Brodnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Brodnia
Kościół św. Stanisława Biskupa
Kościół św. Stanisława Biskupa
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat poddębicki
Gmina Pęczniew
Sołectwo Brodnia
Liczba ludności (2009) 151[1]
Strefa numeracyjna (+48) 43
Kod pocztowy 99-235 Pęczniew[2]
Tablice rejestracyjne EPD
SIMC 0709690[3]
Położenie na mapie gminy Pęczniew
Mapa lokalizacyjna gminy Pęczniew
Brodnia
Brodnia
Położenie na mapie powiatu poddębickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu poddębickiego
Brodnia
Brodnia
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Brodnia
Brodnia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brodnia
Brodnia
Ziemia51°47′19″N 18°41′17″E/51,788611 18,688056

Brodniawieś sołecka[4] w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Pęczniew. Leży na wschodnim brzegu zbiornika Jeziorsko[5].

Wieś królewska w starostwie sieradzkim w powiecie sieradzkim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Brodni ślady osadnictwa sięgają neolitu, co potwierdzają badania archeologiczne. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1298, kiedy to Władysław Łokietek w zamian za Brodnię nadał kasztelanowi rudzkiemu Stoigniewowi wieś Niemojów. Od tego czasu wieś należała do starostwa sieradzkiego. W okolicach Niedzieli Palmowej król Władysław Jagiełło przy okazji polowania na grubego zwierza odprawiał w Brodni roki sądowe[7]. Od poł. XVII w. wieś była częścią starostwa szadkowskiego. Po II rozbiorze Polski wieś przeszła na własność króla pruskiego i była dzierżawą rządową. Za czasów Księstwa Warszawskiego Brodnia jako dobra narodowe stanowiła najmniejszą ekonomię w departamencie kaliskim. W latach 1807–1819 była dzierżawą Ignacego Jabłkowskiego.

W 1827 wieś liczyła 70 domów i 439 mieszkańców[8]. Po Jabłkowskim naddzierżawcą Brodni został sędzia pokoju Wincenty Czartkowski (teść Franciszka Patka, późniejszego dowódcy 1 Pułku Strzelców Konnych w powstaniu listopadowym[9]). Okres rządów naddzierżawców to czasy bezwzględnego ucisku chłopów i braku poszanowania prawa. Doprowadzało to do ciągłych skarg i konfliktów. Jedną z ofiar tej sytuacji był miejscowy nauczyciel Kazimierz (Deka) Deczyński, bohater powieści Leona Kruczkowskiego Kordian i cham[10], który występował w obronie ciemiężonych chłopów (o czym świadczy okolicznościowa tablica na budynku szkoły). Ukazem carskim z 29 sierpnia 1836 majorat Brodnia wraz z przyległościami przeszedł w posiadanie gen. mjr. Iwana Noskowa. W 1864 car Aleksander II Romanow wydał dekret o uwłaszczeniu włościan w Królestwie Polskim. Na mocy tego dekretu zniesiono pańszczyznę, a wieś Brodnia stała się własnością jej mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

We wsi istnieje Ochotnicza Straż Pożarna[11] oraz działa Ludowy Zespół Śpiewaczy „Sobótki”[12].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:

Grób Antoniego Hendla – zmarłego w 1839 w Luboli

Na ścianie szkoły umieszczono tablicę upamiętniającą Kazimierza Deczyńskiego.

Około 200 m na północny zachód od kościoła znajduje się kopiec ziemny kryjący relikty folwarku i stacji królewskiej Władysława Jagiełły. Również w pobliżu kopca zbadano pozostałości dużego folwarku istniejącego od początku XIV wieku do przełomu wieków XIX i XX. W czasie badań archeologicznych kopca przeprowadzonych w latach 1986 i 1987 odkryto ślady drewnianego budynku w kształcie wieży o konstrukcji zrębowej. Budynek był pokryty warstwą gliny i miał ogrzewanie piecowe. Wyniki prac datują powstanie obiektu na drugą połowę XIV wieku, a jego zniszczenie na wiek XVI. Pozostałością po zabudowaniach dworskich był do niedawna XIX-wieczny murowany dwór; zachowały się po nim tylko relikty[17].

