Bracia plymuccy

Bracia plymuccy (ang. Plymouth Brethren) – zgromadzenie reprezentujące ewangelikalną formę pobożności w nurcie protestantyzmu, zapoczątkowane w Imperium Brytyjskim pod koniec lat 20. XIX wieku.

Doktrynalne powody powstania ruchu braterskiego

Zgodnie z doktryną braci plymuckich, pierwsi chrześcijanie gromadzili się pod natchnieniem Ducha Świętego jedynie „dla imienia” Jezusa Chrystusa. Pierwotnie praktykowali trzy rodzaje zgromadzeń: na modlitwę, na łamanie chleba i na głoszenie Słowa Bożego. Odnosząc się do opisu Nowego Testamentu, bracia plymuccy zwracają uwagę na to, że w pierwszym okresie chrześcijaństwa nie było podziałów na odłamy i denominacje chrześcijańskie. Dlatego uznają, że jedynie Chrystus powinien być centrum zgromadzeń chrześcijan, a imię Jezusa jest całkowicie wystarczające jako motyw zgromadzenia (odpowiednik nabożeństwa w innych społecznościach chrześcijańskich). Bracia plymuccy gromadzą się bez udziału kleru. Zgodnie z ich doktryną jest to realizacja wskazań Ewangelii Mateusza 18,20: Gdzie są dwaj lub trzej zgromadzeni razem w imię moje, tam jestem pośród nich. Bracia plymuccy interpretują ten fragment dosłownie i wierzą w osobistą obecność Chrystusa na takich zgromadzeniach.

Zamknięta społeczność – powód kontrowersji

Bracia plymuccy, w swoim separatystycznym podejściu do tego, co określają jako zło moralne, doktrynalne i sekciarskie (ważne jest wymienienie tych trzech elementów), powołują się na zalecenie zawarte w 2. Liście do Tymoteusza 2,19–22: Niech odstąpi od nieprawości każdy, kto wzywa imienia Pańskiego. Zgromadzenia członków Ciała Chrystusowego mają odbywać się w prostocie i składają się z łamania chleba, modlitwy, rozważania Słowa Bożego oraz głoszenia Ewangelii.

Tendencje separatystyczne tej społeczności dzielą braci plymuckich na wiele indywidualnych grup, często nieuznających się wzajemnie. Główny podział w ramach ruchu dotyczy liczniejszych braci otwartych (wśród których występują różne stopnie zamknięcia i których przedstawicielami w Polsce są członkowie Kościoła Wolnych Chrześcijan) oraz znacznie mniej licznych braci zamkniętych (wśród których również występują różne odcienie zamknięcia, a przedstawicielami w Polsce są członkowie Stowarzyszenia Zborów Chrześcijan).

Bracia plymuccy preferują proste określenia, takie jak „chrześcijanie”, „święci”, „bracia” itp. Każde z tych określeń odnosi się do wszystkich chrześcijan jako dzieci Bożych. Unikają nazw denominacyjnych, uważając je za barierę dla praktycznej jedności wszystkich chrześcijan.

W zdecydowanej większości są przeciwni ruchowi ekumenicznemu – definiowanemu jako bezpośrednie dążenie do jednoczenia się wyznań chrześcijańskich – uznając, że bardziej skuteczne jest osobiste posłuszeństwo Biblii, którego skutkiem będzie praktyczna jedność z wszystkimi, którzy są „prawdziwymi chrześcijanami”.

Zazwyczaj bracia plymuccy wyrażają przekonanie, że każdy wierzący w Jezusa Chrystusa jest członkiem Ciała Chrystusa i jako taki ma prawo uczestniczyć w łamaniu chleba, jeśli jego życie jest wolne od postępowania, które publicznie znieważa Boga. Z tego powodu odrzucają denominacyjne nazwy, które mogłyby wykluczać kogokolwiek z członkostwa w Ciele Chrystusa.

Zasady przynależności – członkostwa

Jak w większości wyznań protestanckich, również w przypadku braci plymuckich funkcjonuje powiedzenie: Bóg nie ma wnuków. Wynika ono z przekonania, że do chrześcijaństwa należą wyłącznie osoby narodzone na nowo, a do wspólnoty przynależą osoby ochrzczone w wieku dojrzałym, zdolne do podejmowania samodzielnych decyzji (najczęściej wymaga się osiągnięcia pełnoletniości), a także legitymujące się tzw. „dobrym świadectwem”. Zasady te są stosowane bardziej rygorystycznie wśród braci zamkniętych niż wśród braci otwartych.

Do członków społeczności nie zalicza się osób mających jedynie biologiczny związek z innymi członkami. Podobnie nie są uznawane za członków osoby wyłącznie ochrzczone — chrzest, według ich przekonań, jest wyrazem osobistej wiary w Jezusa Chrystusa, lecz nie wiąże się automatycznie z członkostwem w zborze ani w społeczności. To podejście, szczególnie wśród braci zamkniętych, odróżnia ich od wielu innych społeczności ewangelikalnych.

