Brama Oławska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Brama Oławska (niem. Ohlauer Tor[1]) – nazwa bram miejskich we wschodniej części umocnień fortecznych Wrocławia. Ponadto jako Nową Zewnętrzną Bramę Oławską (niem. Neues Äußeres Ohlauer Tor) określano w XIX w. rogatki miejskie u zbiegu ulic gen. Romualda Traugutta i Tadeusza Kościuszki, nazywane także Ohlauer Barriere.

Brama wewnętrzna[edytuj]

Resztki Bramy Oławskiej wewnętrznej odsłonięte pod powierzchnią ulicy Oławskiej

Wzniesiona na początku II połowy XIII wieku w linii fortyfikacji wewnętrznych miasta na trakcie prowadzącym na wschód, w kierunku Oławy. Zlokalizowana była w miejscu, gdzie dziś znajdują się posesje nr 29–31 przy ulicy Oławskiej (obok gmachu Urzędu Statystycznego). Składała się z wieży bramnej o podstawie prostokąta zbliżonego do kwadratu oraz przedbramia. Zlikwidowana została w 1792, pozostawiono jedynie łuk nad ulicą, który później został również usunięty.

Brama zewnętrzna[edytuj]

Makieta XVI-wiecznej zewnętrznej Bramy Oławskiej z Basteją Hioba
Zachowane resztki zewnętrznej Bramy Oławskiej

Wzniesiona wkrótce po bramie wewnętrznej, na linii nowych, zewnętrznych fortyfikacji (obok miejsca, gdzie dziś stoi Galeria Dominikańska, około stu metrów na wschód od skrzyżowania ulic Oławskiej i ks. Piotra Skargi). Pierwszy raz wzmiankowana w 1299 w związku z zapłatą dla kamieniarza Albericusa za wykonane prace budowlane. Pierwotnie podobna była do bramy wewnętrznej; w połowie XV wieku powiększone zostało przedbramie, wzniesiono nową wieżę. Później dodano barbakan (na przełomie XV i XVI w.), w 1576 zastąpiony basteją. W 1588 mury bastei przysypano ziemią[2] tworząc nowy bastion: wieża bramna została zastąpiona wieżą o podstawie półkolistej z działobitnią na szczycie. W latach 16381642 dodano na podstawie projektu Walentego von Säbischa rawelin, który uzupełniono w latach 70. XVIII wieku dodatkowo usypanym płaszczem osłonowym.

Podczas oblężenia miasta przez wojska napoleońskie (1806) Brama Oławska nie ucierpiała nadmiernie, ale zburzona została już w 1807, w pierwszej fazie zarządzonej przez Francuzów likwidacji fortyfikacji miejskich Wrocławia.

Podczas budowy w latach 19751977 trasy W-Z i podziemnych przejść z nią związanych[3] odkryto na placu Dominikańskim pozostałości fundamentów Bramy Oławskiej. Zostały one w czasie robót budowlanych w znacznej części zniszczone, a niektóre zachowane pozostałości gruntownie przemurowano i zaadaptowano w latach 1977–1978 na potrzeby przejścia podziemnego, gdzie są obecnie widoczne. Obok przejścia wyeksponowano makietę Bramy i sąsiadującego z nią fragmentu fortyfikacji.

Przypisy

  1. Do 1902 pisownia Ohlauer Thor.
  2. Dzięki temu jej resztki przetrwały zarówno oblężenie napoleońskie z 1806, jak i rozbiórkę fortyfikacji z 1807 oraz rujnację miasta podczas oblężenia Festung Breslau z 1945; pozostałości, które zachowały się do dziś, wpisano w 1967 do rejestru zabytków jako „basteję Hioba”.
  3. Przejście obejmowało pierwotnie także wyjścia na przystanki tramwajowe w centralnym pasie trasy, zlikwidowane w początku XXI w. oraz wyjście na przystanek autobusowy po południowej stronie, przekształcone w latach 90. XX w. w pub.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]