Trzmiel ciepluszek
| Bombus haematurus | |
| Kriechbaumer, 1870 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Podtyp | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Podrząd |
trzonkówki |
| Rodzina | |
| Podrodzina | |
| Plemię | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
Bombus haematurus |
Trzmiel ciepluszek[1] (Bombus haematurus) – euroazjatycki gatunek trzmiela.
Wygląd
[edytuj | edytuj kod]Niewielki gatunek trzmiela[2]. Trzmiel ciepluszek jest podobny do należącego do tego samego podrodzaju (Pyrobombus) trzmiela łąkowego, jednak zazwyczaj możliwe jest rozpoznanie tego gatunku w terenie na podstawie ubarwienia futerka[3]. U samic tułów czarno owłosiony z żółtą przepaską z przodu, odwłok czarny z wyjątkiem żółto owłosionych segmentów drugiego i trzeciego (w przeciwieństwie do trzmiela łąkowego, u którego żółty jest co najwyżej segment drugi) oraz czerwonobrązowego zakończenia odwłoka (które ma mniejszy zasięg niż u trzmiela leśnego)[3]. Samce są ubarwione podobnie do samic, ale ich tułów jest w dużej części lub w całości żółto owłosiony, żółte są też trzy pierwsze tergity (samce trzmiela leśnego zwykle są nieco mniej żółte, w szczególności tergit 3 jest u nich zawsze czarny)[3].
Biologia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek społeczny, polilektyczny. Preferuje tereny zadrzewione, gdzie może gniazdować w dziuplach drzew, jednak zarówno pod względem siedliska, jak i miejsca gniazdowania, jest plastyczny[4]. Królowe kończą zimowanie w marcu, młode królowe oraz samce pojawiają się w kolonii od lipca[5].
Rozmieszczenie
[edytuj | edytuj kod]Pierwotny zasięg trzmiela ciepluszka obejmował południowo-wschodnią Europę i Azję Zachodnią, a północno-zachodnia granica jego zasięgu znajdowała się w Serbii i Albanii[6]. Obecnie zachodnia granica jego zasięgu przesunęła się o ok. 1000 km w stosunku do wartości historycznych, a gatunek występuje m.in. w Słowenii, Grecji i na Słowacji[2]. Jest to jeden z zaledwie kilku europejskich gatunków trzmieli, dla których przewiduje się zwiększanie zasięgu pod wpływem globalnego ocieplenia[2]. W 2023 roku został po raz pierwszy zaobserwowany w Polsce, w Bieszczadach[4].
Według czerwonej listy pszczół Europy należy do gatunków najmniejszej troski[7].
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]Łacińska nazwa gatunkowa pochodzi od greckiego słowa αίμα oznaczającego krew i nawiązuje do ubarwienia zakończenia odwłoka tego gatunku[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Bombus haematurus – Trzmiel ciepluszek* [online], Insektarium, 8 sierpnia 2024 [dostęp 2026-10-12].
- 1 2 3 Pierre Rasmont i inni, Climatic Risk and Distribution Atlas of European Bumblebees, wyd. First published, BioRisk Special issue, Sofia: Pensoft, 2015, ISBN 978-954-642-769-4 [dostęp 2024-08-05].
- 1 2 3 Pierre Rasmont, Guillaume Ghisbain, Michaël Terzo, Bumblebees of Europe: and neighbouring regions, Hymenoptera of Europe, Verrières-le-Buisson: NAP éditions, 2021, ISBN 978-2-913688-38-4 [dostęp 2024-08-05].
- 1 2 Szymon Czyżewski, Justyna Kierat, Krystian Zapotoczny, First record of Bombus haematurus Kriechbaumer, 1870 (Hymenoptera: Apidae) in Poland, www.ingentaconnect.com, grudzień 2023, DOI: 10.3409/azc.67.02 [dostęp 2024-08-05] (ang.).
- 1 2 Erwin Scheuchl, Wolfgang Willner, Taschenlexikon der Wildbienen Mitteleuropas: alle Arten im Porträt, Wiebelsheim: Quelle & Meyer Verlag, 2016, ISBN 978-3-494-01653-5 [dostęp 2024-08-05].
- ↑ Paolo Biella i inni, Northwestward range expansion of the bumblebee Bombus haematurus into Central Europe is associated with warmer winters and niche conservatism, „Insect Science”, 28 (3), 2021, s. 861–872, DOI: 10.1111/1744-7917.12800, ISSN 1672-9609 [dostęp 2024-08-05] (ang.).
- ↑ Denis Michez i inni, Measuring the pulse of European biodiversity using the Red List. European Red List of Bees, Bruksela: Publications Office of the European Union, 2026, s. 104, DOI: 10.2779/521877, ISBN 978-92-68-18372-4.