W społecznościach braci plymuckich funkcjonuje również dyscyplina zborowa, której skutkiem może być wykluczenie osób trwających w świadomym grzechu i nieokazujących chęci poprawy. Często uznaje się, że osoby te nigdy nie były autentycznie odrodzone duchowo, a ich formalna przynależność wynikała z innych motywacji niż szczera chęć służby w chrześcijańskiej wspólnocie.

Porządek na zgromadzeniach

Najbardziej rygorystyczni spośród braci plymuckich podkreślają, że Duch Święty powinien mieć pełną swobodę działania podczas zgromadzeń, prowadząc nauczanie i uwielbienie. W związku z tym odrzucają wszelkie formy zła doktrynalnego oraz moralnego.

W wielu krajach, również w niektórych zborach w Polsce, powszechną praktyką jest, że kobiety nakrywają głowy podczas modlitwy, zgodnie z dosłowną interpretacją 1. List do Koryntian 11,10, oraz nie nauczają ani nie przemawiają publicznie w czasie zgromadzenia, co uzasadniane jest dosłownym rozumieniem 1. List do Koryntian 14,34.

Wierni zazwyczaj gromadzą się w niedzielne poranki, w skromnych miejscach spotkań — najczęściej w prywatnych domach. Zasiadają wokół stołu, na którym znajdują się chleb i wino. Spotkanie nie ma wcześniej ustalonego programu, co jest działaniem celowym. Nie wiadomo z góry, który z uczestników będzie rozdzielał chleb i wino — może to uczynić każdy mężczyzna (brat) mający dobre świadectwo w zgromadzeniu. W większości zborów braci plymuckich nie występuje osoba formalnie pełniąca urząd duchowny, choć w niektórych społecznościach braci otwartych tacy przedstawiciele są obecni. Kazanie (głoszenie Słowa) odbywa się niezależnie od Wieczerzy Pańskiej i najczęściej po jej zakończeniu. Może je wygłosić którykolwiek z braci.

Pomimo sugerujących otwartość lub zamknięcie nazw dwóch głównych nurtów ruchu (bracia otwarci i bracia zamknięci), przy dopuszczaniu do Stołu Pańskiego stosuje się zasadę „uważności”. Przedstawiciele obu nurtów podkreślają, że decyzje w tej kwestii podejmują, mając świadomość odpowiedzialności wobec Chrystusa i kierując się Jego świętością. Nazewnictwo to wywodzi się z subiektywnej oceny jednych wobec drugich i stało się źródłem podziału na dwa nurty.

Bracia plymuccy wierzą w duchowe przewodnictwo Ducha Świętego i uznają, że „Duch rozdziela każdemu poszczególnie, jak chce” (1. List do Koryntian 12,11). W związku z tym każdy brat może — bez uprzedniego wyznaczenia — zaproponować hymn, zainicjować modlitwę, przeczytać fragment z Biblii lub podziękować za chleb i wino podczas Wieczerzy Pańskiej.

Kwestia finansów

Podczas zgromadzeń ofiary pieniężne przyjmowane są wyłącznie od osób wierzących w Chrystusa. W większości przypadków akceptowane są jedynie datki od chrześcijan będących w praktycznej, społecznej łączności ze zborem. Pieniędzy nie przyjmuje się od sympatyków niezwiązanych formalnie ze wspólnotą. Wynika to z przekonania, że ofiara pochwalna i ofiara z dóbr materialnych są ze sobą ściśle powiązane (List do Hebrajczyków 13,15–16). Najczęściej odbywa się jedna zbiórka przeznaczona na potrzeby zboru, działalność ewangelizacyjną oraz wsparcie osób potrzebujących. Zbiórka ta ma miejsce podczas niedzielnego zgromadzenia, zgodnie z praktyką opisaną w 1. List do Koryntian 16,2 — „pierwszego dnia tygodnia”.

Kwestia edukacji biblijnej

Nauczanie dzieci określane jest zazwyczaj mianem „szkółki niedzielnej”. „Klasy biblijne” prowadzone są dla różnych grup wiekowych. Niekiedy w ciągu tygodnia odbywają się dodatkowe spotkania, poświęcone modlitwie i studium biblijnemu. Każdy mężczyzna (brat) może w nich aktywnie uczestniczyć i prowadzić nauczanie. W zależności od potrzeb organizowane są także osobne spotkania dla kobiet oraz młodzieży.

Elementarne zasady wiary

Bracia plymuccy wierzą, że Biblia jest Słowem Bożym i stanowi jedyną miarę wiary oraz moralności. Z wielką starannością strzegą nauki odnoszącej się do osoby Jezusa Chrystusa, uznając Go za Boga Syna — jedną z Osób Trójjedynego Boga. Wierzą, że Jezus Chrystus jest Bogiem objawionym w ciele.

Szczególną wagę przywiązują do krwi Chrystusa przelanej na krzyżu na Golgocie, uznając ją za podstawę wszelkich błogosławieństw. Wyczekują ponownego przyjścia Jezusa Chrystusa. Najbardziej rozpowszechniony wśród nich pogląd głosi, że Jezus najpierw przyjdzie po swoich wierzących, aby zabrać ich do siebie — wydarzenie to nazywają „pochwyceniem”. Uważają, że Jezus w ten sposób ochroni wierzących przed Wielkim Uciskiem. Następnie Chrystus powróci, aby osobiście objąć panowanie jako Król królów i Pan panów.

