Brisbane

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta w Australii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Brisbane
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Dewiza: Brisvegas
Państwo  Australia
Stan  Queensland
Burmistrz Graham Quirk
Powierzchnia 15 826 km²
Populacja (2016)
• liczba ludności
• gęstość

2 349 699[1]
145 os./km²
Położenie na mapie Queensland
Mapa lokalizacyjna Queensland
Brisbane
Brisbane
Położenie na mapie Australii
Mapa lokalizacyjna Australii
Brisbane
Brisbane
Ziemia27°28′S 153°02′E/-27,466667 153,033333
Portal Portal Australia

Brisbane (wym. [ˈbrɪzbən]) – miasto w Australii, stolica stanu Queensland, położone nad Oceanem Spokojnym u ujścia rzeki Brisbane. Jest trzecim co do wielkości miastem Australii z liczbą ludności wynoszącą 2,35 mln mieszkańców[1]. Położone w regionie i aglomeracji South East Queensland[2][3][4] zamieszkiwanym przez 3,4 mln osób. Miasto leży w strefie klimatu subtropikalnego, temperatury w dzień wahają się od 21 °C w lipcu do około 30 °C w styczniu.

Jest metropolią o znaczeniu globalnym[5]., a także ważnym ośrodkiem handlowym, naukowym (3 uniwersytety) i kulturalnym (muzea, galeria sztuki). Brisbane jest ośrodkiem przemysłu rafineryjnego, gumowego, stoczniowego i maszynowego. Odbywało się tu wiele znaczących wydarzeń kulturalnych i sportowych, m.in. Igrzyska Wspólnoty Narodów (Commonwealth Games) w 1982 r., Wystawa światowa (World Expo) w 1988 r. oraz Igrzyska Dobrej Woli w 2001 r.

W mieście znajduje się polski konsulat honorowy.

Geografia[edytuj]

Położenie[edytuj]

Brisbane leży na wschodnim wybrzeżu, nad Oceanem Spokojnym, 733 km na północ od Sydney i 66 km od Gold Coast, położonym na obrzeżach aglomeracji[6].

Klimat[edytuj]

Brisbane leży w strefie klimatu subtropikalnego, z całorocznym okresem z letnimi temperaturami. Średnia temperatura roczna wynosi 26 °C w ciągu dnia i 16 °C w nocy. Najchłodniejszym miesiącem jest lipiec ze średnią temperaturą około 21 °C w dzień i 10 °C w nocy. Najcieplejszymi miesiącami są styczeń i luty ze średnią temperaturą około 30 °C w dzień i 21 °C w nocy. Średnia opadów wynosi 1022 milimetrów w skali roku, najobfitszy w opady jest styczeń z 150 milimetrami[7].

Średnia temperatura i opady dla Brisbane
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 30.3 30.2 29.1 27.1 24.5 21.9 21.9 23.2 25.6 27.1 28.2 29.4 26,5
Średnie dobowe temperatury [°C] 25.9 25.6 24.5 22.2 19.0 16.8 16.0 17.0 19.7 21.7 23.4 24.8 21,4
Średnie temperatury w nocy [°C] 21.5 21.4 20.1 17.3 13.7 11.8 10.2 10.8 13.8 16.2 18.8 20.4 16,3
Opady [mm] 152 136 110 64 66 68 24 41 32 69 100 131 1022
Średnia liczba dni z opadami 12.2 12.8 14.2 11.5 9.5 9.7 7.3 6.0 7.8 8.7 11.3 13.3 124
Średnie nasłonecznienie (w godzinach) 260 232 236 234 239 198 239 267 270 276 270 260 2980
Źródło: Bureau of Meteorology[7], Bureau of Meteorology (nasłonecznienie)[8]
Średnia temperatura morza (°C)[9]
Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Rok
26,3 27,2 26,5 25,5 24,1 22,6 21,6 21,4 22,0 22,9 24,5 25,7 24

Historia[edytuj]

Przed przybyciem Europejczyków tereny dzisiejszego Brisbane były zamieszkiwane przez aborygeńskie plemiona Turrbal i Jagera. Nazywali oni ten obszar Mian-jin, tzn. „miejsce o kształcie kolca”. W 1823 r. porucznik brytyjskiej marynarki John Oxley zbadał dolinę bezimiennej wówczas rzeki, uchodzącej do Zatoki Moreton. Nowo odkrytym miejscem zainteresował się ówczesny gubernator Nowej Południowej Walii, sir Thomas Brisbane. W następnym roku założono tu kolonię karną dla zesłańców (Redcliffe Point nad Zatoką Moreton). Inspektorzy odwiedzający kolonię protestowali wielokrotnie przeciwko wykorzystaniu miejsca o tak dobrym klimacie, doskonałym położeniu i bogatym zapleczu gospodarczym (lasy, pastwiska, dostatek słodkiej wody) w charakterze miejsca zesłań. Ostatecznie w 1839 roku zlikwidowano kolonię dla zesłańców. W 1843 r. rozpoczęła się sprzedaż działek dla osadników, którzy założyli tu osadę nazwaną na cześć gubernatora T. Brisbane’a. Po trzech latach liczyła ona już 900 mieszkańców i posiadała własną gazetę „Moreton Bay Courier”[10].

