Borek (Wrocław)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Wrocławia Borek
osiedle Wrocławia
Wrocław, Aleja Lipowa 6 (willa).jpg
Rada Osiedla Borek, ul. Lipowa nr 6, dawna willa czynszowa Rheinbabena
Miasto Wrocław
Status osiedle
W granicach Wrocławia 1897
Ludność (2007)
 • liczba ludności

14200
Położenie na planie Wrocławia
Położenie na planie Wrocławia
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Borek
Borek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Borek
Borek
Ziemia 51,080366°N 17,009679°E/51,080366 17,009679
Pałacyk przy al. Gen. Hallera 6-8
Park Południowy

Borek - osiedle we Wrocławiu, we wrocławskiej dzielnicy Krzyki. Przed rokiem 1945 nosiło nazwę Kleinburg.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość po raz pierwszy zanotowana w dokumentach z 1203 i 1223 roku jako Borki. Notowana także w latach 1326 jako Borek oraz Bork, 1352 Borgk, 1369 Borg, 1372 Borg, 1373 Burg, 1400 Wenigeburg, 1438 Wenigen Burgk, 1456 Klein Borek oraz Klainburg (później Kleinburg)[1].

Nazwa wywodzi się od polskiej nazwy iglastego lasu - boru[1]. Od tego słowa nazwę miejscowości wywodził niemiecki językoznawca Paul Hefftner. W książce o nazwach miejscowych regionu wrocławskiego z 1910 roku pisze "Bis 1372 sind die Namensformen das Deminutiv des polnische Appellativs bór Wald (vorzugsweise von Nadelbaumen, denn der Laubwald heist las)"[1]. Niemcy początkowo zgermanizowali nazwę "bór" na niemieckie "burg", a później całą nazwę miejscową na Kleinburg[1] w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie.

Historia Borku[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze zachowane wzmiankowanie wsi Borek pochodzi z roku 1193. Wieś znajdowała się przy obecnej ul. Januszowickiej (Kleinburgstraße) pomiędzy Jaworową a Kutnowską. Istnieją uzasadnione domniemania, że z tej wsi pochodził trzynastowieczny uczony Witelon, znany też jako Vitello Thuringopolonis albo Erazm Ciołek. Wspomina on w swoich pracach o tym, jak w latach 1270-78 w lasku w pobliżu wsi przeprowadzał swoje doświadczenia z optyki i fizjologii postrzegania. Inną wielka postacią związaną z wrocławskim Borkiem był urodzony tutaj Manfred von Richthofen, as lotnictwa z I wojny światowej.

Borek przyłączono do Wrocławia w roku 1897; od tego też czasu datuje się jego rozwój jako willowego osiedla, a także urządzenie w jego granicach Parku Południowego. W tym też czasie (1903-04) zbudowano tu wieżę ciśnień przy al. Wiśniowej oraz - tuż poza północną granicą osiedla - ewangelicki kościół św. Jana (1909), obecnie kościół św. Augustyna przy Sudeckiej. Granice Borku na mapie M. Grügera z 1911 wyznacza na wschodzie dzisiejsza ulica Ślężna, na południu i zachodzie z niewielkimi odstępstwami tory kolejowe, a na północy aleje: Gen. Hallera i Wiśniowa. Współczesne granice są niemal identyczne, z dokładnością do wspomnianych (dziś już nieaktualnych) odstępstw od linii torów kolejowych oraz z tym, że od strony wschodniej osiedle poszerzono tak, że włączono w nie ulice Weigla i Pułtuską. Na koniec 2004 szacowano, że mieszka tu 14,3 tysięcy osób.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi Borek powstały w końcu XIX w. dwa osiedla willowe: jedno, oparte na regularnym i symetrycznym narysie wokół pięciu okrągłych placów (zachował się jeden) wokół ul. Sudeckiej i Dębowej; drugie, późniejsze, na planie o miękkich liniach wzdłuż ul. Racławickiej. O charakterze architektury Borku stanowią zatem głównie przedwojenne wille i kamienice. Do najciekawszych budynków poniemieckich zaliczyć można kamienicę przy zbiegu ulic Sokolej i Racławickiej, potężną willę przu ul. Kutnowskiej (do niedawna akademik Vademecum) czy pałacyk przy al. Gen. Hallera 6-8.

W okresie PRL na Borku wybudowano również kilkadziesiąt bloków mieszkalnych, w tym 8 bloków dziesięciopiętrowych, które, ustawione wzdłuż ul. Powstańców Śląskich (drogi wylotowej z Wrocławia), osłaniają niską zabudowę zlokalizowaną po wschodniej i zachodniej stronie arterii. W okresie tym wybudowane zostały również dwa biurowce przy ul. Racławickiej.

W okresie po 1989, ze względu na ograniczoną wolną powierzchnię działek, powstało relatywnie niewiele budynków. Największymi inwestycjami ostatnich lat są Centrum Handlowe Borek, biurowiec przy zbiegu ulic Powstańców Śląskich i Hallera oraz dwa apartamentowce przy ul. Racławickiej.

Borek dzisiaj[edytuj | edytuj kod]

Borek jest obecnie jednym z najbardziej prestiżowych wrocławskich osiedli. Do jego atutów należą przede wszystkim dobre połączenie z centrum miasta - przejeżdża tędy łącznie 9 linii tramwajowych (ulicą Powstańców Śląskich, Ślężną i Hallera) i 8 linii autobusowych, rozległe tereny zielone (w tym Park Południowy) oraz ciche, osłonięte od głównych dróg uliczki. Znajduje się tu również największa zajezdnia tramwajowa (nr 4) w mieście.

Na Borku siedzibę mają m.in. Wrocławski Teatr Pantomimy, a do najbardziej znanych mieszkańców osiedla zaliczają się Sylwester Chęciński,Tadeusz Różewicz czy Krzysztof Kiljański. Z Borka wywodzi się też Monika Richardson.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Paul Hefftner: Ursprung und Bedeutung der Ortsnamen im Stadt und Landkreise Breslau. Breslau: Ferdinand Hirt, 1910, s. 30-31.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]