Bromowodór

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bromowodór
Bromowodór Bromowodór
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny HBr
Masa molowa 80,91 g/mol
Wygląd bezbarwny, duszący gaz[1][2]
Identyfikacja
Numer CAS 10035-10-6
PubChem 260[3]
Podobne związki
Inne aniony jodowodór, chlorowodór, fluorowodór
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Bromowodórnieorganiczny związek chemiczny, połączenie bromu i wodoru, bezbarwny gaz, mocno dymiący w powietrzu[8]. Jest analogiem chlorowodoru. Ma właściwości redukujące[1].

Kwas bromowodorowy[edytuj]

Bromowodór łatwo rozpuszcza się w wodzie (600 dm³ bromowodoru w 1 dm³ wody) tworząc kwas bromowodorowy, który służy do otrzymywania solibromków. Jest również używany w syntezie organicznej[1][8].

Zastosowania[edytuj]

Bromowodór jest wykorzystywany w wielu syntezach chemicznych. Na przykład, HBr jest używany w produkcji bromków alkilowych z alkoholi:[12]

R-OH + HBr → R-Br + H2O

HBr ulega reakcji addycji do alkenów dając bromoalkany — ważną grupę związków bromoorganicznych:[13]

R-CH=CH2 + HBr → R-CH(Br)–CH3

HBr ulega także reakcji addycji do alkinów co daje w efekcie bromoalkeny:

RC≡CH + HBr → RC(Br)=CH2

Addycja HBr do haloalkenów tworzy dihaloaklany. Reakcje tego typu zachodzą zgodnie z regułą Markownikowa:

RC(Br)=CH2 + HBr → RC(Br2)–CH3

Ponadto, bromowodór katalizuje wiele reakcji organicznych[14][15][16][17].

Produkcja na skalę przemysłową[edytuj]

Bromowodór (a także kwas bromowodorowy) jest wytwarzany w znacznie mniejszych ilościach niż chlorowodór (oraz kwas chlorowodorowy). W podstawowej metodzie przemysłowej wodór i brom są używane do bezpośredniej syntezy HBr w temp. 200-400 °C. Reakcja ta jest na ogół katalizowana na platynie lub azbeście[15][18].

Preparatyka laboratoryjna[edytuj]

HBr może być syntetyzowany na wiele sposobów w laboratoryjnej skali. Na przykład można go otrzymać przez destylację roztworu bromku sodu lub potasu z kwasem fosforowym lub rozcieńczonym kwasem siarkowym:[19]

2 KBr + H2SO4 → K2SO4 + 2HBr

W reakcji powyższej stężony kwas siarkowy jest nieefektywny, gdyż powstający HBr będzie utleniany do gazowego bromu:

2 HBr + H2SO4 → Br2 + SO2 + 2H2O

Kwas bromowodorowy może być przygotowany także na kilka sposobów, włączając reakcję bromu zarówno z fosforem i wodą, jak i z siarka i wodą:[19]

2 Br2 + S + 2 H2O → 4 HBr + SO2

Alternatywnie, może być także przygotowany przez bromowanie tetraliny:[20]

C10H12 + 4 Br2 → C10H8Br4 + 4 HBr

Można również dokonać redukcji bromu kwasem fosforowym:[15]

Br2 + H3PO3 + H2O → H3PO4 + 2 HBr

Przygotowany w ten sposób bromowodór może być zanieczyszczony bromem, Br2, który można usunąć przepuszczając gaz przez wiórki miedziane lub przez fenol[18].

Przypisy

  1. a b c d Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 63. ISBN 8371832400.
  2. a b c Bromowodór. Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  3. Bromowodór – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 88. Boca Raton: CRC Press, 2007, s. 4-66. ISBN 9780849304880.
  5. Małgorzata Galus: Tablice chemiczne. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2008. ISBN 978-83-7350-105-8.
  6. a b według MSDS (Oxford University)
  7. a b c d e f Hydrogen bromide – liquid (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-04-28].
  8. a b c Encyklopedia popularna, Tom I. Wyd. II. Warszawa: PWN, 1983, s. 365. ISBN 83-01-00000-7.
  9. a b Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: Bromowodór w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-03-09].
  10. Bromowodór (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-11-28].
  11. Hydrogen bromide – gas (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-04-28].
  12. A. Czerwiński i in.Chemia 2. Podręcznik dla Liceum (zakres rozszerzony), 2011, WSiP, str. 151-152.
  13. A. Czerwiński i in.Chemia 2. Podręcznik dla Liceum (zakres rozszerzony), 2011, WSiP, str. 114-118.
  14. Hercouet, A.;LeCorre, M. (1988) Triphenylphosphonium bromide: A convenient and quantitative source of gaseous hydrogen bromide. Synthesis, 157-158.
  15. a b c Greenwood, N. N.; Earnshaw, A. Chemistry of the Elements; Butterworth-Heineman: Oxford, Great Britain; 1997; str. 809-812.
  16. Carlin, William W. https://www.google.com/patents/US4147601, April 3, 1979
  17. Vollhardt, K. P. C.; Schore, N. E. Organic Chemistry: Structure and Function; 4th Ed.; W. H. Freeman and Company: New York, NY; 2003.
  18. a b Ruhoff, J. R.; Burnett, R. E.; Reid, E. E. "Hydrogen Bromide (Anhydrous)" Organic Syntheses, Vol. 15, str. 35 (Coll. Vol. 2, str. 338).
  19. a b Pradyot Patnaik. Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2002, ISBN 0-07-049439-8
  20. WebElements: Hydrogen Bromide