Borsuk europejski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy ssaka. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Borsuk europejski
Meles meles[1]
(Linnaeus, 1758)
Borsuk europejski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina łasicowate
Rodzaj borsuk
Gatunek borsuk europejski
Podgatunki
  • M. m. arcalus Miller, 1907
  • M. m. canescens Blanford, 1875
  • M. m. heptneri Ognev, 1931
  • M. m. marianensis Graells, 1897
  • M. m. meles (Linnaeus, 1758)
  • M. m. milleri Baryshnikov, Puzachenko & Abramov, 2003
  • M. m. rhodius Festa, 1914
  • M. m. severzovi Heptner, 1940
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Borsuk

Borsuk europejski[3], borsuk[4][a], jaźwiec[4] (Meles meles) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych.

Cechy[edytuj]

  • silna budowa
  • sierść sztywna
  • grzbiet szary, brzuch i nogi czarne
  • na głowie 2 czarne pręgi
  • oczy i uszy małe
  • ogon (typu kwiat) krótki
  • łapy zakończone pięcioma palcami i długimi pazurami
  • długość ciała do około 90 cm, wysokość do 30 cm
  • waga 12-20 kg (czasami więcej).

Odżywianie[edytuj]

Borsuk jest oportunistycznym wszystkożercą, łatwo przystosowującym się do zasobów pokarmowych w okolicy siedliska - jego dieta obejmuje wiele roślin i zwierząt. Dżdżownice stanowią najważniejsze źródło pożywienia borsuka; do ważnych należą także duże owady, małe i młode ssaki oraz przy nadarzającej się okazji ptaki, padlina, zboża i owoce. Ssaki, na które poluje to m.in.zające, szczury, myszy, norniki, ryjówki, krety i jeże oraz przydomowe zwierzęta znajdujące się na terenie łowieckim borsuka, tj. koty, króliki. Do owadów zalicza się chrząszcze, w tym biegaczowate i gnojarzowate, gąsienice, komarnice oraz gniazda os i trzmieli. Ze zbóż preferuje: pszenicę, owies, kukurydzę oraz sporadycznie jęczmień. Do owoców, które zjada należą: dojrzałe jabłka, gruszki i śliwki, które same spadną na ziemię, jeżyny, borówki, maliny, truskawki, żołędzie, buczynę i dzikie bulwy roślin z rodzaju Arum. Sporadycznie zjada także ptaki gniazdujące na ziemi, żaby, ropuchy, traszki, węże, jaszczurki, ślimaki, grzyby i zieleninę - koniczynę i trawy - zwłaszcza w zimie i podczas suszy[5].

Występowanie i biotop[edytuj]

Borsuk występuje w lasach Eurazji (w całej Polsce). Za ostoję obiera okolice lesiste, w szczególności lasy mieszane i liściaste z bogatym podszytem, otoczone urodzajnymi polami. Uwielbia przebywać w pobliżu terenów podmokłych i wody[potrzebny przypis]Borsuka można także spotkać w dużych i starych kompleksach sadowniczych, otoczenie to sprawia że czuje się znakomicie a na kryjówki wybiera nory kopane samodzielnie, przepusty a czasem jamy pod budynkami w najbliższym sąsiedztwie człowieka.

Rozmnażanie[edytuj]

Okres godowy borsuka trwa od lutego do października. Najczęściej do kopulacji dochodzi w sierpniu. Zagnieżdżenie się zapłodnionych jajeczek może być opóźnione na okres 7-15 miesięcy[6], jeżeli warunki środowiskowe są nieodpowiednie dla samicy[7]. Po implantacji ciąża trwa 7-8 tygodni[8] i po tym okresie rodzi się 1 do 5 młodych. Narodziny odbywają się w specjalnie przygotowanej norze. Tutaj młode borsuki pozostają przez 8 tygodni. Karmione są mlekiem matki, a ssać przestają po 4 miesiącach życia.

Nora[edytuj]

Borsuk prowadzi życie nocne, dzień przesiaduje w norze, a właściwie w komorze nory. Nora ma często bardzo skomplikowaną budowę[9]. Do głównej komory prowadzi często kilka krętych korytarzy, a wejścia do nich z zewnątrz są od siebie znacznie oddalone. Jest bardzo czysta w odróżnieniu od nory lisiej. Wszystkie nieczystości z nory wyrzuca na zewnątrz, a swoje odchody wydala do małych dołków zwanych latrynami, których nie zakopuje. Latryny wykopuje w pobliżu nory. Z nastaniem mrozów borsuk zasypia w norze. Zimowy sen nie jest ciągły, gdyż w dniach ocieplenia budzi się i wychodzi z nory, by zaspokoić pragnienie lub coś złowić. W czasie zimowego snu borsuk żyje nagromadzonym w organizmie tłuszczem, przez co traci na wadze do 7 kg.

Podgatunki[edytuj]

Wyróżnia się kilka podgatunków borsuka[10][3]:

  • M. meles arcalus
  • M. meles canescens
  • M. meles heptneri
  • M. meles marianensis
  • M. meles melesborsuk europejski
  • M. meles milleri
  • M. meles rhodius
  • M. meles severzovi

Ochrona[edytuj]

Ze względu na tryb życia i niewielką atrakcyjność dla myśliwych, borsuki nie są poważnie zagrożone. Są jednak często zabijane przez człowieka jako zwierzęta przenoszące wściekliznę. Jego naturalnymi wrogami są wilki i rysie. Na borsuki można polować od 1 września do 30 listopada, a na terenach obwodów łowieckich, na których występuje głuszec – przez cały rok[11].

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Nazwa borsuk używana jest również w odniesieniu do rodzaju Meles (zob. borsuk).

Przypisy

  1. Meles meles, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Kranz, A., Tikhonov, A., Conroy, J., Cavallini, P., Herrero, J., Stubbe, M., Maran, T., Fernandes, M., Abramov, A. & Wozencraft, C. 2008, Meles meles, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015.2 [dostęp 2015-07-19] (ang.).
  3. a b Systematyka i nazwy polskie za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 158. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 29, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. Stephen Harris, Derek William Yalden: Mammals of the British Isles.. Wyd. 4. Southampton: Mammal Society, 2008, s. 432. ISBN 0-906282-65-9. (ang.)
  6. Piotr Sumiński, Jacek Goszczyński, Jerzy Romanowski: Ssaki drapieżne Europy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1993. ISBN 83-09-01483-X.
  7. Colin Russell Austin Austin, Roger Valentine Short: Hormonal Control of Reproduction: Volume 3, Hormonal Control of Reproduction. Cambridge University Press, 1984, s. 158. ISBN 0521275946.
  8. Deborah Ciszek: Meles meles (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 2010-09-27].
  9. Mała Encyklopedia Leśna. PWN, Warszawa, 1991. ​ISBN 83-01-08938-5​.
  10. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Meles meles. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 6 września 2009]
  11. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 kwietnia 2001 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych oraz określenia okresów polowań na te zwierzęta Dz.U. 2001 nr 43 poz. 488