Borzygniew (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Borzygniew
wieś
Ilustracja
Kościół św. Barbary w Borzygniewie
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat wrocławski
Gmina Mietków
Liczba ludności (III 2011) 489[1]
Strefa numeracyjna 71
Kod pocztowy 55-081
Tablice rejestracyjne DWR
SIMC 0877016
Położenie na mapie gminy Mietków
Mapa konturowa gminy Mietków, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Borzygniew”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Borzygniew”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Borzygniew”
Położenie na mapie powiatu wrocławskiego
Mapa konturowa powiatu wrocławskiego, blisko lewej krawiędzi nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Borzygniew”
Ziemia50°58′22″N 16°37′39″E/50,972778 16,627500
Ruiny pałacu w Borzygniewie

Borzygniew (niem. Borganie[2]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Mietków, około 35 km na południowy zachód od Wrocławia, na północnym brzegu Jeziora Mietkowskiego.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczył 489 mieszkańców[1]. Jest największą miejscowością gminy Mietków.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś wzmiankowana pod nazwą Borignew w latach 1262 i 1319. W latach 1326 i 1351 wieś występuje pod nazwą Burgene. Burgonih w roku 1608, Borgany w roku 1614, Burganin w roku 1638, Burganau w roku 1651, Borganin w roku 1666, później jako Borganie. W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1937-1945 nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła nazwę na nową, całkowicie niemiecką - Bergen[2].

W 1262 r. istniała parafia (wzmiankowany pleban Bogdanus). Obecny kościół pochodzi z II połowy XIII lub początku XIV w. Wzmiankowani plebani: Stancho (1318 r.), Henryk (1319 r.), Mikołaj (1400 r.). Do 1319 r. wieś w posiadaniu rodu Borganie, w latach 1319-1326 rodu von Tschammer, w latach 1326-1425 rodu von Seidlitz, w latach 1425-1562 rodu Czeczow (Tschetschau vel Metchow, Matche, Mettke). W 1562 r. właścicielami byli Kaspar Czeczow i Kaspar von Schindel zu Lauterbach. W tym czasie wieś stała się protestancka (Kościół przejęty przez protestantów w roku 1564). Od 1611 r. właścicielem był Krzysztof von Mühlheim und Domanze, za którego (1613 r.) powstał dwór manierystyczny spalony przez Sowietów w 1945 r. i pozostający w ruinie (2012 r.). W 1635 r. właścicielem został Zygmunt von Opatzki. W tym czasie (lata 1630-1638) kościół przejęli z powrotem katolicy (w czasie wojny trzydziestoletniej Habsburgowie w swoich dobrach dziedzicznych przywrócili katolikom kościoły, które wcześniej były katolickie, a zostały przejęte przez protestantów). W 1645 r. właścicielem wsi został Marcin von Knobelsdorf, w 1651 r. Krzysztof Vetter baron von Lyllis, a w 1663 r. Hartwig von Mesenau. Około 1750 r. w posiadanie majątku w Borzygniewie weszła rodzina baronów (od 1790 r. hrabiów) von Wickenburg zwanych Stechinelli, a po nich od około 1850 do roku 1937 właścicielami majątku była mieszczańska rodzina Schnellerów. W 1945 r. wieś została włączona do Polski i nadano jej nazwę Borzygniew.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[3]:

  • kościół filialny parafii w Imbramowicach pw. św. Barbary z końca XIII w. lub początku XIV w., wczesnogotycki, murowany z kamienia łamanego, ciosu i cegły. Położony na wzgórzu, na cmentarzu grzebalnym otoczonym murem z cegły i kamienia. Przebudowany w 1910 r. (nowa kruchta zachodnia i południowa, przybudówka od północy oraz odbudowana wieża we wczesnobarokowej formie). W środku wystrój barokowy. Gotyckie sakramentarium, zworniki, wsporniki i dwie rzeźby świętych. Płyty nagrobne z XVIII w. Barokowy ołtarz boczny z 1700, w nawie manierystyczne epitafium kobiety z 1608[4];
  • pałac w ruinie z 1613 r. - XVII w., położony na wzgórzu na wschód od kościoła. Zbudowany przez Krzysztofa von Mühlheim und Domanze. Murowany z kamienia i cegły, tynkowany, manierystyczny. Spalony przez Sowietów w 1945 r. W 2012 r. zachowane tylko mury kapitalne i inskrypcja fundacyjna z datą 1613 w portalu wejściowym

inne zabytki:

  • domy z pierwszej połowy XIX w., ustawione szczytowo, frontem do zabudowań gospodarczych, m.in. nr 11 i 18

Rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Nad jeziorem znajduje się kąpielisko strzeżone, plaża i wypożyczalnia sprzętu wodnego[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b M. Choroś, Ł. Jarczak, Słownik nazw miejscowych Dolnego Śląska, Opole 1995, s. 23.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 233,234. [dostęp 1.11.2012].
  4. Janusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk - przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 188
  5. Morze koło Wrocławia

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czesław Cetwiński, Zabytki architektury w województwie wrocławskim, Wyd. Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu, 1987
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce: seria nowa. T. 4, województwo wrocławskie. Z. 2, Sobótka, Kąty Wrocławskie i okolice, Warszawa 1991, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, ​ISBN 83-221-0572-X​, ss. 8-10