Borowik żółtobrązowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Borowik żółtobrązowy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Butyriboletus
Gatunek borowik żółtobrązowy
Nazwa systematyczna
Butyriboletus appendiculatus (Schaeff.) D. Arora & J.L. Frank
Mycologia 106(3): 466 (2014)
Borowik żółtobrązowy: drugie zdjęcie
Luční - Boletus appendiculatus 01.jpg

Borowik żółtobrązowy (Butyriboletus appendiculatus (Schaeff.) D. Arora & J.L. Frank) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Butyriboletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten opisany został w 1763 r. przez J. C. Schaeffera jako Boletus appendiculatus. W 2014 r. w wyniku badań filogenetycznych prowadzonych w obrębie rodzaju Boletus został przeniesiony do nowo utworzonego rodzaju Butyriboletus[1].

Synonimyj[2]:

  • Boletus appendiculatus Schaeff. 1763
  • Boletus appendiculatus Schaeff. 1763, subsp. appendiculatus
  • Boletus appendiculatus subsp. euappendiculatus Maire 1933
  • Boletus appendiculatus subsp. regius Konrad 1801
  • Boletus radicans var. appendiculatus (Schaeff.) Pers. 1801
  • Tubiporus appendiculatus (Fr.) Maire 1937

Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003 r., wcześniej gatunek ten znany był pod polską nazwą borowik przyczepkowy podaną przez Zaleskiego z współautorami w 1948 r[3]. Po przeniesieniu gatunku do rodzaju Butyriboletus, nazwy te są niespójne z nową nazwą naukową.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 6-15 cm, kształt początkowo półkulisty, potem płaskołukowaty. Powierzchnia u młodych owocników delikatnie pilśniowata, u starszych naga. Podczas suchej pogody skórka pęka na poletka. Barwa różowa, szaroróżowa, czerwonoróżowa. W uszkodzonych miejscach prześwituje żółty miąższ[4].

Hymenofor

Rurkowaty. Czasami pory rurek delikatnie sinieją po uszkodzeniu[5].

Trzon

Wysokość 5-15 cm, grubość 2-6 cm, kształt początkowo beczułkowaty, potem pałkowaty lub walcowaty, zazwyczaj korzeniasto zakończony (lekko wygięty u nasady w części podziemnej). Powierzchnia chromowożółta, w dolnej części z winnoczerwonymi plamkami[4][6]. Siateczka jest koloru trzonu i pokrywa górną 1/2 do 2/3 wysokości trzonu, zazwyczaj jest wyraźna, ale zdarzają się owocniki ze słabo widoczną siateczką[5].

Miąższ

Początkowo zwarty i mięsisty, potem bardziej miękki. Ma żółtą barwę, tylko przy podstawie trzonu jest brązowoczerwony[4]. Po przecięciu nieznacznie błękitnieje tuż nad rurkami oraz czasami w górnej części trzonu[5]. Ma przyjemny zapach i smak[4][5].

Wysyp zarodników

Oliwkowobrązowy. Zarodniki elipsoidalno - wrzecionowate, gładkie, miodowożółte, cienkościenne, o wymiarach 11-15 x 4.5-5 µm[7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Najwięcej stanowisk podano w Europie, poza tym występuje w Ameryce Północnej, Środkowej i Australii[8]. W Polsce gatunek rzadki. Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną gatunkową[9]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony na wymarcie[6]. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Czechach, Niemczech, Estonii, Norwegii, Holandii, Szwecji, Słowacji, Finlandii[3]. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[10].

Występuje w lasach liściastych pod dębami i bukami, ale również w lasach iglastych pod jodłami, w ciepłych okolicach, na glebach wapiennych[11][7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2015-10-25].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-08-12].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d Hagara, Ladislav, 1944-., Ottova encyklopedie hub, wyd. 1. české vyd, Praha: Ottovo nakladatelství, 2015, s. 508-509, ISBN 978-80-7451-407-4, OCLC 903090511 [dostęp 2018-09-05].
  6. a b Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. a b Marek Snowarski, Boletus appendiculatus (borowik żółtobrązowy), www.grzyby.pl [dostęp 2018-09-06] (pol.).
  8. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  9. Dz.U. z 2014 r. poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin
  10. Dz.U. z 2014 r. poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  11. Barbara Gumińska: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 279-280. ISBN 83-09-00714-0.