Borowik żółtopory

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Borowik grubotrzonowy)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Borowik żółtopory
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Caloboletus
Gatunek borowik żółtopory
Nazwa systematyczna
Caloboletus calopus (Pers.) Vizzini
Index Fungorum 146: 1 (2014)
Boletus calopus G4.jpg
Borowik grubotrzonowy: zgniecone rurki sinieją
Boletus calopus a1 (4).JPG

Borowik żółtopory (Caloboletus calopus (Pers.) Vizzini) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji: Boletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1801 Persoon nadając mu nazwę Boletus calopus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 2014 Alfredo Vizzini, przenosząc go do nowo utworzonego rodzaju Caloboletus[1]. Synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Boletus calopus Pers., 1801
  • Boletus lapidum J.F. Gmel., 1792
  • Boletus olivaceus Schaeff., 1774
  • Caloboletus calopus var. ruforubraporus (Bertéa & Estadès) Blanco-Dios, 2015
  • Dictyopus calopus (Pers.) Quél., 1886
  • Dictyopus olivaceus (Schaeff.) Quél., 1886
  • Tubiporus calopus (Pers.) Maire, 1937

Alina Skirgiełło nadała w 1939 polską nazwę tego gatunku borowik grubotrzonowy, jednak Władysław Wojewoda w 2003 r. proponuje nazwę borowik żółtopory, uważając ją za bardziej właściwą. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: goryczak, wścieklak i grzyb grubotrzonowy gorzki[3]. Po przeniesieniu gatunku do rodzaju Caloboletus polska nazwa stała się niespójna z nazwą naukową.

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 3-15 cm, u młodych okazów półkulisty, potem łukowaty. Brzeg długo podwinięty. Barwa jasnobrązowa lub szarooliwkowa. Powierzchnia zamszowa[4].

Rurki

Długie, przy trzonie wycięte zatokowato, na młodych okazach są cytrynowożółte, na starszych ciemniejsze – oliwkowe. Pory rurek okrągłe, drobne, po zgnieceniu sinieją[5].

Trzon

Wysokość 7-14 cm, grubość 2-4,5 cm. Mocny i gruby, początkowo beczułkowaty, potem staje się walcowaty lub maczugowaty. Górą żółty, dołem karminowoczerwony. Cały pokryty jest siateczką delikatnych linii. Pod kapeluszem jest ona biała, na środku czerwona, u dołu brązowa[4].

Miąższ

Kremowy, koło nasady trzonu różowawy. Po przecięciu zmienia kolor na niebieskozielony. W smaku gorzki, zapach słaby, kwaskowaty[5].

Wysyp zarodników

Ochrowooliwkowy. Zarodniki gładkie o średnicy 12-14 x 4-6 μm[6].

Występowanie[edytuj]

Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Japonii[7]. W Europie Środkowej jest dość rzadki. Ostatnio jednak jego liczebność wzrosła, prawdopodobnie dzięki zmniejszeniu się ilości związków siarki w powietrzu. Występuje przeważnie w górskich świerczynach i lasach liściastych, na kwaśnych glebach, głównie pod świerkami, dębami i bukami. Owocniki pojawiają się latem i jesienią[8]. Występuje nierównomiernie; w niektórych okolicach jest rzadki, w innych pospolity. W Polsce występuje częściej na południu, szczególnie w niższych położeniach górskich[6].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb niejadalny, według niektórych uznawany za lekko trujący. Może spowodować poważne zaburzenia ze strony układu pokarmowego, pojawiające się po około 20 minutach po spożyciu i trwające do 2 dni[9].

Gatunki podobne[edytuj]

Podobny jest tzw. borowik ponury (Suillellus luridus), ale ma rurki pomarańczowoczerwone i nie ma czerwonego trzonu. Podobnie ubarwione kapelusze mają tzw. borowik szatański (Rubroboletus satanas) i borowik korzeniasty (Boletus radicans)[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2015-10-24].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-10-24].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-08-01].
  8. Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  9. zbiorowe: Leksykon grzybów. Firma Księgarska Jacek i Krzysztof Olesiejuk – Inwestycje, 2006. ISBN 3-89836-604-9.