Bolesław Szarecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bolesław Szarecki
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia

1874
Mińsk, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

23 lutego 1960
Warszawa, Polska

Przebieg służby
Lata służby

19041918 (armia carska)
19191957 (Wojsko Polskie (II RP) i lWP)

Siły zbrojne

Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie

Stanowiska

szef Departamentu Służby Zdrowia MON, Naczelny Chirurg WP

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino Odznaka Honorowa PCK I stopnia Odznaka Honorowa PCK I stopnia Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż św. Jerzego I stopnia (Imperium Rosyjskie) Krzyż Wybitnej Służby (Wielka Brytania)
Odznaka honorowa „Za wzorową pracę w służbie zdrowia”

Bolesław Szarecki (ur. 1874[a] w Mińsku, zm. 23 lutego 1960 w Warszawie) – polski wojskowy lekarz-chirurg, generał dywizji Wojska Polskiego, szef Departamentu Służby Zdrowia MON, Naczelny Chirurg WP (1949–1957), profesor nauk medycznych, prezes Polskiego Związku Łowieckiego (1946–1953).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

gen. bryg. Bolesław Szarecki w 1944
Popiersie gen. Bolesława Szareckiego na terenie Uniwersytetu Medycznego w Łodzi (d. Wojskowa Akademia Medyczna)
Grób gen. Bolesława Szareckiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Był synem Jerzego i Karoliny z Podzielskich. Pochodził z rodziny polskiego kolejarza. Ukończył w 1904 Wydział Lekarski Cesarskiego Uniwersytetu Charkowskiego. W tym samym roku został powołany do armii carskiej i skierowany na front rosyjsko-japoński, pełniąc obowiązki chirurga w pociągu sanitarnym. Następnie podjął pracę w klinice chirurgicznej charkowskiego uniwersytetu, gdzie się doktoryzował i habilitował.

W czasie I wojny światowej został ponownie zmobilizowany i pełnił obowiązki chirurga-konsultanta Czerwonego Krzyża. W 1919 powrócił do Polski i został powołany do Wojska Polskiego. Objął stanowisko ordynatora oddziału chirurgicznego w 1 Szpitalu Okręgowym, a następnie w Głównym Szpitalu Wojskowym.

W czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 współorganizował zabezpieczenie medyczne działań bojowych. Został awansowany do stopnia pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928. W tej randze w 1933 przeszedł w stan spoczynku.

W sierpniu 1939 na własną prośbę został zmobilizowany. Po wybuchu II wojny światowej, w czasie kampanii wrześniowej pełnił obowiązki chirurga w 104 Szpitalu Wojennym. Po agresji ZSRR na Polskę został aresztowany przez Sowietów. Był przetrzymywany początkowo w obozie w Putywlu, skąd 1 listopada 1939[1] przewieziony został do Kozielska[2], po 1940 był osadzony w obozie jenieckim NKWD w Griazowcu[3][4]. Do 1941 przebywał w sowieckich obozach. W 1941 wstąpił do organizowanej na terenach ZSRR przez generała Władysława Andersa Armii Polskiej w ZSRR i został mianowany generałem brygady oraz szefem Służby Zdrowia Armii. Wraz z armią przetransportowany został na Bliski Wschód a następnie do Włoch, gdzie po przeformowaniu jej na 2 Korpus Polski, został jego Naczelnym Chirurgiem i Inspektorem Szpitalnictwa.

Jako chirurg (miał wtedy 70 lat) przez dwie doby operował i kierował pracą Głównego Punktu Opatrunkowego, podczas najbardziej krwawych walk bitwy o Monte Cassino w 1944, a jego postać została uwieczniona w wielu wspomnieniach z tamtego okresu, m.in. przez Melchiora Wańkowicza, kpt. dr. Adama Majewskiego oraz jego adiutanta kpt. dr. Bolesława Rutkowskiego.

W końcu 1945 jako pierwszy generał Polskich Sił Zbrojnych powrócił do Polski (władze brytyjskie udzieliły mu wizy wyjazdowej dopiero po przeprowadzeniu przez niego głodówki)[5]. W latach 1945–1949 pełni funkcję zastępcy, a następnie szefa Departamentu Służby Zdrowia Ministerstwa Obrony Narodowej. W latach 1949–1957 piastował stanowisko Naczelnego Chirurga WP.

Gen. dyw. prof. dr med. Bolesław Szarecki był organizatorem wojskowej służby zdrowia w powojennym Wojsku Polskim, autorem kilku podręczników z zakresu chirurgii wojennej, oraz szeregu prac z tej dziedziny. W uznaniu jego zasług w 1975 nadano jego imię Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi.

Gen. Bolesław Szarecki był zapalonym myśliwym i wieloletnim działaczem Polskiego Związku Łowieckiego. Od 1936 wchodził w skład władz związku, a od czerwca 1946 do marca 1953 pełnił funkcję prezesa. W 1948 otrzymał wysokie odznaczenie łowieckie „Złom”, w listopadzie 1953 I Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Związku Łowieckiego nadał mu tytuł członka honorowego PZŁ.

Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 196-5-22)[6].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Mieszkał w Warszawie. Od 1905 żonaty z Marią Mewius z domu Zarubin (zmarła w 1965). Miał syna Jerzego (1910-1934), literata[7].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

22 lutego 1980 w Warszawie jednej z ulic na terenie obecnej dzielnicy Bemowo zostało nadanie imię gen. Bolesława Szareckiego[14].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Źródła wskazały datę dzienną urodzenia 17 marca, 1, 7 lub 20 września 1874 – Oficerowie. [dostęp 2014-12-05].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Samodzielny Referat Historyczny Dowództwa PSZ w ZSRR/Biuro Dokumentów Armii Polskiej na Wschodzie, Dokumenty Władysława Andersa. Reports, 7 lipca 1942 [dostęp 2019-03-25].
  2. Zdzisław Peszkowski: Wspomnienia jeńca z Kozielska. Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej, 1989, s. 17. ISBN 83-85015-66-3.
  3. Jerzy Turski: Lista jeńców z obozu w Griazowcu. W: Zdzisław Peszkowski: Wspomnienia jeńca z Kozielska. Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej, 1989, s. 76. ISBN 83-85015-66-3.
  4. Lista jeńców Kampanii Wrześniowej 1939, umieszczonych w obozie w Griazowcu. raportnowaka.pl. s. 32. [dostęp 2016-04-20].
  5. Józef Kuropieska, Z powrotem w służbie, Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1989, s. 86, ISBN 83-03-02395-0, OCLC 69462043.
  6. Cmentarz Stare Powązki: JERZY SZARECKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-02-05].
  7. Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943-1990 t. IV:S-Z, Toruń 2010, s. 16-21
  8. Łukomski G., Polak B., Suchcitz A., Kawalerowie Virtuti Militari 1792 - 1945, Koszalin 1997, s. 513.
  9. M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
  10. M.P. z 1947 r. nr 11, poz. 23 „w uznaniu zasług położonych w obronie Wybrzeża w roku 1939”.
  11. M.P. z 1932 r. nr 259, poz. 295 „za zasługi na polu lecznictwa w wojsku”.
  12. M.P. z 1954 r. nr 32, poz. 473
  13. Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 714.
  14. Uchwała nr 60 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 22 lutego 1980 r. w sprawie nadania nazw ulicom, "Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, dnia 29 czerwca 1980 r., nr 8, poz. 6, s. 2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]