Brasília

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy stolicy Brazylii. Zobacz też: Brasília – brazylijski piłkarz.
Brasília
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Brazylia
Dystrykt  Dystrykt Federalny
Burmistrz Agnelo Queiroz
Powierzchnia 5788 km²
Wysokość 1050-1200 m n.p.m.
Populacja (2017)
• liczba ludności
• gęstość

3 039 444[1]
525 os./km²
Nr kierunkowy (+55) 612
Kod pocztowy 70000-70999
Położenie na mapie Dystryktu Federalnego
Mapa lokalizacyjna Dystryktu Federalnego
Brasília
Brasília
Położenie na mapie Brazylii
Mapa lokalizacyjna Brazylii
Brasília
Brasília
Ziemia15°47′02″S 47°54′51″W/-15,783889 -47,914167
Strona internetowa
Brazylijski parlament (Congresso Nacional do Brasil) z 1960 roku autorstwa architekta Oscara Niemeyera uchodzi za arcydzieło modernistycznej architektury.
Brazylijscy Indianie na tle Sądu Najwyższego (Supremo Tribunal Federal).
Palácio do Planalto - siedziba prezydenta.
Lago Paranoá to jedna z głównych atrakcji i miejsc do uprawiania sportu.
Brasília[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
ilustracja
Państwo {{{państwo}}}
Typ kulturowe
Spełniane kryterium I, IV
Numer ref. 445
Region[b] Ameryka Łacińska
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę {{{data wpisu}}}
na {{{sesja wpisu}}}. sesji
Dokonane zmiany {{{dokonane zmiany}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}

Brasília (wym. [bɾaˈziʎɐ]) – stolica Brazylii, zbudowana w 1960 roku przez Lúcio Costę i Oscara Niemeyera.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położona jest na wysokości ponad 1000 m n.p.m., na rozległym płaskowyżu Wyżyny Brazylijskiej, w środkowej części kraju, około 1000 km od wybrzeża morskiego i starej stolicy Rio de Janeiro.

Ekonomia[edytuj | edytuj kod]

Brasília spełnia głównie funkcje administracyjne, ale jest również znaczącym ośrodkiem kulturalnym (114 szkół średnich[2]), transportowym (międzynarodowy port lotniczy, metro od 1992) i turystycznym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Idea przeniesienia stolicy Brazylii w głąb kraju pojawiła się już na początku XVIII w., ale dopiero w 1955 roku podjęto taką decyzję. Rok później prezydent Kubitschek podpisał akt założycielski. Plan urbanistyczno-architektoniczny miasta stworzyli dwaj brazylijscy architekci Lucio Costa (plan przestrzenny) i Oscar Niemeyer (budynki użyteczności publicznej). W projekcie tym wykorzystano najnowocześniejsze rozwiązania stosowane w urbanistyce i architekturze. Budowa miasta została rozpoczęta w 1956 r., a oficjalna inauguracja stolicy nastąpiła 21 kwietnia 1960 r.

Założenie urbanistyczne miasta na planie nawiązującym do lecącego kondora lub samolotu: na osi dłuższej (wzdłuż skrzydeł) usytuowano dzielnice mieszkaniowe, wzdłuż osi krótszej (korpus) zlokalizowano budowle użyteczności publicznej (kulturalne, handlowe, sportowe, religijne), a na jej początku (głowa) budynki rządowe: Palácio da Alvorada (rezydencja prezydenta Brazylii i jego rodziny), Palácio do Planalto (pałac prezydencki, oficjalne miejsce pracy prezydenta Brazylii), siedzibę parlamentu, sąd najwyższy, katedrę Matki Bożej z Aparecidy, a także ambasady wielu krajów świata, w tym Polski. Architektura Brasilii uznawana jest za przykład arcydzieła modernizmu XX wieku i została wpisana na międzynarodową listę dziedzictwa kultury UNESCO. Architektura stolicy Brazylii charakteryzuje się futurystycznymi budynkami ze stali, szkła i marmuru, wieżowcami, monumentalnymi alejami, prawie całkowitym brakiem chodników, przejściami podziemnymi pod trasami szybkiego ruchu i rozdziałem poszczególnych stref mieszkalnych, administracyjnych, handlowych, przemysłowych.

Przy okazji budowy nowej stolicy stworzono sztuczne jezioro Paranoá (Lago Paranoá) o powierzchni 48 km². Jezioro stało się jedną z atrakcji miasta i miejsc do uprawiania sportu. Dookoła akwenu znajdują się m.in. pałac prezydencki, restauracje, przystanie, a także prywatne wille.

To futurystyczne miasto modernizmu zostało zaprojektowane zgodnie z nowatorskimi wówczas ideami Le Corbusiera, Oscara Niemeyera, Lucio Costy, Karty Ateńskiej. Idee modernizmu zakładały konieczność zapewnienia mieszkańcom słońca, przestrzeni i zieleni, a także oddzielenie stref mieszkalnych od stref przemysłowych, administracyjnych i handlowych. Poszczególne budynki są od siebie oddalone i pogrążone w zieleni, w związku z czym poruszanie się po mieście pieszo jest utrudnione. Takie ukształtowanie miasta było jednak planowane i podstawowymi środkami transportu zgodnie z założeniami są autobusy, taksówki i rowery, a także tramwaje i system metra. Ważną rolę pełni także lotnisko i dworzec kolejowy. Ponadto strefy mieszkalne, wśród których dominują bloki o różnej wysokości i standardzie zostały zaprojektowane jako samowystarczalne jednostki mieszkaniowe, wyposażone w sklepy, przedszkola, apteki, przychodnie oraz skwery i boiska. Dzięki samowystarczalności jednostek mieszkalnych obywatele nie muszą oddalać się od swoich mieszkań ani korzystać z jakichkolwiek środków transportu, aby zaspokoić swe potrzeby, które mogą zrealizować na miejscu.

Nową stolicę państwa Brasilię wybudowano w rekordowym tempie trzech i pół roku. Sama budowa była przedsięwzięciem unikalnym i propagandowym w historii Brazylii. Władze podnosiły hasła o konieczności zrealizowania skoku cywilizacyjnego i zobowiązanie do "50 lat rozwoju w 5 lat", czego symbolem miała stać się Brasilia. Materiały budowlane musiały być transportowane na plac budowy na pustkowiu często samolotami. Modernistyczna i unikalna w skali świata koncepcja Brasilii okazała się kontrowersyjna, jednakże zyskała światową sławę stając się przedmiotem niekończącej się do dziś dyskusji architektów, publicystów i historyków i bywała chwalona, a także krytykowana jako miasto wybudowane wbrew potrzebom człowieka, przyrodzie i prawom ekonomicznym. Niezwykłą, futurystyczną architekturę modernistycznej Brasilii trafnie oddaje zdanie radzieckiego kosmonauty Jurija Gagarina, który odwiedził Brasilię w 1961 roku i stwierdził "Mam wrażenie, że wylądowałem na innej planecie, nie na Ziemi...". Sami Brazylijczycy zwykli określać swoją stolicę, miasto Brasilię jako fantastyczną wyspę ("ilha da fantasia").

Miasto w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Miasto Brasilia zostało uwiecznione, ze szczególną uwagą na przedstawienie oryginalnej modernistycznej architektury z różnych perspektyw, we francuskim filmie przygodowym Człowiek z Rio z 1964 roku.

Populacja[edytuj | edytuj kod]

Wykres liczby ludności na podstawie danych zebranych przez Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (w tys.)

Miasta partnerskie[3][edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]