Bolesław Olszewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bolesław Olszewicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 5 stycznia 1893
Warszawa, Polska
Data i miejsce śmierci 24 stycznia 1972
Wrocław, Polska
Narodowość polska
Rodzice Ojciec Adolf Olszewicz, matka z domu Zweigbaum
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi

Bolesław Henryk Olszewicz (ur. 5 stycznia 1893 w Warszawie – zm. 24 stycznia 1972 we Wrocławiu), polski geograf, bibliotekarz, historyk geografii i kartografii. Współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Geograficznego. Profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i członek Międzynarodowej Akademii Historii Nauki w Paryżu.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny wyznania ewangelicko-reformowanego o korzeniach żydowskich, jako syn prywatnego przedsiębiorcy Adolfa i Reginy z Zweigbaumów; rodzice przyjęli wyznanie ewangelickie w roku 1887.

Nauki pobierał w gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego w Warszawie, a następnie w szkołach w Lozannie i Genewie. Należał do patriotycznego „Zet”. Jako gimnazjalista opublikował (w warszawskim czasopiśmie "Ziemia") swój pierwszy artykuł: "Pierwsze wiadomości o odkryciu Ameryki w literaturze polskiej"[1].

W latach 1910-1913 studiował na paryskiej Sorbonie geografię i historię, uzupełniając edukację w Szkole Nauk Politycznych[2]. W roku 1913 – wobec odmowy przedłużenia paszportu przez władze carskie – musiał powrócić do kraju nie kończąc studiów.

W Warszawie wstąpił do grupy założycielskiej Związku Bibliotekarzy Polskich, który ostatecznie powstał w roku 1917.

Od wojny do wojny[edytuj | edytuj kod]

Był jednym z założycieli Polskiego Towarzystwa Geograficznego i członkiem jego zarządu w latach 1918-1925. Był aktywnym członkiem Towarzystwa Miłośników Historii i Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego[3]. W latach 1918 - 1921 był starszym asystentem w katedrze geografii Uniwersytetu Warszawskiego.

Podczas wojny bolszewickiej pełnił służbę w Wojsku Polskim zajmując się badaniami nad dziejami kartografii wojskowej w departamencie naukowym Ministerstwa Spraw Wojskowych. Był organizatorem działu kartograficznego Centralnej Biblioteki Wojskowej i jego kierownikiem. Uczestniczył w pracach polskiej delegacji przy Mieszanej Komisji Reewakuacyjnej i Specjalnej w Moskwie mając udział w odzyskaniu przez Polskę wielu cennych zbiorów. W roku 1919 ukazała się – w zeszytach wydawnictwa "Bellona"Polska kartografia wojskowa Olszewicza[4], obejmująca okres od początku XV wieku po powstanie styczniowe[5].

W roku 1926 został wykładowcą historii handlu i geografii politycznej w Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu, kierując jednocześnie biblioteką WSH. W latach 1931-1933 pracował w Bibliotece Narodowej w Warszawie, gdzie opracowywał zbiory kartograficzne.

W roku 1933 doktoryzował się na Uniwersytecie Poznańskim, a w marcu tego samego roku został kustoszem Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie pracował do wybuchu wojny we wrześniu roku 1939.

Podczas okupacji nie miał stałego zajęcia. Utrzymywał się z oszczędności i sprzedaży książek. Współpracował z tajnymi placówkami naukowymi, pracując jednocześnie nad przyszłymi publikacjami, jednak cała biblioteka domowa Olszewicza (ul. Kielecka 34) spłonęła podczas powstania warszawskiego. On sam został deportowany z Warszawy do Miechowa. Tam 16 stycznia 1945 roku doczekał końca okupacji[6].

We Wrocławiu[edytuj | edytuj kod]

Grób geografa Bolesława Olszewicza (1894-1972) na cmentarzu reformowanym przy ul. Żytniej w Warszawie

W roku 1945 wykładał historię na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale już w styczniu 1946 skierowany został do Wrocławia, gdzie objął katedrę geografii historycznej powstającego uniwersytetu. Uzyskał stopień profesora nadzwyczajnego; profesorem zwyczajnym został dopiero w roku 1958.

Był organizatorem działalności naukowej związanej z Ziemiami Odzyskanymi, wybitnym dydaktykiem (11 przewodów doktorskich w dziedzinie geografii[7]) i społecznikiem. Część swoich bogatych zbiorów przekazał Bibliotece Ossolineum.

Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1950)[8].

Zmarł nagle na atak serca. Pochowany został na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie[9].

Najważniejsze prace[edytuj | edytuj kod]

  • Dziewięć wieków geografii polskiej, Wiedza Powszechna, Warszawa 1967
  • Kartografia polska XV-XVII w., wyd. IHN PAN, PTG 2004
  • Kartografia polska XIX wieku, wyd. Retro-Art, Warszawa 1998
  • Lista strat kultury polskiej, wyd. S. Arct, Warszawa 1947
  • Polska kartografia wojskowa, wyd. Bellona, Warszawa 1921

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rzepa, s.4
  2. Rzepa, s.5
  3. Haupa, s.158
  4. W dwa lata później w postaci książki
  5. K. Buczek: Stan i potrzeby badań nad dziejami kartografii polskiej, [w:] Problemy nauk pomocniczych historii. Materiały na III Konferencję poświęconą naukom pomocniczym historii, Katowice-Wisła 29-31 V 1974, Katowice 1974, ss.151-152
  6. Rzepa, s.6
  7. Haupa, s.159
  8. M.P. z 1950 r. Nr 85, poz. 1021
  9. Rzepa, s.7

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Rzepa: Olszewicz, Bolesław Henryk (1893-1972), [w:] Polski słownik biograficzny, t.XXIV/1, z.100, Ossolineum 1979
  • Janina Haupa: Olszewicz Bolesław Henryk (5 I 1893 Warszawa - 24 I 1972 Wrocław), [w:] Słownik pracowników książki polskiej. Suplement, Warszawa - Łódź 1986