Brygidki (więzienie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lwowskie Brygidki współcześnie

Brygidki – potoczna nazwa więzienia we Lwowie przy ul. Kazimierzowskiej (obecnie Horodocka). Renesansowy gmach został zbudowany w 1614 r. dla żeńskiego zakonu św. Brygidy. Istniejąca przy budynku kaplica św. Piotra do dziś spełnia swoją pierwotną rolę, natomiast budynek klasztorny, po likwidacji zakonu w 1784 r., został zamieniony na więzienie kryminalne, a po I wojnie światowej na polityczne.

Historia[edytuj]

Brygidki były jednym z kilku miejsc we Lwowie, gdzie po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 roku NKWD dokonało masowego mordu więźniów politycznych. W ostatnich dniach „pierwszej okupacji sowieckiej” w więzieniu przetrzymywano prawdopodobnie około 4 tys. osób[1]. Wieczorem 23 czerwca sowiecka straż opuściła gmach, ryglując bramy i pozostawiając osadzonych w zamkniętych celach. Następnego poranka więźniowie wyłamawszy drzwi cel wydostali się na wewnętrzny dziedziniec, jednakże tylko kilkuset z nich zdołało wydostać się poza teren więzienia[2][3]. 25 czerwca na Brygidki powrócili enkawudziści, którzy przystąpili do systematycznej eksterminacji osadzonych[4][5]. W ciągu czterech dni zamordowano co najmniej 2 tys. więźniów[1]. Stosy trupów odnalezione później w piwnicach Brygidek liczyły po 4–5 warstw[6]. Przed opuszczeniem Lwowa przez Sowietów gmach więzienia został podpalony. Prawdopodobnie ogień podłożyli enkawudziści, chcąc w ten sposób zatrzeć ślady zbrodni[1][7]. Część źródeł sugeruje jednak, że „Brygidki” zostały podpalone przez samych więźniów już po odejściu Sowietów, gdyż ocalali z masakry nie chcieli dopuścić, aby więzienne akta dostały się w ręce nadciągających Niemców[8].

W więzieniu zginęli prawdopodobnie gen. dyw. Wojciech Rogalski i Kazimierz Kott, szef PLAN-u[9].

Straconych i zmarłych w więzieniu chowano w nieoznakowanych mogiłach na Cmentarzu Zamarstynowskim. Do ewakuacji zwłok z Brygidek i ich pochówku użyto Żydów, których uprzednio posądzono o kolaborację z władzami sowieckimi i odpowiedzialność za mordy w więzieniach. Wielu Żydów zostało podczas usuwania zwłok brutalnie zamordowanych przez Niemców i nacjonalistów ukraińskich. Mordy więzienne stanowiły podłoże do dokonania pogromu na Żydach we Lwowie, podobnie jak i w innych miastach, gdzie miały miejsce mordy w więzieniach. W czasie pogromu we Lwowie zginęło około 5 tys. Żydów[10].

Upamiętnienie[edytuj]

Martyrologia Polaków osadzanych i zamordowanych przez funkcjonariuszy NKWD została upamiętniona po 1990 roku na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem na jednej z tablic: „MONTELUPICH / BRYGIDKI / ZAMEK LUBELSKI / 1939 – 1945".

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Musiał 2001 ↓, s. 102.
  2. Węgierski 1991 ↓, s. 270–271.
  3. Musiał 2001 ↓, s. 95.
  4. Węgierski 1991 ↓, s. 271–272.
  5. Musiał 2001 ↓, s. 98–102.
  6. Musiał 2001 ↓, s. 104.
  7. Węgierski 1991 ↓, s. 275.
  8. Węgierski 1991 ↓, s. 272.
  9. Lidia Jurkiewicz, Miejsce z opowieścią - Kozieniec, Nestor, czasopismo artystyczne, 4(14) 2010
  10. Witold Mędykowski: W cieniu gigantów. Pogromy 1941 r. w byłej sowieckiej strefie okupacyjnej. Warszawa: ISP PAN, 2012, s. 241-250. ISBN 978-83-60580-95-0.

Bibliografia[edytuj]