Brama Lidzbarska w Bartoszycach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brama Lidzbarska
Obiekt zabytkowy nr rej. 753 (B/16) z 28 listopada 1967[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Bartoszyce
Typ budynku brama
Styl architektoniczny Gotyk
Ukończenie budowy 1468
Ważniejsze przebudowy XVIII, XIX
Położenie na mapie Bartoszyc
Mapa lokalizacyjna Bartoszyc
Brama Lidzbarska
Brama Lidzbarska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brama Lidzbarska
Brama Lidzbarska
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Brama Lidzbarska
Brama Lidzbarska
Położenie na mapie powiatu bartoszyckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bartoszyckiego
Brama Lidzbarska
Brama Lidzbarska
Ziemia54°15′01,364″N 20°48′31,439″E/54,250379 20,808733

Brama Lidzbarska w Bartoszycach (niem. Heilsberger Tor) – jedyna zachowana pozostałość murów miejskich, wybudowana w 1468 w stylu gotyckim, kilkukrotnie przebudowywana. Jedna z dominant w panoramie miasta.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Brama znajduje się w Bartoszycach w województwie warmińsko-mazurskim około 71 km na północ od Olsztyna. Położona jest w południowo-zachodniej części zabytkowego kompleksu Starego Miasta Bartoszyce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Brama Lidzbarska jest najstarszym świeckim, nie licząc bartoszyckich bab pruskich- zakwalifikowanych jako zabytek archeologiczny, zabytkiem w Bartoszycach.

Wybudowana prawdopodobnie w 1468 jako część średniowiecznych obwarowań miejskich[2], które zaczęto wznosić w 1353, a którymi już od XIV wieku otoczono miasto[3]. Była jedną z trzech bram, obok Królewieckiej i Sąteczeńskiej (Młyńskiej)[2].

Bramę na przestrzeni wieków wyposażono w dwa dzwony. Większy, ozdobiony liściem akantu oraz tarczą herbową z literami N.S., pochodzi z 1517 roku[2]. Pierwotnie znajdował się w wieży bartoszyckiego ratusza, po którego zburzeniu w 1819 roku został przeniesiony do bramy. Mniejszy natomiast, zdobiony ornamentem rocaille, został odlany w 1767 roku[2].

W wieku XVIII wielokrotnie rozbudowywana, a w XIX wieku przerobiono obiekt na więzienie, które w murach bramy funkcjonowało od 1881 roku[2]. Przypuszcza się, iż dzięki temu bramy nie rozebrano gdy przestała pełnić swą pierwotną funkcję.

W okresie powojennym, nieznacznie zniszczona i odbudowana nie pełniła żadnej publicznej funkcji, w latach 90. znajdował się w niej obiekt gastronomiczny. Obecnie brama pozostaje w bardzo dobrym stanie.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Brama Lidzbarska w Bartoszycach reprezentuje styl gotycki i jest wzniesiona z charakterystycznej czerwonej cegły z licznymi białymi wstawkami. Podobna jest do okolicznych kościołów wiejskich wzniesionych w okresie średniowiecza.

Wieża bramy jest kilkukondygnacyjna o nierównych kondygnacjach i symetrycznie rozmieszczonych, charakterystycznych małych oknach, które były wielokrotnie przebudowywane i przerabiane w XVIII i XIX[2]. Znajdują się one w stożkowatych, gładkich i tynkowanych na biało wnękach.

Brama jest częściowo zintegrowana z przylegającymi do niej zabytkowymi mieszczańskimi kamienicami, które pełnią mieszkalno- usługowe funkcje.

Wnętrze bramy, które przez wieki było wielokrotnie przebudowywane, modernizowane i tynkowane obecnie nie posiada cech zabytkowych[2].

Zabytek[edytuj | edytuj kod]

W 1967 roku Brama Lidzbarska została wpisana do rejestru zabytków nieruchomych pod nr 753 (B/16) z 28 listopada 1967[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie. 2020-09-30. s. 3. [dostęp 2015-09-29].
  2. a b c d e f g Brama Lidzbarska (pol.). W: Bartoszyce.pl Zabytki [on-line]. [dostęp 4 września 2009].
  3. Öffentliche Bauten, Markt (niem.). W: Ostpreussen.net [on-line]. [dostęp 4 września 2009].