Borišov

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Borišov
Widok z Kračkova
Widok z Kračkova
Państwo  Słowacja
Położenie Powiat Martin
Pasmo Wielka Fatra
Wysokość 1510 m n.p.m.
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Borišov
Borišov
Ziemia48°56′28″N 19°05′22″E/48,941111 19,089444

Borišov (1510 m n.p.m.) – jeden z najwyższych szczytów w grupie górskiej Wielkiej Fatry w Karpatach Zachodnich na Słowacji.

Położenie[edytuj]

Borišov (pol. Boryszów) leży w centralnej części grupy górskiej. Jego masyw należy już do zachodniej, tzw. "turczańskiej" gałęzi Wielkiej Fatry: jest pierwszym (licząc od zwornikowej Płaskiej) i najwyższym szczytem w tej gałęzi, a zarazem jedynym, którego wysokość przekracza 1500 m n.p.m. Sam szczyt Boryszowa nie leży w głównym grzbiecie gałęzi "turczańskiej", lecz już w drugorzędnym, bocznym (chociaż długim i potężnym) grzbiecie, biegnącym na północny zachód i rozdzielającym doliny: Bialską na północy i Necpalską na południu.

Boryszów leży na terenie Parku Narodowego Wielka Fatra. Zaliczany jest w skład najwyższej i najbardziej reprezentatywnej dla tych gór jednostki, tzw. Halnej Fatry (słow. Hôľna Fatra).

Geologia i morfologia[edytuj]

Masyw Boryszowa zbudowany jest z grubych warstw margli dolnej i środkowej kredy, należących do tzw. płaszczowiny kriżniańskiej. Stosunkowo niska odporność skał budujących szczyt zadecydowała z jednej strony o jego łagodnych kształtach, zaś z drugiej – o dosyć urozmaiconej rzeźbie stoków, będących przykładem działania różnych form erozji.

Południowy stok Boryszowa, równy i wyraźnie zaklęśnięty, opadający ku Dolince Górnoboryszowskiej (słow. Hornoborišovská dolina), jest jednym z najbardziej zagrożonych lawinami śnieżnymi miejsc w Wielkiej Fatrze.

Przyroda ożywiona[edytuj]

Kopuła szczytowa Boryszowa nie jest zalesiona. Pokrywają ją dość ubogie w gatunki łąki, na których wczesną wiosną zakwita obficie szafran spiski. Latem kwitnie tu goryczuszka gorzkawa, goryczuszka orzęsiona, wyniosły ostrożeń głowacz, a na niskich murawach naskalnych różeniec górski. Niemniej izolowane grupy drzew na szczycie świadczą o tym, że kiedyś las sięgał aż po wierzchołek tej góry (najwyżej w całej Wielkiej Fatrze). Na północnych stokach występują górnoreglowe świerczyny ze znacznym udziałem jaworu. W buczynach poniżej schroniska kwitnie śnieżyczka przebiśnieg i cebulica dwulistna, a wzdłuż drobnych cieków wodnych złoć żółta.

Północne stoki Boryszowa aż po dno Doliny Bialskiej na wysokości ok. 740 m n.p.m. obejmuje rezerwat przyrody Borišov.

Turystyka[edytuj]

Pod Boryszowem na wysokości 1366 m n.p.m., na grzbiecie w odległości ok. 600 m na wschód od szczytu, znajduje się jedyne z prawdziwego zdarzenia schronisko turystyczne w Wielkiej Fatrze – Chata pod Borišovom. Jego wznoszenie rozpoczął w 1937 r. Oddział Klubu Czechosłowackich Turystów (KČST) w Martinie, ale budowę (ze względu na trudności z dowozem materiałów) ukończono dopiero w 1942 r. W czasie słowackiego powstania narodowego było obsadzone przez oddziały powstańcze i tylko wyjątkowym zbiegiem okoliczności uniknęło zniszczenia przez Niemców. Już od maja 1945 r. ochotnicy z Klubu Słowackich Turystów i Narciarzy (KSTL) z Martina zaczęli je remontować. Zostało oddane do użytku w 1949 r. Później było jeszcze kilkakrotnie remontowane (m. in. doprowadzono bieżącą wodę, którą pierwotnie trzeba było donosić z ujęć położonych poniżej budynku). Może dziś przyjąć jednorazowo 30-40 turystów.

Na szczyt Boryszowa spod chaty wiedzie żółty szlak turystyczny[1]. Węzeł szlaków turystycznych znajduje się tuż poniżej schroniska.

Przypisy

  1. Turistická mapa Slovenska. [dostęp 2010-09-29].

Bibliografia[edytuj]

  • Barański Mirosław Jan: Wielkofatrzańska klasyczna, w: „Gazeta Górska” R. XX, nr 2 (78), wiosna 2012. Wyd. Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie, s. 38-41.
  • Hochmuth Zdenko a kolektív: Veľká Fatra. Turistický sprievodca ČSSR č. 3, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1980;
  • Veľká Fatra. Turistická mapa 1:50 000. Edícia turistických máp č. 121, wyd. VKÚ Harmanec 1994. ​ISBN 80-85510-41-3​;