Borowik żonkilowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Borowik żonkilowy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Neoboletus
Gatunek borowik żonkilowy
Odmiana borowik ceglastopory, odm. żonkilowa
Nazwa systematyczna
Neoboletus junquilleus (Quél.) Gelardi, Simonini & Vizzini
Index Fungorum 192: 1 (2014)
Borowik żonkilowy: drugie zdjęcie
Uciśnięty trzon szybko sinieje

Borowik żonkilowy (Neoboletus junquilleus (Quél.) Gelardi, Simonini & Vizzini) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1]

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Neoboletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1906 r. Quél. nadając mu nazwę Boletus junquilleus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w roku 2014 r. Gelardi, Simonini & Vizzini, przenosząc go do nowo utworzonego rodzaju Neoboletus. Synonimy nazwy naukowej[1]:

  • Boletus erythropus var. junquilleus (Quél.) Bon 1985)
  • Boletus erythropus var. junquilleus (Quél.) J.A. Muñoz 2005
  • Boletus junquilleus (Quél.) Boud. 1906)
  • Boletus luridiformis var. junquilleus (Quél.) Krieglst. 1991
  • Dictyopus junquilleus Quél. 1898
  • Dictyopus queletii var. junquilleus (Quél.) Bon 1985

Nazwę polską nadała Alina Skirgiełło w 1960 r. Inne polskie nazwy: borowik ceglastopory, odmiana żonkilowa[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 5-16 cm, jasnożółty-cytrynowy, potem jaskrawo pomarańczowożółty-rdzawożółty, czasem jasnobrązowy. Półkulisty, później wypukły i poduchowaty[3].

Rurki

Wykrojone przy trzonie. Początkowo cytrynowożółte, potem zielonkawe, po uszkodzeniu błękitnieją. Pory cytrynowe, potem złotożółte, po dotknięciu sinieją[4].

Trzon

Cylindryczny, jaskrawożółty bez siateczki, z żółtobrązowymi-brązowoczerwonymi plamkami, 4-12 cm wysokości, 2,5-6 cm grubości[3]. U młodych okazów beczułkowaty, później walcowaty. Po naciśnięciu szybko sinieje[4].

Miąższ

Cytrynowożółty, intensywnie niebieszczeje po przekrojeniu. Zapach nieokreślony, smak przyjemny, nieco kwaskowaty[4].

Wysyp zarodników

Oliwkowy. Zarodniki 12-17 x 5-6 μm, wrzecionowate, gładkie, bez pory rostkowej[3].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Spotykany jest w Europie, bardzo rzadki w Polsce, znany m.in. z Puszczy Niepołomickiej. Siedlisko: lasy liściaste, głównie pod dębami, rośnie latem i jesienią[5]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – takson wymierający[6]. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Czechach, Niemczech, Anglii, Norwegii, Holandii, Szwecji, Słowacji[2].

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb jadalny[3].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Podobny jest tylko piaskowiec modrzak (Gyroporus cyanescens). Ma mniej jaskrawy, bardziej ochrowy owocnik i rośnie tylko na piaszczystych glebach[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-10-25].
  2. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. a b c d Aurel Dermek, Albert Pilat: Poznajemy grzyby. Apoloniusz Rymkiewicz (tłum.). Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 82. ISBN 83-04-02963-4.
  4. a b c Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.