Bródno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Warszawy Bródno
osiedle Warszawy
PL warsaw bródno location.svg
Położenie na mapie Targówka
Państwo  Polska
Miasto Warszawa
Status osiedle
Dzielnica Targówek
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Bródno
Bródno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bródno
Bródno
Ziemia 52°17′N 21°02′E/52,283333 21,033333
Drewniany dom rodziny Borowców

Bródno – duże osiedle mieszkaniowe w warszawskiej dzielnicy Targówek.

Tradycyjnie nazwą Bródno określano tereny na zachód i północ od Targówka i Zacisza. W okresie międzywojennym zachodnia część Bródna, leżąca bliżej torów Kolei Nadwiślańskiej – tzw. Nowe Bródno, wraz z Cmentarzem Bródzieńskim, należała do Warszawy i miała bardziej miejski charakter (granica miasta przebiegała w przybliżeniu w rejonie ul. Rembielińskiej i Bolesławickiej). Równocześnie istniała wiejska gmina Bródno[1], obejmująca tereny leżące dalej na wschód, w tym wieś Stare Bródno. Obszar gminy Bródno (oprócz gromad Brzeziny i Grodzisk) przyłączono do stolicy w 1951[2].

W latach 70. XX wieku na dużym obszarze Starego i Nowego Bródna wybudowano nowe osiedla mieszkaniowe: Osiedle Kondratowicza, Osiedle Podgrodzie, Osiedle Toruńska, Osiedle Wysockiego.

Obecnie od podziału historycznego bardziej znany jest podział na obszary Miejskiego Systemu Informacji. Dawne Nowe Bródno wraz z osiedlami: Wysockiego, Toruńska i Kondratowicza oraz cmentarzami objęto obszarem Bródno, natomiast tereny Starego Bródna – rejon osiedla Podgrodzie wraz z Parkiem Leśnym Bródno (Lasem Bródnowskim) - objęto rozciągniętą "na wyrost" nazwą Bródno-Podgrodzie.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Pomnik upamiętniający egzekucję zakładników przy ul. Białołęckiej (obecnie ul. Suwalska)

Osiedla mieszkaniowe znajdują się między torami linii kolejowej nadwiślańskiej, ulicą Toruńską, ulicą Rembielińską i ulicą Matki Teresy z Kalkuty (d. Budowlaną). W dużej mierze zabudowane jest blokami mieszkalnymi z lat 70. Zachowały się jednak liczne relikty przedwojennej zabudowy. Do najciekawszych można zaliczyć: drewniany dom rodziny Borowców (ul. Siedzibna 43), kamienicę Kurkowskich (Krakusa 7a), kamienicę firmy Klotz Sp. z o.o. (Wysockiego 32a). Na ulicy Wysockiego dzięki Oddziałowi Bródno Towarzystwa Przyjaciół Warszawy zachowano sześćdziesięciometrowy fragment bruku, szyny tramwajowe i cztery słupy trakcji tramwajowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki Bródna sięgają IXX wieku, gdy na terenie obecnego Lasu Bródnowskiego powstał warowny gród, jeden z trzech na terenie obecnej Warszawy. Nazwa pochodzi od przepływającej w pobliżu rzeki Brodni. W XV wieku istniała już królewska wieś Bródno, zaś w 1570 roku odnotowano 11 włók nieoczynszowanych i jeden łan wójtowski. W XVII wieku założono tu dwunastołanowy folwark, istniały także dwa młyny i dwie karczmy. Kres szybkiemu rozwojowi Bródna przyniósł potop szwedzki i trwająca trzy dni bitwa w okolicach Bródna (28-30 lipca 1656).

Widok na Nowe Bródno z Ustronia
Widok na Bródno, skrzyżowanie ulic Łabiszyńskiej i Ludwika Kondratowicza
Widok na bloki przy ulicy Wyszogrodzkiej

Ponowny rozwój Bródna miał miejsce w II połowie XIX wieku, gdy uruchomiono linię Kolei Nadwiślańskiej i otwarto stację Praga (1875 r.). W roku 1880 na Bródnie odnotowano 360 domów i 960 mieszkańców. W roku 1884 pomiędzy szosą białołęcką (ul. I.J. Odrowąża), drogą do Starego Bródna (ul. św. Wincentego) a cmentarzem starozakonnych na terenach należących do wojska, a częściowo do szpitala św. Ducha założono Cmentarz Bródzieński. Zajął on miejsce nieużytków, poligonu i rozległych wyrobisk piasku i gliny. Pod koniec XIX wieku na terenach dawnych dóbr bródnowskich powstał folwark należący do Szpitala św. Ducha oraz kilka nowych kolonii mieszkalnych: Zacisze (z dóbr Zygmunta Jórskiego), Elsnerów (z dóbr Józefa Elsnera), Drewnica i Pustelnik.

Przy brukowanym kamieniem polnym odcinku ul. Wysockiego znajduje się pomnik Cudu nad Wisłą, ufundowany przez mieszkańców dzielnicy w 1925 roku. Po wojnie zdewastowało go UB. Monument odtworzył Oddział Bródno TPW w 1995 roku.

W latach 60. planowano wybudowanie osiedli oraz parku(zrealizowanego aczkolwiek mniejszego) - m.in. duże centrum handlowo-kulturalne (miejsce zajmowane obecnie przez kościół św. Włodzimierza przy Kondratowicza), a zamiast bloków przy Poborzańskiej park. Plany m.in. opisano w książce “Praga Północ 1964-1968″.[3]

Osiedle nabrało obecnego kształtu w latach 70., którego projekt przygotowano i zaakceptowano 29 maja 1961 roku. Bloki wzniesiono według planów J. Szuleckiej i J. Stanisławskiego. W 1973 rozpoczęto budowę Szpitala Bródnowskiego (ukończoną w latach 1980-1984), podczas budowy w 1977 odnaleziono armatę przeciwpancerną wz. 36, która jest eksponowana w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Obecnie na Bródnie znajduje się ostatnie w Warszawie Państwowe Gospodarstwo Rolne Bródno (ob. PGR Bródno Sp. z o.o.) znajdujące się w wyniku podziału Miejskiego Systemu Informacji dzielnicy Targówek na obszarze Zacisze (część terenów również w obszarze Targówek Mieszkaniowy).

Panorama: Widok na Nowe Bródno od strony Grochowa
Panorama: Widok na Nowe Bródno od strony Grochowa

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Do 14 maja 1951 roku
  2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 maja 1951 r. w sprawie zmiany granic miasta stołecznego Warszawy, Dz. U. z 1951 r. Nr 27, poz. 199.
  3. http://www.targowek.info/2013/01/centrum-handlowe-w-miejscu-kosciola-na-brodnie/

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]