Bromek sodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bromek sodu
Bromek sodu Bromek sodu
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NaBr
Masa molowa 102,89 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały proszek lub małe, bezbarwne, przezroczyste lub matowe kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 7647-15-6
PubChem 253881[2]
Podobne związki
Inne aniony chlorek sodu
Inne kationy bromek potasu, kwas bromowodorowy
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Bromek sodu (NaBr, łac. Natrii bromidum) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy bromków, sól kwasu bromowodorowego i sodu. Jest to bezbarwne, krystaliczne ciało stałe o wysokiej temperaturze topnienia. Jest wykorzystywany jako źródło jonów bromkowych, Br.

Reakcje chemiczne i zastosowania[edytuj]

  • NaBr jest stosowany w syntezie organicznej jako nukleofil do przemiany zawierających chlor związków organicznych w ich bromopochodne, bardziej przydatnych ze względy na swoją selektywną reaktywność w dalszej syntezie.
NaBr + RCl → RBr + NaCl
  • Bromek sodu może być wykorzystywany jako źródło bromu. Pierwiastek ten można uzyskać np. przepuszczając gazowy chlor przez wodny roztwór NaBr. HBr może być utleniony do Br2 także przez tlenek manganu(IV) MnO2 lub stężony kwas siarkowy H2SO4:
Cl2 + 2 Br- → Br2 + 2 Cl
NaBr + H3PO4 → HBr↑ + NaH2PO4

Zastosowania medyczne[edytuj]

Od drugiej połowy XIX wieku był używany w medycynie jako lek przeciwpadaczkowy, uspokajający i nasenny, ze względu na zawartość farmakologicznie aktywnego jonu bromkowego. Po opracowaniu skuteczniejszych i selektywniejszych leków w latach 60. XX w. jego wykorzystanie znacznie spadło. W badaniach klinicznych nie stwierdzono wpływu przyjmowania NaBr na poziom hormonów płciowych[6]. Obecnie jest bardzo rzadko stosowany jako środek uspokajający wchodzący w skład mieszanek takich jak Mixtura Nervina, Sal Erlenmayeri i Mixtura sedativa.

Przykładowa recepta preparatu stosowanego dawniej u ludzi:

Rp.
   Natrii bromati               6,0
   Tinct. Valerianae simplicis  4,0
   Aq. destill.               200,0
   M.f. mixt.
   DS. 1 łyżka stołowa 3 razy dziennie

NaBr obecnie jest stosowany czasami w medycynie weterynaryjnej jako lek przeciwpadaczkowy.

Bezpieczeństwo[edytuj]

Bromek sodu jest szkodliwy gdy zostanie połknięty lub wdychany w dużych ilościach. Wpływa na ośrodkowy układ nerwowy, mózg i oczy. Związek wywołuje też podrażnienie skóry (acne bromata)[7], oczu i układu oddechowego.

Przypisy

  1. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  2. Bromek sodu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. a b c d e f Department of Chemistry, The University of Akron: Sodium bromide (ang.). [dostęp 2012-04-13].
  4. a b Bromek sodu. Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  5. Stanisław Tołłoczko, Wiktor Kemula: Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej. Warszawa: PWN, 1954, s. 232.
  6. B. Sangster, JL. Blom, VM. Sekhuis, JG. Loeber i inni. The influence of sodium bromide in man: a study in human volunteers with special emphasis on the endocrine and the central nervous system. „Food Chem Toxicol”. 21 (4), s. 409-419, 1983. DOI: 10.1016/0278-6915(83)90095-9. PMID: 6684622. 
  7. Wojciech Kostowski, Zbigniew S. Herman: Farmakologia – podstawy farmakoterapii: podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy. Wyd. 3 poprawione i uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 1569. ISBN 8320033527.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.