Bronisław Gaweł

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bronisław Gaweł
Data i miejsce urodzenia 3 września 1879
Przemyśl
Data śmierci prawdop. 1939
Zawód, zajęcie nauczyciel
Narodowość polska
Edukacja C. K. Gimnazjum w Sanoku
Alma Mater Uniwersytet Lwowski
Rodzice Jan, Maria
Dzieci Adam
Krewni i powinowaci Ludwik Biliński (dziadek), Emil, Marian (bracia)

Bronisław Gaweł (ur. 3 września 1879 w Przemyślu, zm. prawdop. 1939) – polski nauczyciel, działacz społeczny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 3 września 1879 w Przemyślu[1][2][3][4]. Był synem adwokata dr. Jana Gawła (zm. 1913)[5][6][7][3] i Marii Magdaleny z domu Bilińskiej (zm. 1934, córka Ludwika)[8][9].

Jego rodzeństwem byli: Emil (1876-1921, adwokat)[10], Władysław (zm. 14 maja 1882 w wieku 1,5 roku[11]), Józef (zm. 30 marca 1882 mając ok. pół roku)[8], Janina (1886-1972[9]), Stanisław (zm. 1952[9]), Leonard (zm. 1954[9]), Marian (1889-1937, oficer)[12].

Po ośmiu latach nauki w 1897 zdał egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum Męskim w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Józef Bielawski, Paweł Kindelski, Władysław Studziński)[1][13][14][4][15][3]. Po maturze miał podjąć studia na akademii handlowej[1]. Podjął studia w Akademii Górniczej w Loeben, a po trzech latach przeniósł się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Lwowskiego studiując tam nauki przyrodnicze[4][3].

Podjął pracę nauczyciela 10 września 1903[2]. Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 15 sierpnia 1903 jako kandydat stanu nauczycielskiego został mianowany zastępcą nauczyciela w C. K. I Gimnazjum w Przemyślu[16]. W szkole uczył języka niemieckiego, języka polskiego[17][18]. W roku szkolnym przebywał na urlopie celem poratowania zdrowia[19]. Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 28 lipca 1906 został przydzielony do filii przemyskiego gimnazjum, działającej na Zasaniu, gdzie uczył języka niemieckiego, języka polskiego, historii naturalnej, matematyki[20]. Od 1907 do 1913 uczył w Seminarium Nauczycielskim Żeńskim w Przemyślu[2][4][13]. W 1911 zdał egzamin pedagogiczny na nauczyciela szkół średnim z prawem nauczania historii naturalnej (botanika, zoologia, mineralogia, geologia) oraz matematyki i fizyki[4]. W Przemyślu działał społecznie. Od 1903 należał do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” i Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych, a także działał w Towarzystwie Czytelni Ludowych[3][4]. Działał w Czytelni Przemyskiej[21]. Był członkiem wydziału koła Towarzystwa Szkoły Ludowej im. H. Sienkiewicza w Przemyślu[22][23]. Występował w zespole Polskiego Towarzystwa Dramatycznego im. Aleksandra Fredry w Przemyślu[24].

Od 1913 do 1914 był nauczycielem C. K. Gimnazjum w Buczaczu, gdzie uczył matematyki i historii naturalnej, a także był członkiem c. k. komisji egzaminacyjnej dla nauczycieli szkół ludowych pospolitych[25][4]. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 przebywał w Wiedniu, gdzie był kierownikiem kursów dla ewakuowanej tam młodzieży polskiej z Galicji[3][4]. Później pracował w I Gimnazjum w Tarnowie od 1916 do 1918[4]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości uczył w szkole realnej w Krośnie od 1918 do 1921[4]. Następnie przeniesiony do Wielkopolski, wykładał w Seminarium Nauczycielskim w Lesznie od 1 grudnia 1921 do 31 grudnia 1925[4][3]. Od 1 stycznia 1926 do 31 grudnia 1927 był nauczycielem w Gimnazjum Polskim Macierzy Szkolnej w Wolnym Mieście Gdańsku, gdzie uczył przyrody, matematyki, fizyki (w tej szkole pracowali byli profesorowie z sanockiego gimnazjum, Jan Augustyński, który był dyrektorem i Michał Urbanek, a także Jadwiga Zaleska)[4][26][3]. Następnie pełnił stanowisko sekretarza (wzgl. kierownika) biura Gdańskiej Macierzy Szkolnej od 1 stycznia 1928 do końca istnienia II Rzeczypospolitej 31 sierpnia 1939[4][3].

Aktywnie udzielał się w działalności społecznej[4]. Pracował w biurze Informacyjnym Gminy Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku[4]. Do 1939 działał w Towarzystwie Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych i TG „Sokół”[3][4]. W 1929 był założycielem Teatru Amatorskiego Macierzy Szkolnej i występował w nim jako aktor[3][4]. W tym charakterze był m.in. organizatorem gościnnych występów zespołów teatralnych i aktorów z terenu Polski, zaś po dokonanej prowokacji ze strony Niemców i podrzuceniu broni do teatru, został skazany na grzywnę wzgl. areszt[4]. Sprawował pieczę nad związkową świetlicą im. ks. dr. Władysława Bandurskiego przy ul. Wilhelma w Sopocie[4][3]. Współtworzył ośrodek wypoczynkowy i repolonizacyjny w Sulminie, otwarty 11 lipca 1936[3]. Działał jako kierownik sekcji wycieczkowej Związku Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku[3]. W tym charakterze organizował kursy przewodnickie i organizował wycieczki na obszar Polski[4][3]. Był referentem oddziału Towarzystwa Byłych Powstańców i Wojaków w Sopocie, pełniąc funkcję kierownika świetlicy tej organizacji w Domu Polskim przy ul. F. Chopina[3][4].

W obliczu zagrożenia konfliktem zbrojnym w 1939 dokonał przeniesienia części akt Gdańskiej Macierzy Szkolnej, transportując je z Gdańska do Gdyni[3]. Po wybuchu II wojny światowej i wkroczeniu Niemców we wrześniu 1939 został mieszczony przez nich w obozie przejściowym w Gdyni, skąd w grupie zatrzymanych miał być skierowany przez Niemców w stronę Gdańska[4]. Według innego źródła miał wyjechać w kierunku Poznania[3]. Jego dalsze losy pozostają nieznane[3].

Był żonaty, miał córkę[4] i syna Adama[3].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Kilka słów o soli i jej pokładach w Galicyi (1914)[27]
  • O polskość w Gdańsku – Dziesięciolecie Gdańskiej Macierzy Szkolnej[3]
  • Przewodnik po Gdańsku (1929, współautor)[3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c XVI. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1897. Sanok: Fundusz Naukowy, 1897, s. 139, 152.
  2. a b c Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 62.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Bronisław Gaweł. gedanopedia.pl. [dostęp 2017-10-03].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Franciszek Mamuszka. Bronisław Gaweł. „Jantarowe Szlaki”. 3 (129), s. 10-11, 1974. 
  5. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 359, 362, 380, 381.
  6. Kronika. Z kroniki żałobnej. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 42 z 12 października 1913. 
  7. Osoby o nazwisku „Biliński” w Genealogii Potomków Sejmu Wielkiego. sejm-wielki.pl. [dostęp 2017-10-03].
  8. a b Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 53 (poz. 83).
  9. a b c d Jan Gaweł. gosiewski.eu. [dostęp 2019-03-11].
  10. Dziennik Urzędowy. Rozmaite obwieszczenia. „Gazeta Lwowska”, s. 8, Nr 119 z 27 maja 1909. 
  11. Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 55 (poz. 109).
  12. Ś. p. major Marian Gaweł. „Codzienna Gazeta Handlowa”, s. 8, Nr 267 z 21-22 listopada 1937. 
  13. a b Kronika. Zjazd koleżeński maturzystów z 1897 roku. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 26 z 30 czerwca 1912. 
  14. Zjazd koleżeński maturzystów sanockich z roku 1897. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 2, Nr 27 z 7 lipca 1912. 
  15. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-04-01].
  16. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum I w Przemyślu za rok szkolny 1904. Przemyśl: 1904, s. 2.
  17. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum I w Przemyślu za rok szkolny 1904. Przemyśl: 1904, s. 3.
  18. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum I w Przemyślu za rok szkolny 1905. Przemyśl: 1905, s. 3.
  19. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum I w Przemyślu za rok szkolny 1906. Przemyśl: 1906, s. 2, 3.
  20. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum I w Przemyślu za rok szkolny 1907. Przemyśl: 1907, s. 1, 4.
  21. Kronika. Pożegnanie. „Gazeta Przemyska”. 43, s. 3, 29 maja 1908. 
  22. Koło T. S. L. im. H. Sienkiewicza. „Echo Przemyskie”. 18, s. 1, 2 marca 1911. 
  23. Kronika. Z koła T. S. L. im. H. Sienkiewicza. „Gazeta Przemyska”. 9, s. 3, 3 marca 1911. 
  24. Jednodniówka wydana dnia 18. grudnia 1920 r. w dziesiątą rocznicę istnienia Polskiego Towarz. Dramat. im. Al. Fredry w Przemyślu 1910-1920. Przemyśl: 1920, s. 16.
  25. XV. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1914. Buczacz: 1914, s. 25.
  26. Kadra Pedagogiczna Gimnazjum Polskiego Macierzy Szkolnej w Gdańsku. gdansk.pl. [dostęp 2017-10-03].
  27. XV. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Buczaczu za rok szkolny 1914. Buczacz: 1914, s. 3-22.