Borszczów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Borszczów
Борщів
Ilustracja
Widok na budynek byłego "Narodnego Domu", obecnie muzeum rejonowe
Herb
Herb
Państwo

 Ukraina

Obwód

 tarnopolski

Rejon

czortkowski

Hromada

Borszczów

Powierzchnia

2,66 km²

Wysokość

290 m n.p.m.

Populacja (2017)
• liczba ludności


11 077[1]

Nr kierunkowy

+380 3541

Kod pocztowy

48700

Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa konturowa obwodu tarnopolskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Borszczów”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej znajduje się punkt z opisem „Borszczów”
Ziemia48°48′N 26°03′E/48,800000 26,050000
Portal Ukraina

Borszczów (ukr. Борщів, Borszcziw) – miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie czortkowskim, siedziba hromady.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przedwojenny herb Borszczowa

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1456 roku. W 1565 właścicielami byli Borszczowscy herbu nieznanego[2]. W 1629 Borszczów uzyskał prawa miejskie i herb Wazów – Snopek. Miasto w tym czasie posiadało wały obronne i znajdował się tu także zamek wzniesiony dla ochrony przed napadami Tatarów. Borszczów uzyskał prawo składu w 1635[3]. W 1655 do Borszczowa wkroczyły wojska kozackie Chmielnickiego wraz z oddziałami rosyjskimi. Od XVII wieku w miejscowości zaczynają się osiedlać Żydzi. W 1763 wzniesiono w miejscowości kościół św. Trójcy. Po I rozbiorze Polski miasto znalazło się w granicach Austrii i weszło w skład cyrkułu zaleszczyckiego, potem czortkowskiego. W 1785 władze austriackie potwierdziły prawa miejskie Borszczowa. W 1867 Borszczów został siedzibą powiatu, co przyczyniło się do przyspieszenia jego rozwoju. Pod koniec XIX wieku funkcjonowały tu m.in. fabryka odzieży, fabryka tytoniu i papiernia. W 1890 roku liczba mieszkających w mieście Żydów wzrosła do 1808 osób (41,7% populacji miasta). W późniejszych latach około 600 osób wyemigrowało do Stanów Zjednoczonych[4].

W 1909 założono Polskie Prywatne Gimnazjum w Borszczowie. 17 lipca 1919 miejscowość zajęły wojska polskie. W II Rzeczypospolitej miasto było siedzibą powiatu borszczowskiego w województwie tarnopolskim. Ze względu na bliskość granicy ZSRR w Borszczowie stacjonował batalion KOP „Borszczów”.

17 września 1939 do miasta wkroczyły wojska radzieckie. Podczas okupacji sowieckiej rozwiązane zostały przedwojenne instytucje(w tym żydowskie) żydowskie, zakazano działalności politycznej. 8 lipca 1941 roku miejscowość została zajęta przez wojska węgierskie. Od sierpnia 1941 władanie miasta przeszło w ręce okupacyjnej administracji niemieckiej. W mieście w połowie 1941 roku przebywało około 3000 Żydów. Byli to miejscowi oraz uciekinierzy z terenów Polski centralnej.

Starostą początkowo został były zastępca szefa Gestapo w Szczecinie, sturmbannführer SS Gerhard Littschwager, a od końca kwietnia 1942 roku – hauptsturmführer SS Hans Kujat. W Borszczowie działał posterunek policji kryminalnej, który podlegał oddziałowi policji bezpieczeństwa w Czortkowie, oraz posterunek żandarmerii i ukraińskiej policji pomocniczej. Podobnie jak w wielu miejscowościach zajętych przez Niemców został utworzony Judenrat. Na jego czele stanął Wolf Hess. Pod koniec lipca 1942 roku za sprzeciwienie się zarządzeniom okupantów wysłano go do obozu zagłady w Bełżcu. Szefem Judenratu został Oskar Hessing, uciekinier z Wiednia. Na czele policji żydowskiej stanął jego brat Szymon[4].

W czasie okupacji niemieckiej w Borszczowie istniało getto, do którego zwożono Żydów z pobliskich miejscowości. Do sierpnia 1943 roku zostali oni rozstrzelani na żydowskim cmentarzu w liczbie około 4,5 tys.[5]

 Osobny artykuł: Getto w Borszczowie.

W 1989 miasto liczyło 11 305 mieszkańców[6].

W 2013 liczyło 11 222 mieszkańców[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół parafialny św. Trójcy z 1763 roku zbudowany na planie krzyża w miejscu dawnego zamku
  • pomnik Adama Mickiewicza z 1898 roku znajdujący się obok kościoła
  • cerkiew Zaśnięcia NMP z 1886 roku
  • pozostałości zamku borszczowskiego
  • ruiny zamku we wsi Wysuczka, 4 km na zachód od miasta

Urodzeni w Borszczowie[edytuj | edytuj kod]

Związani z miastem[edytuj | edytuj kod]

  • Mychajło Dorundiak (1857–1908) – ukraiński prawnik, doktor prawa, szwagier dra Teofila Okunewskiego[8]
  • N. Wachałowicz – starosta powiatowy w Borszczowie (m.in. w 1936[9])

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2017 року. Державна служба статистики України. Київ, 2017. стор.65
  2. Adam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 2. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne Artystyczno-Wydawnicze, 1900, s. 57.
  3. Stan Lewicki, Historja handlu w Polsce na tle przywilejów handlowych : (prawo składu), Warszawa 1920, s. 139.
  4. a b Historia społeczności | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2022-06-18].
  5. Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, s. 102. ISBN 978-5-8243-1296-6. (ros.)
  6. Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. (ros.)
  7. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України. Київ, 2013, s. 94. (ukr.)
  8. Емілія Окуневська (Дорундяк) нар. 20 грудня 1862 пом. 17 березня 1894. (ukr.)
  9. [1]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Borszczów. W Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. I. Warszawa, 1880–1902, s. 326–328.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]