Brygidki (więzienie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brygidki
Ilustracja
Lwowskie Brygidki współcześnie
Państwo

 Ukraina

Miejscowość

Lwów

Adres

ul. Kazimierzowska

Rodzaj

zakład karny

Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Brygidki”
49°50′36″N 24°01′19″E/49,843333 24,021944

Brygidki – potoczna nazwa więzienia we Lwowie przy ul. Kazimierzowskiej (obecnie Horodocka).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budynek więzienia Brygidki przy ulicy Kazimierzowskiej we Lwowie, 1934
Wejście do Sądu Okręgowego Karnego we Lwowie znajdującego się obok więzienia, 1934

Renesansowy gmach został zbudowany w 1614 dla żeńskiego zakonu św. Brygidy. Istniejąca przy budynku kaplica św. Piotra do dziś spełnia swoją pierwotną rolę, natomiast budynek klasztorny, po likwidacji zakonu w 1784, został zamieniony na więzienie kryminalne.

Przy burzeniu zabudowań pod koniec 1913 zachowano kościół klasztoru Brygidek[1]. Po I wojnie światowej więzienie zamieniono na polityczne.

Brygidki były jednym z kilku miejsc we Lwowie, gdzie po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 roku NKWD dokonało masowego mordu więźniów politycznych. W ostatnich dniach „pierwszej okupacji sowieckiej” w więzieniu przetrzymywano prawdopodobnie około 4 tys. osób[2]. Wieczorem 23 czerwca sowiecka straż opuściła gmach, ryglując bramy i pozostawiając osadzonych w zamkniętych celach. Następnego poranka więźniowie wyłamawszy drzwi cel wydostali się na wewnętrzny dziedziniec, jednakże tylko kilkuset z nich zdołało wydostać się poza teren więzienia[3][4]. 25 czerwca na Brygidki powrócili enkawudziści, którzy przystąpili do systematycznej eksterminacji osadzonych[5][6]. W ciągu czterech dni zamordowano co najmniej 2 tys. więźniów[2]. Stosy trupów odnalezione później w piwnicach Brygidek liczyły po 4–5 warstw[7]. Przed opuszczeniem Lwowa przez Sowietów gmach więzienia został podpalony. Prawdopodobnie ogień podłożyli enkawudziści, chcąc w ten sposób zatrzeć ślady zbrodni[2][8]. Część źródeł sugeruje jednak, że „Brygidki” zostały podpalone przez samych więźniów już po odejściu Sowietów, gdyż ocalali z masakry nie chcieli dopuścić, aby więzienne akta dostały się w ręce nadciągających Niemców[9].

W więzieniu zginęli prawdopodobnie gen. dyw. Wojciech Rogalski i Kazimierz Kott, szef PLAN-u[10].

Straconych i zmarłych w więzieniu chowano w nieoznakowanych mogiłach na Cmentarzu Zamarstynowskim. Do ewakuacji zwłok z Brygidek i ich pochówku użyto Żydów, których uprzednio posądzono o kolaborację z władzami sowieckimi i odpowiedzialność za mordy w więzieniach. Wielu Żydów zostało podczas usuwania zwłok brutalnie zamordowanych przez Niemców i nacjonalistów ukraińskich. Mordy więzienne stanowiły podłoże do dokonania pogromu na Żydach we Lwowie, podobnie jak i w innych miastach, gdzie miały miejsce mordy w więzieniach. W czasie pogromu we Lwowie zginęło około 5 tys. Żydów[11].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Martyrologia Polaków osadzanych i zamordowanych przez funkcjonariuszy NKWD została upamiętniona po 1990 roku na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem na jednej z tablic: „MONTELUPICH / BRYGIDKI / ZAMEK LUBELSKI / 1939 – 1945".

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ocalony zabytek. „Nowości Illustrowane”. Nr 1, s. 8, 3 stycznia 1914. 
  2. a b c Musiał 2001 ↓, s. 102.
  3. Węgierski 1991 ↓, s. 270–271.
  4. Musiał 2001 ↓, s. 95.
  5. Węgierski 1991 ↓, s. 271–272.
  6. Musiał 2001 ↓, s. 98–102.
  7. Musiał 2001 ↓, s. 104.
  8. Węgierski 1991 ↓, s. 275.
  9. Węgierski 1991 ↓, s. 272.
  10. Lidia Jurkiewicz, Miejsce z opowieścią - Kozieniec, Nestor, czasopismo artystyczne, 4(14) 2010. [dostęp 2014-03-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-16)].
  11. Witold Mędykowski: W cieniu gigantów. Pogromy 1941 r. w byłej sowieckiej strefie okupacyjnej. Warszawa: ISP PAN, 2012, s. 241-250. ISBN 978-83-60580-95-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]