Brama Nizinna w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Brama Nizinna)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Brama Nizinna
Obiekt zabytkowy nr rej. A-453 z 27 lutego 1967[1]
Widok od południa (strona zewnętrzna bramy)
Widok od południa (strona zewnętrzna bramy)
Państwo  Polska
Miejscowość POL Gdańsk COA.svg Gdańsk
Adres ul. Mostowa
Typ budynku brama miejska
Styl architektoniczny renesans[2]
Architekt Jan Strakowski
Ukończenie budowy 1626
Właściciel Gdański Zarząd Nieruchomości Komunalnych[3]
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brama Nizinna
Brama Nizinna
Ziemia54°20′24,6″N 18°38′51,2″E/54,340167 18,647556

Brama Nizinna (niem. Lege-Thor, Leege Tor) – jedna z zabytkowych, nowożytnych bram miejskich Gdańska. Znajduje się w Śródmieściu na Starym Przedmieściu.

Historia[edytuj]

Brama Nizinna, ok. 1800

W końcu XVI wieku I Rzeczpospolita znajdowała się w długotrwałym konflikcie zbrojnym ze Szwecją. Bezpośrednie zagrożenie wojenne spowodowało, że władze Gdańska zdecydowały o ufortyfikowaniu miasta zgodnie z najnowszą ówcześnie sztuką obronną, zastępując umocnienia średniowieczne. W latach 1623–1638 został zbudowany od strony południowej i wschodniej ciąg czternastu bastionów typu staroholenderskiego, według projektu Korneliusza van den Boscha[4]. Brama była jedną z czterech nowożytnych bram miasta, jednej na każdą stronę świata, w otaczającym pierścieniu wałów ziemnych. Pozostałymi bramami były: Brama Wyżynna (z lat 1574–1575), Brama Żuławska (z 1628 roku) i nieistniejąca Brama św. Jakuba (z lat 1625–1635).

Brama została zbudowana w 1626 roku przez Jana Strakowskiego, na podstawie planów fortyfikacyjnych sporządzonych przez Corneliusa van den Bosche w 1619 roku. Zlokalizowana na południowym krańcu Gdańska, umożliwiała wjazd do miasta od południa, od strony Żuław. Wykonana z cegły, po zewnętrznej stronie murów została wyłożona ozdobnym kamieniem. Na tej ścianie został umieszczony rok budowy i herb Gdańska. Zamykana była z dwóch stron drewnianymi wrotami, które dzięki ocaleniu bramy od zniszczeń wojennych zachowały się do dziś. Komunikację umożliwiał centralny, szeroki i sklepiony przejazd oraz dwa boczne przejścia dla pieszych. Nad bramą góruje wystająca ponad koronę wału wartownia z oknami służącymi do obserwacji dojść do bramy. Wartownię wieńczą schodkowe attyki, których forma ma charakter renesansu gdańskiego. Od wewnętrznej strony wału, symetrycznie przy obu przejściach dla pieszych, do bramy dobudowano dwa budynki dla wartowników. Brama została umiejscowiona w kurtynie pomiędzy Bastionem św. Gertrudy i Bastionem Żubr, przez które była flankowana. Jej dodatkowym zabezpieczeniem była fosa, w postaci Opływu Motławy. Brama była najbardziej okazałą po Bramie Wyżynnej.

Drewniany most nad fosą zlikwidowano około 1935 roku. Został zastąpiony wałem ziemnym, po którym poprowadzono utwardzoną drogę. Podczas II wojny światowej brama doznała niewielu uszkodzeń, które zostały naprawione w trakcie generalnego remontu w 1947 roku. W latach 2015-2016 kosztem 4,5 mln zł przeprowadzono kolejne prace konserwatorskie i remontowe w celu przywrócenia dawnej świetności zabytkowi. W ramach prac wykonano remont dachu, sklepień przejazdu i pomieszczeń oraz ścian, konserwację detali architektonicznych oraz czterech skrzydeł oryginalnych furt bramy i tyleż samo furtek, wymianę instalacji odgromowej, wodno-kanalizacyjnej oraz stolarki okiennej[5].

Jest jedyną z historycznych bram miasta, przez którą odbywa się regularny ruch drogowy. Do 2018 planowane jest jednak utworzenie trasy objazdowej[6]. W pobliżu bramy znajdują się zabytkowe Baszta Biała (z 1461 roku), Baszta pod Zrębem (z 1487 roku) i Mała Zbrojownia (z 1645 roku).

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych. kobidz.pl.
  2. Brama Nizinna odzyskała dawną świetność. historia.trojmiasto.pl, 16 grudnia 2016. [dostęp 16 grudnia 2016].
  3. Niszczejąca Brama Nizinna zmieniła właściciela. Co z tego wynika?. trojmiasto.gazeta.pl, 2 grudnia 2014.
  4. Publikacja Wydziału Promocji Miasta UM w Gdańsku Gdańsk. Nowożytne fortyfikacje miejskie
  5. Remontu Bramy Nizinnej ciąg dalszy. Zmiany w ruchu www.trojmiasto.wyborcza.pl, 30.07.2016 [dostęp 2016-11.08]
  6. Zabytkowa Brama Nizinna wygląda jak nowa. 2016-12-18. [dostęp 2016-12-20].

Bibliografia[edytuj]