W Brodni usytuowany był wiatrak typu koźlak, czynny do roku 1956; resztki wiatraka istniały jeszcze na początku XXI wieku[18].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W Brodni znajduje się park krajobrazowy o powierzchni 3,3 ha[19]. Południowa część zbiornika „Jeziorsko” stanowi rezerwat przyrody będący ostoją ptaków wodno-błotnych[20]. Na brzegu zbiornika „Jeziorsko” wytworzyły się trzy kilkusetmetrowej długości odcinki klifów, dochodzące do ponad 7 metrów wysokości[21].

Przez tereny wsi przebiega trasa szlaku turystycznego im. Kazimierza Deczyńskiego szlak turystyczny żółty („żółty szlak” – pieszy, dostępny dla rowerzystów)[22]. Na rzece Warcie wytyczony jest szlak kajakowy biegnący od Częstochowy przez zbiornik Jeziorsko do Uniejowa[23].

Osoby związane z Brodnią[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Miejscowości; dane dla miejscowości Brodnia. W: Bank Danych Lokalnych [on-line]. stat.gov.pl. [dostęp 2013-03-24].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. poczta-polska.pl. s. 85. [dostęp 2013-03-24].
  3. Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części. BIP Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji. s. 153. [dostęp 2013-03-24].
  4. Wykaz Sołtysów. peczniew.pl. [dostęp 2015-03-13].
  5. Zbiornik Jeziorsko. lodzkie.travel. [dostęp 2012-07-29].
  6. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 65
  7. Brodnia, 30 marca 1428, Król Władysław Jagiełło (nakazuje ochraniać dobra biskupstwa poznańskiego) (pol. • łac.). wbc.poznan.pl. [dostęp 2011-11-21].
  8. Tabella Miast, Wsi, Osad, Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności. T. I: A-Ł. Warszawa: Drukarnia Łątkiewicza, 1827, s. 41. [dostęp 2015-03-12].
  9. Stanisław Małyszko: Zabytkowe cmentarze przy Rogatce w Kaliszu. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2012, s. 253-254. ISBN 978-83-62689-09-5.
  10. Leon Kruczkowski: Kordian i cham. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, s. 5-6. ISBN 83-03-00095-0.
  11. Gmina Pęczniew; organizacje pozarządowe. peczniew.pl. [dostęp 2014-09-02].
  12. Pęczniew. poddebicki.pl. [dostęp 2011-11-20].
  13. a b c Zabytki. poddebicki.pl. [dostęp 2011-11-21].
  14. a b c Kościół parafialny pw. św. Stanisława Biskupa. kultura.lodz.pl. [dostęp 2012-04-25].
  15. Lista nazwisk osób odznaczonych Orderem Virtuti Militari. [dostęp 2011-11-21].
  16. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2018-06-30. s. 71. [dostęp 2014-09-02].
  17. Tomasz Szwagrzak: Brodnia; wieża na kopcu i dwór. W: Zamki i pałace województwa łódzkiego [on-line]. zamkilodzkie.pl. [dostęp 2015-03-12].
  18. Filip Tomaszewski: Brodnia; wiatrak koźlak. W: Wiatraki w województwie łódzkim [on-line]. archive /z biuro-tomaszewski.pl/wiatraki. [dostęp 2016-10-06].
  19. Atrakcje Turystyczne Powiatu Poddębickiego; Gmina Pęczniew. poddebicki.pl. [dostęp 2015-03-12].
  20. Marek Łuczak: Nadleśnictwo Złoczew; Rezerwaty. zloczew.lodz.lasy.gov.pl. [dostęp 2016-10-05].
  21. Piotr Majecki. Wykorzystanie fotogrametrii bliskiego zasięgu w badaniach tempa erozji wybrzeży klifowych Zbiornika Jeziorsko (k. Sieradza). „Przegląd Geologiczny”. Nr 11. 62, s. 745, 2014. Warszawa: Państwowy Instytut Geologiczny. ISSN 0033-2151. 
  22. Trasa 8.2. Szlak im. Kazimierza Deczyńskiego. W: Szlaki turystyczne w Polsce [on-line]. szlaki.pttk.pl. [dostęp 2012-07-29].
  23. Marek Lityński: Warta, przewodnik kajakowy. kajaki.szczercow.info, 2008. s. 34. [dostęp 2012-07-29]. ​ISBN 978-83-928288-1-5​.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Brodnia. lodzkie.travel. [dostęp 2012-07-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]