Brytyjska odmiana języka angielskiego
Brytyjska odmiana języka angielskiego (ang. British English, BE) – odmiana języka angielskiego używana w Wielkiej Brytanii. W precyzyjniejszym rozumieniu:
- jedna ze standardowych form języka angielskiego (obok amerykańskiej), stosowana w nauczaniu tego języka, wykorzystująca brytyjskie konwencje ortograficzne, zaś w zakresie wymowy opierająca się na tzw. Received Pronunciation. Standard ten określany jest również jako „BBC English”. Poza Wielką Brytanią cieszy się popularnością również w Irlandii, Australii i Nowej Zelandii.
- zbiorcze określenie wszystkich wariantów języka angielskiego używanych na terenie Wielkiej Brytanii, w odróżnieniu od pozostałych odmian tego języka. Taką definicję podaje m.in. Oxford English Dictionary. Angielszczyzna brytyjska w formie mówionej jest wewnętrznie bardziej zróżnicowana niż inne jej odmiany używane na świecie[1]. Nie istnieje instytucja regulująca język, a pod względem formalnym żadna odmiana dialektalna nie jest bardziej uprzywilejowana od innych. Pewnym prestiżem cieszy się Received Pronunciation jako socjolekt ponadregionalny, związany jednak w ogólnym odczuciu z wyższymi klasami społecznymi. Trzeba jednak zaznaczyć, że zaledwie 2% Brytyjczyków posługuje się na co dzień tą odmianą[2]. W XXI wieku na znaczeniu zyskuje odmiana zwana Estuary English[3].
Dialekty
[edytuj | edytuj kod]Dialekty brytyjskie zasadniczo dzieli się na odmiany w samej Anglii oraz te używane w Walii i Szkocji. Dialekty z terenu Anglii dzielą się z kolei na kilka grup[4]:
- dialekty południowej Anglii obejmujące cockney i Estuary English;
- dialekty Midlands: scouse (Liverpool), mancunian (Manchester), yorkshire, broomy (Birmingham), west broomy (West Bromwich), Black Country (Dudley);
- dialekty północnej Anglii: geordie (Newcastle).
Słownictwo brytyjskie a amerykańskie
[edytuj | edytuj kod]| Język polski | Angielszczyzna brytyjska | Angielszczyzna amerykańska |
|---|---|---|
| winda | lift | elevator |
| bagażnik (w samochodzie) | boot | trunk |
| maska (w samochodzie) | bonnet | hood |
| kaszanka | black pudding | blood sausage |
| błotnik | mudguard | fender |
| majtki | pants | underwear |
| ciężarówka | lorry | truck |
| cysterna | tanker | tank truck |
| piłka nożna | football | soccer |
| komisariat policji | police station | police department |
| remiza strażacka | fire station | fire department |
| tłumik (w pistolecie) | silencer | muffler |
| toaleta | lavatory, toilet | rest room |
| wyjście | way out | exit |
| kolejka ludzi | queue | line |
| wózek na zakupy | shopping trolley | shopping cart |
| metro | underground, tube | subway |
| wiadukt | flyover | overpass |
| parking | car park | parking lot |
| autostrada | motorway | highway, freeway |
| benzyna | petrol | gas, gasoline |
| stacja paliwowa | filling/petrol station | gas station |
| bankomat | cash machine/point, dispenser | ATM (Automated Teller Machine) |
| pobocze, chodnik | pavement | sidewalk |
| jesień | autumn | fall |
| puszka | tin | can |
| emeryt | pensioner | senior citizen |
| kolej | railway | railroad |
| przejście podziemne | subway | underground passage |
| mieszkanie | flat | apartment |
| smycz | lead | leash |
| zły (na kogoś) | angry | mad |
| plaster | patch | band-aid |
| Ostatki | Pancake Day | Shrove Tuesday |
| torebka (damska) | handbag | purse |
| portmonetka | purse | billfold |
| piętro | floor, storey | story |
| mikser | food mixer, liquidizer | blender |
| sokowirówka | juice extractor | juicer |
| kogut | cock | rooster |
| gniazdko elektryczne | socket, mains | electrical outlet |
| gabinet kosmetyczny | beauty salon | parlor |
| kubeł na śmieci | dustbin, bin | garbage can |
| kran | tap | faucet |
| film | film | movie |
| kino | cinema | (movie) theater |
| gabinet | surgery | office |
| sklep | shop | store |
| skrzynka pocztowa | letter-box | mailbox |
| apteka | pharmacy, chemist’s | drugstore |
| budka telefoniczna | phone booth | call box, (tele)phone box |
| brat (rel.) | neighbour | fellowman |
| pionek | draughtman | checker |
| cukierek | sweet | candy |
| ciasteczko | biscuit | cookie |
| frytki | (potato) chips | French fries |
| zamek błyskawiczny | zip fastener | zipper |
| spodnie | trousers | pants |
| podkoszulek | vest | undershirt |
| kamizelka | waistcoat | vest |
| sąsiad | neighbour | neighbor |
| organizować | organise | organize |
| analizować | analyse | analyze |
| katalog | catalogue | catalog |
| aneks | annexe | annex |
| anemia | anaemia | anemia |
| opona | tyre | tire |
| środek | centre | center |
| teatr | theatre | theater |
| pług | plough | plow |
| pączek | doughnut | donut |
| czek | cheque | check |
| krawężnik | kerb | curb |
| przeciąg | draught | draft |
| piżama | pyjamas | pajamas |
| kolor | colour | color |
| port | harbour | harbor |
| zachowanie | behaviour | behavior |
| honor | honour | honor |
| szary | grey | gray |
| czipsy | crisps | chips |
| aluminium | aluminium | aluminum |
| pasmanteria | haberdashery | dry goods |
| chodnik | footpath | sidewalk |
| dżem | jam | jelly |
| pielucha | nappy | diaper |
| smoking | smoking | tux, tuxedo |
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ The G2 guide to regional English | UK news | The Guardian [online], www.guardian.co.uk [dostęp 2017-11-22] (ang.).
- ↑ Received Pronunciation [online], www.bl.uk [dostęp 2017-11-22].
- ↑ Paweł Rogaliński: British Accents: Cockney, RP, Estuary English. Łódź: 2011, s. 10-11. ISBN 978-83-272-3282-3.
- ↑ Crystal 1995 ↓, s. 318-328.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- British Phrasebook, Elizabeth Bartsch-Parker, wyd. 1st ed, Hawthorn, Vic.: Lonely Planet, 1999, ISBN 0-86442-484-1, OCLC 41018385.
- McArthur T. (2002). Oxford Guide to World English. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-866248-3 hardback, ISBN 0-19-860771-7 paperback.
- Melvyn Bragg, The Adventure of English, London: Sceptre, 2004, ISBN 0-340-82993-1, OCLC 55800504.
- Pam Peters, The Cambridge Guide to English Usage, Cambridge: Cambridge University Press, 2004, ISBN 0-521-62181-X, OCLC 55971476.
- Simpson J. (red.) (1989). Oxford English Dictionary, 2nd edition. Oxford: Oxford University Press.
- David Crystal, The Cambridge Encyclopaedia of the English Language, Cambridge: Cambridge University Press, 1995, ISBN 0-521-40179-8.