Wyszehradzki w Pradze.

Doktorat na temat korespondencji Bolesława Jabłońskiego napisał Jerzy Śliziński.

Upamiętnienie[edytuj]

23 listopada 1913 roku na kościele PP. Norbertanek na Zwierzyńcu w setną rocznicę urodzin odsłonięto tablicę pamiątkową. Powstała ona dzięki staraniom koloni czeskiej. Znalazł się na niej napis

„Tu pracował i umarł Bolesław Jablonsky (Kar. Eug. Tupy) poeta czeski. 1813–1881 Czeska Beseda Stow. Jablonsky w Krakowie. 1913”[4].

Przypisy

  1. Dnia czternastego września 1865 roku ja Eugeniusz Tupy, proboszcz zwierzyniecki, wicedziekan miasta, poświęciłem nowy cmentarz parafialny, od którego dnia ciała zmarłych będą w nim chowane.
  2. Cmentarz Salwatorski (Część II). „Tygodnik Salwatorski”. 25 (496), 2004-06-20. [dostęp 2013-11-3]. 
  3. Z Pragi czeskiej 8go Sierpnia. „Warta – tygodnik poświęcony nauce, rozrywce i wychowaniu”. 634, s. 4–5, 1886-08-22. [dostęp 2013-11-3]. 
  4. Odsłonięcie tablicy pamiątkowej Czas 1913, nr 543 z 23 listopada, s. 2

Bibliografia[edytuj]

  • Čeští spisovatelé 19. a počátku 20. století. Praga: Československý spisovatel, 1982, s. 112–113. (cz.)
  • Felix Vodička (red.): Dějiny české literatury. 2., Literatura národního obrození. Wyd. 1. Praga: Československá akademie věd, 1960, s. 616. (cz.)
  • Vladimír Forst i in.: Lexikon české literatury: osobnosti, díla, instituce. 2/I. H–J. Praga: Academia, 1993, s. 429–431. ISBN 8020004688. (cz.)
  • Zdenka Maršíková: Těžko jest slavíku: monografie básníka Jablonského: vydáno k 200. výročí narození básníka Boleslava Jablonského. Jindřichův Hradec: Muzeum Jindřichohradecka, 2012. ISBN 9788086227467. (cz.)