W latach 40. w całej wschodniej Australii wystąpiły masowe epidemie bydła. Powstała pierwsza linia okrętowa do transportu wyrobów garbarskich do Sydney. Zaczęli przybywać kolejni emigranci z Anglii. Szczególnie istotne było przypłynięcie statku „Fortitude”, który przywiózł kilkaset osób, głównie rzemieślników. Założyli oni własne osiedle Fortitude Valley – obecnie dzielnica Haymarket w Brisbane[10]. We wrześniu 1859 r. licząca już 5 tys. mieszkańców miejscowość otrzymała prawa miejskie. Trzy miesiące później, po oddzieleniu Queensland od Nowej Południowej Walii, zostało ono stolicą nowego stanu. Pod koniec XIX w. Brisbane liczyło ponad 100 tys. mieszkańców, po zakończeniu I wojny światowej – już przeszło 200 tys.

Brisbane odgrywało ważną rolę w czasie II wojny światowej, kiedy podczas walk z Japonią na południowo-zachodnim Pacyfiku było siedzibą sztabu generalnego generała D. MacArthura. Nastąpił wówczas znaczny rozwój portu i strefy przemysłowej, pracującej na rzecz armii. W 1960 r. Brisbane obejmowało teren 971 km² i liczyło 543 tys. mieszkańców[10].

W 1974 oraz 2011 miasto zostało zalane przez powódź[11].

Brisbane z lotu ptaka, widoczna meandrująca rzeka Brisbane
Brisbane widziane „z lotu ptaka”
Brisbane nocą
Ratusz

Transport[edytuj]

W mieście znajduje się międzynarodowy port lotniczy, który obsłużył w 2016 roku 22,3 mln pasażerów[12]. Znajduje się tu również Port Brisbane (Port of Brisbane), port morski[13].

Nauka[edytuj]

Sport[edytuj]

Najpopularniejszymi dyscyplinami sportu w Brisbane są: rugby 13-osobowe, rugby 15-osobowe, krykiet, futbol australijski i piłka nożna.

Popularne kluby sportowe:

Główne stadiony w mieście to:

W Brisbane, w kompleksie Queensland Tennis Centre rozgrywany jest turniej tenisowy Brisbane International, który co roku rozpoczyna nowy sezon tenisowy.

W Brisbane urodził się także zawodowy kolarz Robbie McEwen.

Urodzeni w Brisbane[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Panorama miasta
Panorama miasta

Przypisy

  1. a b 3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2015-16: ESTIMATED RESIDENT POPULATION, States and Territories – Greater Capital City Statistical Areas (GCCSAs). Australian Bureau of Statistics, 2014-06-30.
  2. World Today, Concepts and Regions in Geography (Brisbane topic) - CTI Reviews
  3. World Regional Geography (10th Edition, Study Guide) - CTI Reviews
  4. Local government areas of Queensland - revolvy.com
  5. The World According to GaWC 2016.
  6. Geoscience Australia: Great Circle Distance between GOLD COAST and BRISBANE.
  7. a b Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Brisbane.
  8. Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Brisbane Airport.
  9. Deception Bay near Brisbane average sea temperature – seatemperature.org.
  10. a b c M.K.: Brisbane. Trzecie miasto Australii, w: „Poznaj świat” R. VIII, nr 1 (86), styczeń 1960, s. 15–16.
  11. Małgorzata Larecka „Wielkie sprzątanie antypodów”, Angora nr 14, 3-04-2011.
  12. Bureau of Infrastructure, Transport and Regional Economics: Airport Traffic Data - January 2017. 2017.
  13. port morski.
  14. Australian Catholic University.
  15. Brisbane College of Theology.
  16. Central Queensland University.
  17. Griffith University.
  18. Queensland University of Technology.
  19. University of Canberra.
  20. University of New South Wales.
  21. University of Southern Queensland.
  22. University of Queensland.
  23. Suncorp Stadium: The Stadium.
  24. Brisbane Cricket Ground – World of Stadiums

Linki zewnętrzne[edytuj]