Borysów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Borysów (miasto))
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia.
Borysów
Барысаў
Борисов
ilustracja
Herb Flaga
herb Borysowa Flaga
Państwo  Białoruś
Obwód miński
Powierzchnia 46 km²
Populacja (2020)
• liczba ludności
• gęstość

140 700[1]
3109 os./km²
Nr kierunkowy +375 1777
Kod pocztowy 222120
Tablice rejestracyjne 5
Położenie na mapie obwodu mińskiego
Mapa konturowa obwodu mińskiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Borysów”
Położenie na mapie Białorusi
Mapa konturowa Białorusi, w centrum znajduje się punkt z opisem „Borysów”
Ziemia54°14′N 28°30′E/54,233333 28,500000
Strona internetowa
Portal Białoruś

Borysów (biał. Барысаў, Barysaŭ; ros. Борисов, Borisow) – miasto na Białorusi, w obwodzie mińskim, nad rzeką Berezyną, siedziba administracyjna rejonu borysowskiego. W 2020 liczba mieszkańców wynosiła 140,7 tys.

Dane ogólne[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłowym i kulturalnym. W mieście istnieje przemysł drzewny, elektrotechniczny (BATE – właściciel klubu piłki nożnej BATE Borysów), mechaniczny (Borisowskij Zawod Agregatow – producent turbosprężarek, sprężarek, pomp), chemiczny (tworzywa sztuczne, wyroby gumowe, farmaceutyki), szklarski (fabryka szkła kryształowego), wytwórnia pianin „Białoruś” oraz port rzeczny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki, panowanie Litwy i Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Herb Borysowa z 1792 r.

Borysów wzmiankowany był w 1102 r. Od 1228 r. położony w księstwie kijowskim, a od końca XIII wieku należał do Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1500 roku podczas wojny z Moskwą na zamku w Borysowie rezydował książę Aleksander Jagiellończyk. W czasie kolejnej wojny z Moskwą, w 1514 roku król Polski Zygmunt I Stary przeprowadził w Borysowie przegląd wojsk przygotowywanych na wyprawę na Moskwę.

W 1563 r. król Zygmunt II August nadał miejscowości prawo miejskie magdeburskie. Od 1563 r. starostwo. Na wyspie rzeki Berezyny znajdował się zamek obronny. W 1642 roku starosta borysowski Adam Kazanowski ufundował przy ul. Mińskiej drewniany kościół katolicki. W czasie IV wojny z Moskwą w 1655 roku zajęty przez wojska moskiewskie i w 1660 roku nieskutecznie przez dwa miesiące był oblegany przez hetmana Stefana Czarnieckiego. Po podpisaniu rozejmu Borysów wrócił do Rzeczypospolitej. W końcu XVII wieku znajdował się w nim, otoczony wałami ziemnymi z dworem wojewody połockiego i podgrodziem, drewniany kościół pw. NMP. Powstała też cerkiew Zmartwychwstania Chrystusa z klasztorem[2]. U schyłku I Rzeczypospolitej w Borysowie stacjonowały 2 Pułk Przedniej Straży Buławy Wielkiej Litewskiej i 4 Pułk Litewski Przedniej Straży.

Pod zaborami i XX wiek[edytuj | edytuj kod]

Wskutek II rozbioru Polski w 1793 r. włączony do Imperium Rosyjskiego. W 1806 roku ksiądz proboszcz Onufry Gzowski rozpoczął budowę kościoła, który ukończony został w 1823 roku. W 1812 r. Borysów był miejscem przeprawy wojsk Napoleona przez Berezynę, podobnie jak podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1919 r.

 Osobny artykuł: Bitwa pod Borysowem.

Pod koniec XIX wieku w mieście były tylko 3 murowane budynki i 3 brukowane ulice. W 1909 roku, w czasie wyborów samorządowych, do rady miejskiej zostało wybranych 10 Rosjan, 1 Żyd, 5 przedstawicieli innych narodowości i ani jednego Polaka[3].

Po I wojnie światowej w latach 1919–1920 pod kontrolą Polski, przynależał administracyjnie do okręgu mińskiego Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich, po czym znalazł się we władaniu bolszewików.

Według historyków na terenie Borysowskiej Baterii – ziemnych umocnień z 1812 r., sowieckie organy bezpieczeństwa rozstrzelały w latach 20. i 30. XX w. od 1 do 2 tysięcy osób[4].

W 1991 r. miasto znalazło się w granicach niepodległej Białorusi.

Populacja[edytuj | edytuj kod]

  • 1795 – 1600 osób
  • 1887 – 17 737 osób[5]
  • 1907 – 18 055 osób[6]
  • 1959 – 59 300 osób
  • 1969 – 77 000 osób
  • 1970 – 84 000 osób
  • 1991 – 150 200 osób[7]
  • 1996 – 156 000 osób
  • 1997 – 159 300 osób
  • 2005 – 146 639 osób[8]
  • 2006 – 146 677 osób[8]
  • 2007 – 147 031 osób[8]
  • 2008 – 147 529 osób[8]
  • 2009 – 147 200 osób[9]
  • 2013 – 145 659 osób[8]
  • 2015 – 144 945 osób[10]
  • 2020 – 140 700 osób[11]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wybrane zabytki:
Pozostałości zamku
Budynek dawnego skarbca

Sport[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: BATE Borysów.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Численность населения на 1 января 2020 г. и среднегодовая численность населения за 2019 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и посёлков городского типа. (ros.).
  2. Rosyjski dyplomata Paweł Tołstoj w katolickim kościele data dostępu: 2013-11-23.
  3. W walce o prymat w kraju. Samorząd lokalny. W: Między nadzieją…. s. 168–169.
  4. Анна Камінскі, Месцы паМяці ахвяраў камунізму ў Беларусі, 2011 (biał.).
  5. Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. – АО „Ф. А. Брокгауз – И. А. Ефрон”, 1907 (ros.).
  6. Borysów // Napoleon Rouba. Przewodnik po Litwe i Białejrusi. – Wilno, 1909; – Gdańsk, 1995.
  7. БЭС (ros.).
  8. a b c d e Национальный статистический комитет Республики Беларусь: Регионы Республики Беларусь в цифрах 2005–2011 гг. (ros.).
  9. Результаты переписи 2009 года, „Население Республики Беларусь: его численность и состав” (Том 2) (ros.).
  10. Численность населения на 1 января 2015 года и среднегодовая численность населения за 2014 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа // Национальный статистический комитет Республики Беларусь. – Мн., 2015. (ros.).
  11. Численность населения на 1 января 2020 г. и среднегодовая численность населения за 2019 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и посёлков городского типа. (ros.).
  12. Малельня стараверская | Барысаў (biał.). radzima.org. [dostęp 2020-06-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905–1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. ISBN 978-83-227-2629-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]