Brusonecja chińska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brusonecja chińska
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd różowce
Rodzina morwowate
Rodzaj brusonecja
Gatunek brusonecja chińska
Nazwa systematyczna
Broussonetia papyrifera (L.) L'Hér. ex Vent.
Tabl. Règn. Vég. 3: 547 1799[2]

Brusonecja chińska[3], morwa papierowa[4] (Broussonetia papyrifera) – gatunek roślin pochodzących z Azji. Rośnie w Chinach, Japonii, Korei, Indochinach, Birmie i Indiach. Jest również uprawiany w niektórych częściach Europy o ciepłym klimacie umiarkowanym, Stanach Zjednoczonych i Afryce. Dostarcza najstarszego znanego surowca do produkcji papieru[5].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

W Azji jej zasięg obejmuje Chiny, Japonię, Koreę, Laos, Kambodżę, Tajlandię, Birmę i Asam, ale jest uprawiana w innych częściach Azji i Pacyfiku, a naturalizowana w południowej części Europy i USA[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Małe drzewo o półkulistej koronie i nietypowej korze, które w wieku 10 lat osiąga ok. 1 m wzrostu[6]. W sumie osiąga do 10 m wysokości[4]. Kora jest ciemna, chropowata, bardzo włóknista. Pędy owłosione.
Liście
Jasnozielone, gęsto owłosione sterczącymi włoskami[5], szerokojajowate, niepodzielone lub trój- albo pięcioklapowe[5][4], długości do 20 cm, wiosną purpurowe, później srebrno-zielone[7].
Kwiaty
Roślina jest dwupienna[4]. Pomarańczowoczerwone kwiatostany żeńskie mają kształt kulisty i średnicę 1 cm[8], poszczególne kwiaty składają się tylko z pojedynczego słupka i mięśniejącej okrywy kwiatowej[4], długo utrzymują się na drzewie[3]. Kwiatostany męskie są kotkowate (długości 4–8 cm)[8]. Kwiaty składają się z 4-listkowego okwiatu i 4 pręcików. Kwitną w końcu czerwca. Roślina wiatropylna.
Owoce
Złożone, kulistawe[4], podobne do morwy. Jadalne, słodkie, pomarańczowoczerwone, dojrzewają jesienią[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Włóknista kora i łyko morwy papierowej jest wykorzystywana do produkcji papieru lub płótna. Jest pierwszą w historii rośliną użytą do produkcji papieru[9], wykorzystywaną w tym celu w Chinach już ponad 100 lat p.n.e. Namoczone włókna ociekały w bambusowych sitach, po czym były nasączane klejem i wygładzane muszlami kauri[5] W Japonii i Chinach do dziś wytwarza się z niej wysokiej jakości papier czerpany[3][5].

Gatunek wykorzystywany jest także jako drzewo ozdobne[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F., Angiosperm Phylogeny Website, 2001– [dostęp 2018-05-18] (ang.).
  2. Broussonetia papyrifera (L.) L'Hér. ex Vent. [w:] The Plant List. Version 1.1 [online] [dostęp 2018-05-18] (ang.).
  3. a b c brusonecja – Encyklopedia PWN – źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2018-05-10] (pol.).
  4. a b c d e f g Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1989, s. 239. ISBN 83-09-00256-4.
  5. a b c d e Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 1. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 115–116. ISBN 83-7079-778-4.
  6. a b c Broussonetia papyrifera (L.) L’Hér. ex Vent., Plants of the World Online [dostęp 2018-05-10] (ang.).
  7. Factsheet – Broussonetia papyrifera (Paper Mulberry), keys.lucidcentral.org [dostęp 2018-05-10] (ang.).
  8. a b paper-mulberry: Broussonetia papyrifera (Urticales: Moraceae): Invasive Plant Atlas of the United States, www.invasiveplantatlas.org [dostęp 2018-05-10] (ang.).
  9. Mała historia papieru – Materiały poprzedzające papier, historiapapieru.yum.pl [dostęp 2018-05-10].