Bourkou Louise Kabo

Bourkou Louise Kabo

Data i miejsce urodzenia	5 lipca 1934 Sarh
Data śmierci	13 czerwca 2019
Wiceprzewodnicząca Zgromadzenia Narodowego Czadu
Okres	od 1991 do 1995
Członkini Zgromadzenia Narodowego Czadu
Okres	od 1962 do 1964
Przynależność polityczna	Parti Progressiste Tchadien

Bourkou Louise Kabo (ur. 5 lipca 1934 w Sarh, zm. 13 czerwca 2019) – czadyjska polityczka. Pierwsza kobieta wybrana do Zgromadzenia Narodowego Czadu, w którym zasiadała od 1962 roku do jego rozwiązania w 1964 roku przez prezydenta Czadu François Tombalbaye’a. Wiceprzewodnicząca parlamentu w latach 1991–1995 i delegatka na konwencję konstytucyjną.

Życiorys

Młodość, edukacja, kariera zawodowa i działalność polityczna

Urodziła się w południowej części Czadu w mieście Sarh. Jej rodzice, Kabo Koutou Kilagui oraz Zara Lawassi (Kilagui), byli muzułmanami z grupy etnicznej Sara należącymi do różnych klanów, oboje zmarli młodo – ojciec (pracujący w państwowej firmie telekomunikacyjnej i pocztowej) zaledwie 40 dni po jej narodzinach. Dorastała w departamencie Bagirmi w regionie Szari-Bagirmi. Po śmierci ojca, matka zabrała ją do Ndżameny, stolicy kraju, aby mogła uczyć się we francuskiej szkole. Jej matka była krytykowana przez środowiska muzułmańskie za wybór edukacji w stylu zachodnim, była jednak zdeterminowana, aby chociaż jedno z jej dzieci otrzymało formalną edukację. Zara Kilagui zmarła w 1942, a Bourkou została sierotą w wieku 8 lat. Opłaty za jej edukację były ponoszone przez członków jej dalszej rodziny, zgodnie z życzeniem jej matki.

Na początku swojej kariery zawodowej, wraz z całą swoją rodziną, dołączyła do Czadyjskiej Partii Postępu (fr. Parti Progressiste Tchadien – PPT), w owym czasie zarządzaną przez François Tombalbaye’a. Kabo po raz pierwszy spotkała Tombalbaye’a w 1942, kiedy jej rodzina zwróciła się do niego o pomoc w ochronieniu kobiety przed procedurą okaleczenia żeńskich narządów płciowych. W 1962 PPT wybrało ją jako jedną z kandydatek w wyborach w tym samym roku. Została pierwszą kobietą w historii kraju wybraną do parlamentu. Wspominała, że jej opinia była respektowana w parlamencie. Wspierała autorytarne zapędy Tombalbaye’a i jego administracji. Po rozwiązaniu przez niego parlamentu pozostała bardzo aktywną członkinią PPT.

Gdy we wczesnych latach 70. Tombalbaye rozpoczął w kraju rewolucję kulturową (podobnej do tej przeprowadzanej przez Mobutu Sese Seko w Zairze), Kabo odwróciła się od niego. Była przeciwniczką decyzji, która nakazała obowiązkowe obrzezanie wszystkich mężczyzn w kraju. Gdy Tombalbaye został zabity w trakcie rewolucji w 1975, Kabo kontynuowała pracę w ministerstwie edukacji do 1977. Podczas wojny domowej w 1979 uciekła ze stolicy do Doby, małego miasta na południu kraju; podczas ucieczki utraciła cały dobytek. Gdy w 1982 władzę przejął Hissène Habré, uciekła do Republiki Środkowoafrykańskiej. Utrzymywała się z handlu żywnością w Bangi. Została również dyrektorką szkoły, do której swoje dzieci wysyłał André Kolingba. W 1987 przeprowadziła się do Francji jako uchodźczyni polityczna. W Europie poświęciła się edukacji dzieci z niepełnosprawnościami.

Powróciła do kraju w 1991, gdy władzę przejął Idriss Déby. Była członkinią organu, który miał za zadanie napisanie tekstu nowej konstytucji kraju. W latach 1991–1995 pełniła funkcję wiceprzewodniczącej parlamentu kraju. Po 2000 założyła komitet paralimpijski, którego była przewodniczącą.

Życie prywatne, pozostała działalność i śmierć

W 1951 wyszła za mąż za nauczyciela, Juliena Djasgarala. Rozwiedli się, gdyż ten nie aprobował zaangażowania swojej żony w działania polityczne. W późniejszych latach Kabo wspominała go jako niewspierającego ją alkoholika. Doczekali się siódemki dzieci. Jej drugi mąż, Alphonse Ndoyengar Nodjimbang, był ministrem edukacji w administracji François Tombalbaye’a. Zmarła 13 czerwca 2019.