Bonifratrzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bonifratrzy
Dewiza: Bracia, czyńcie dobro!
Pełna nazwa Zakon Szpitalny Świętego Jana Bożego
Nazwa łacińska Ordo Hospitalarius Sancti Joannis de Deo
Skrót zakonny OH
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Założyciel Jan Boży
Data założenia 1540
Data zatwierdzenia 1572
Przełożony Brat Jesús Etayo Arrondo
Liczba członków 1142 (2012)
Strona internetowa

Bonifratrzy, łac. fratres misericordiae b. Joannis de Deo (łac. bonus frater – dobry brat) – katolicki zakon szpitalny założony (początkowo jako wspólnota świecka) w 1540 roku w Hiszpanii przez św. Jana Bożego w celu opieki nad chorymi. W 1572 zatwierdzony przez papieża Piusa V.

Reguły zakonu wzorowano na regule św. Augustyna. Od 1586 członkowie zakonu składają dodatkowy ślub: troski o chorych, zwany ślubem szpitalnictwa.

Jako zakon szpitalny specjalizują się w ziołolecznictwie. Ponadto prowadzą własne szpitale, apteki, przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej, poradnie ziołolecznictwa oraz opiekują się chorymi psychicznie.

Historia zakonu bonifratrów w Polsce[edytuj]

Zakon Braci Miłosierdzia sprowadzony został do Polski w 1609 roku. Krakowski kupiec Valerian Montelupi zapisał braciom kamienicę u zbiegu ulic św. Jana i Marka, w której znalazły się pomieszczenia konwentu, szpital na 12 łóżek i kościół pod wezwaniem św. Urszuli. Pierwszym przeorem został Melchior Bonawentura. W roku 1615 biskup krakowski Piotr Tylicki zatwierdził krakowski konwent jako macierzysty dla polskich Braci Miłosierdzia.

Poświęcenie się pielęgnowaniu chorych, biegłość w sztuce medycznej i stosowanie nowoczesnych metod leczenia szybko zyskały zakonowi popularność i liczne powołania. Biskupi-magnaci i zamożna szlachta fundowali im klasztory i szpitale i czynili na ich rzecz hojne zapisy. Wśród fundatorów i protektorów zakonu znalazło się wiele znaczących osób, które przyczyniły się do powstania nowych wspólnot. Mikołaj Zebrzydowski, marszałek wielki koronny, sprowadził bonifratrów do Zebrzydowic (1611), biskup Abraham Woyna – do Wilna (1635), biskup Tomasz Ujejski – do Warszawy (1649), wojewoda krakowski Stanisław Lubomirski – do Podegrodzia na Spiszu (1650), król Jan III Sobieski – do Lwowa (1659).

Bonifratrzy nieśli pomoc nie tylko ludności cywilnej, ale także żołnierzom na polach walk. Byli obecni m.in. podczas wyprawy wiedeńskiej króla Jana III Sobieskiego oraz innych bitew toczonych na ziemiach polskich w tych czasach.

W ciągu wieków XVII i XVIII na terenie Rzeczypospolitej Obojga Narodów powstało 18 klasztorów i szpitali, z których już w 1633 roku utworzona została prowincja polsko-litewska pod wezwaniem Zwiastowania Najświętszej Marii Panny z własnym prowincjałem. Z polskich konwentów wywodziło się wielu wybitnych prowincjałów, jak np. Iluminat Chudziński – pierwszy Polak pełniący tę funkcję, a także znakomici lekarze, z których największą sławę zyskał sobie brat Ludwik Perzyna, autor licznych dzieł z zakresu anatomii, położnictwa, chirurgii, higieny oraz oświaty medycznej.

Kres rozwojowi działalności bonifratrów położyły rozbiory Polski. Kasata wielu klasztorów doprowadziła do likwidacji prowincji polsko-litewskiej. Utrzymały się jedynie konwenty w Krakowie, Zebrzydowicach i Cieszynie, które weszły w skład prowincji czesko-austriackiej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku dały one początek odradzaniu się zakonu bonifratrów.

3 kwietnia 1922 roku Kuria Generalna Zakonu w Rzymie wydała dekret o restytuowaniu prowincji polskiej, której prowincjałem został ojciec Jacek Misiak. W skład odrodzonej prowincji weszły konwenty w Krakowie, Zebrzydowicach, Cieszynie, Bogucicach, Marysinie, Wilnie, Iwoniczu, Łodzi i Warszawie. W okresie międzywojennym bonifratrzy odbudowywali i modernizowali odzyskane szpitale, uruchamiali bezpłatne ambulatoria dla ubogiej ludności, organizowali kursy pielęgniarskie dla braci.

W czasie niemieckiej okupacji bonifratrzy zmuszeni byli opuścić większość swoich szpitali. Pod ich zarządem pozostał jedynie szpital krakowski, gdzie leczyła się ludność polska z całego Generalnego Gubernatorstwa i gdzie zatrudnieni byli wyłącznie polscy lekarze. Zarówno w Krakowie, jak i wszędzie tam, gdzie udało im się pozostać, bonifratrzy służyli pomocą medyczną, udzielali schronienia poszukiwanym przez gestapo, pomagali działaczom organizacji podziemnych i oddziałom partyzanckim[potrzebny przypis].

W ciągu 45-letniego okresu PRL doszło do niemal całkowitego załamania się działalności bonifratrów. Ich szpitale zostały upaństwowione, a sami bracia odsunięci od posługi chorym. Zajmowali się jednak w dalszym ciągu ziołolecznictwem, prowadząc poradnie i apteki. Po upadku komunizmu zakon powraca do swej działalności szpitalnej. W 1997 roku doszło do odzyskania przez bonifratrów krakowskiego szpitala, a następnie w 2000 r. szpitala łódzkiego. Szpital w Marysinie został odzyskany w 2001 r., jednak z powodu złego stanu pomieszczeń musiał być przez długi czas remontowany. W 2006 r. został uruchomiony jako szpital rehabilitacyjny. Trzy lata później udało się odzyskać kolejny szpital bezprawnie uwłaszczony przez komunistyczne władze. Jest to Szpital Zakonu Bonifratrów pw. Aniołów Stróżów w Katowicach, który od 1 kwietnia 2009 r. powrócił pod zarząd braci bonifratrów[1].

Za rok 2014 zakon nagrodzony został Europejską Nagrodą Obywatelską[2].

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy