Bruno Abakanowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bruno Abakanowicz

Bruno Abdank-Abakanowicz (ur. 6 października 1852 w Wiłkomierzu, zm. 29 sierpnia 1900 w Parc St. Maur) – matematyk, wynalazca i elektrotechnik polski (w Encyclopaedia Britannica wymieniany jako „matematyk litewski”).

Życiorys[edytuj]

Pochodził ze szlacheckiej rodziny o tatarskim rodowodzie[1].

Ukończył szkołę politechniczną w Rydze, następnie habilitował się w zakresie mechaniki w Akademii Technicznej we Lwowie, gdzie w latach 1876-1881 był docentem prywatnym i płatnym: geometrii położenia, statyki wykreślnej i mechaniki budowniczej.

W 1881 osiadł we Francji, gdzie zajął się elektrotechniką. Wynalazł m.in. integraf – odmiana integratora, przyrząd służący do obliczania wartości liczebnej całek metodą graficzną (opatentowany w 1880 i odtąd produkowany przez szwajcarskie przedsiębiorstwo Coradi); parabolograf; spirograf; dzwonek elektryczny przeznaczony do zastosowania na liniach kolejowych, oraz lampę elektryczną własnego systemu.

W 1889 był reprezentantem Stanów Zjednoczonych na wystawie powszechnej w Paryżu.

Opublikował: Zarys statyki wykreślnej, Lwów 1876; Integrator, krzywa całkowa i jej zastosowanie w mechanice budowniczej, oraz szereg artykułów w czasopismach. Swój integrator opisał również w sposób popularny w Ognisku, księdze zbiorowej ku czci Teodora Tomasza Jeża (Warszawa 1882).

Zamieszkał w willi pod Paryżem, miał posiadłość w Champigny oraz wysepkę Costaérès w Perros-Guirec Ploumanac’h w Bretanii z domem własnego pomysłu, kochał sztukę i wybranych artystów. Zmarł nagle w swojej paryskiej willi goszcząc wielkiego malarza Aleksandra Gierymskiego, któremu mecenasował.

Abakanowicz stanowi ponoć pierwowzór młodego Tatara imieniem Selim w noweli Sienkiewicza Hania. Jest to prawdopodobne, bowiem znał doskonale pisarza, któremu dopomagał w trakcie pracy nad Krzyżakami i Rodziną Połanieckich. Przez wiele lat przyjaźnił się z fizykiem Zygmuntem Wróblewskim.

Córka Brunona, Zofia, znalazła się pod opieką prawną Sienkiewicza[2].

Publikacje[edytuj]

Przypisy

  1. Por. S. Dziadulewicz, Herbarz rodzin tatarskich, Wilno 1929, s. 365.
  2. T. Żabski, Sienkiewicz, Wrocław 1998, s. 220.

Bibliografia[edytuj]