Większość braci plymuckich uznaje również, że zgodnie z nauką Biblii: „Jest jedno Ciało” (List do Efezjan 4,4), zgromadzenia wierzących nie funkcjonują w izolacji. W związku z tym stosują praktykę używania „listów polecających” przy przyjmowaniu wierzących z innych zgromadzeń (2. List do Koryntian 3,1; Dzieje Apostolskie 15,23).

Historia i opis ruchu według braci plymuckich

Według braci plymuckich, „na skutek działania Ducha Bożego w ciągu ostatnich 150 lat w różnych częściach świata powstały grupy chrześcijan, które zbierają się wyłącznie w imieniu Pana Jezusa Chrystusa, uznając Go za swoje jedyne Boskie centrum (Mt 18,20). Dążyli oni do powrotu do ideałów i praktyk nowotestamentowych. Wierząc, że 'Kościół Boga Żywego', ukształtowany przez Ducha Świętego, składa się ze wszystkich wierzących w Chrystusa — narodzonych na nowo i posiadających Jego Ducha — którzy tworzą 'jedno Ciało', gromadzą się po prostu jako jego członkowie (List do Rzymian 12,5; 1. List do Koryntian 12,12–13; List do Efezjan 4,4).

Zgodnie z ich przekonaniem, Duch Święty sprawuje kierownictwo nad zgromadzeniem, a Biblia jako natchnione Słowo Boże jest jedynym autorytetem. Biblia objawia, że wszyscy prawdziwi chrześcijanie są królewskim kapłaństwem i narodem świętym, a Duch Święty może posłużyć się każdym wierzącym — w modlitwie lub uwielbieniu (1. List Piotra 2,5.9; 1. List do Koryntian 12,11). Bracia plymuccy uznają Chrystusa za Głowę Kościoła i wierzą, że to On obdarzył Kościół darami — prorokami, ewangelistami, pasterzami i nauczycielami — a każdemu została udzielona łaska według miary daru Chrystusowego (List do Efezjan 4,7–12).

W związku z tym wspólnoty te nie posiadają jednej osoby odpowiedzialnej za usługę, nie mają zwierzchnictwa, urzędowych biskupów, ustanawianych starszych ani kleru. Mimo braku formalnej struktury, nie są niezależne — współdziałają, „zachowując jedność Ducha w spójni pokoju” (List do Efezjan 4,3). Każdy zbór traktowany jest jako miejscowy przedstawiciel całego Kościoła, a jego działanie — o ile odbywa się w imieniu Pańskim i zgodnie ze Słowem Bożym — uznawane jest za autorytatywne również w innych miejscach (Ewangelia Mateusza 18,18).

Na ziemiach polskich bracia plymuccy działali głównie w ramach powstałego w 1912 roku Zrzeszenia Zwolenników Nauki Pierwotnych Chrześcijan, zorganizowanego w 1947 roku Związku Wolnych Chrześcijan, istniejącego w latach 1947–1987 Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego oraz zarejestrowanego w 1981 roku Kościoła Wolnych Chrześcijan w RP.

Słynni działacze religijni i naukowi ruchu

• Victor Danielsen – farerski misjonarz na Wyspach Owczych, osiadły w Fuglafjørður;
• John Nelson Darby – kaznodzieja i twórca współczesnej doktryny o pochwyceniu wierzących (zbawionych) chrześcijan;
• James George Deck – ewangelista i misjonarz w Nowej Zelandii;
• Anthony Norris Groves – misjonarz w Bagdadzie i Indiach;
• Harry Ironside – nauczyciel biblijny, kaznodzieja i autor;
• William Kelly – działacz ruchu braci plymuckich w XIX wieku, autor komentarzy i artykułów biblijnych;
• Charles Henry Mackintosh – członek ruchu braci plymuckich w XIX wieku, autor komentarzy i opracowań biblijnych;
• George Müller – założyciel sieci sierocińców w Bristolu i nauczyciel biblijny w Bethesda Chapel (Bristol);
• Luis Palau – argentyńsko-amerykański ewangelista;
• John Parnell, 2nd Baron Congleton – misjonarz na Bliskim Wschodzie;
• William Gibson Sloan – szkocki misjonarz na Wyspach Owczych;
• Samuel Prideaux Tregelles – biblista i krytyk tekstu Nowego Testamentu;
• Dave Hunt – apologeta i autor.

Linki zewnętrzne

• Wydawnictwo GBV – bracia zamknięci. gbv-dillenburg.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-02-28)].
• Bracia otwarci i bracia zamknięci – historia braci plymuckich w portalu Wiara.pl
• Historia i teraźniejszość ruchu z witryny Kościoła Wolnych Chrześcijan – bracia otwarci
• Witryna zboru KWCH w Mławie – bracia otwarci
• Artykuł o tym kim są bracia plymuccy – bracia otwarci