Borowik żółtobrązowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Borowik żółtobrązowy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Butyriboletus
Gatunek borowik żółtobrązowy
Nazwa systematyczna
Butyriboletus appendiculatus (Schaeff.) D. Arora & J.L. Frank
Mycologia 106(3): 466 (2014)
Borowik żółtobrązowy: drugie zdjęcie
Luční - Boletus appendiculatus 01.jpg

Borowik żółtobrązowy (Butyriboletus appendiculatus (Schaeff.) D. Arora & J.L. Frank) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Butyriboletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten opisany został w 1763 r. przez Schaeffera jako Boletus appendiculatus. W 2014 r. w wyniku badań filogenetycznych prowadzonych w obrębie rodzaju Boletus został przeniesiony do nowo utworzonego rodzaju Butyriboletus[1].

Synonimyj[2]:

  • Boletus appendiculatus Schaeff. 1763
  • Boletus appendiculatus Schaeff. 1763, subsp. appendiculatus
  • Boletus appendiculatus subsp. euappendiculatus Maire 1933
  • Boletus appendiculatus subsp. regius Konrad 1801
  • Boletus radicans var. appendiculatus (Schaeff.) Pers. 1801
  • Tubiporus appendiculatus (Fr.) Maire 1937

Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003 r., wcześniej gatunek ten znany był pod polską nazwą borowik przyczepkowy podaną przez Zaleskiego z współautorami w 1948 r[3]. Po przeniesieniu gatunku do rodzaju Butyriboletus nazwy te są niespójne z nową nazwą naukową.

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 6-15 cm, kształt początkowo półkulisty, potem płaskołukowaty. Powierzchnia u młodych owocników delikatnie pilśniowata, u starszych naga. Podczas suchej pogody skórka pęka na poletka. Barwa różowa, szaroróżowa, czerwonoróżowa. W uszkodzonych miejscach prześwituje żółty miąższ[4].

Hymenofor

Rurkowaty. Ani pory, ani rurki nie sinieją po uszkodzeniu[4]

Trzon

Wysokość 5-15 cm, grubość 2-6 cm, kształt początkowo beczułkowaty, potem pałkowaty lub walcowaty. Powierzchnia chromowożółta, w górnej części pokryta delikatną siateczką, w dolnej winnoczerwonymi plamkami[4].

Miąższ

Początkowo zwarty i mięsisty, potem bardziej miękki. Ma żółtą barwę, tylko przy podstawie trzonu jest brązowoczerwony. Po przecięciu nie zmienia barwy. Ma przyjemny zapach i smak[4].

Występowanie[edytuj]

Najwięcej stanowisk podano w Europie, poza tym występuje w Ameryce Północnej, Środkowej i Australii[5]. W Polsce gatunek rzadki. Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną gatunkową[6]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony na wymarcie[7]. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w[3]. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Czechach, Niemczech, Estonii, Norwegii, Holandii, Szwecji, Słowacji, Finlandii[3]. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[8].

Występuje w lasach liściastych pod dębami i bukami w ciepłych okolicach, na glebach wapiennych[9].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2015-10-25].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-08-12].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  6. Dz.U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Dz.U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  9. Barbara Gumińska: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 279-280. ISBN 83-09-00714-0.