Brzeżawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brzeżawa
Widok na zabytkową cerkiew w Brzeżawie
Widok na zabytkową cerkiew w Brzeżawie
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat przemyski
Gmina Bircza
Liczba ludności (2011) 292[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-751[3]
Tablice rejestracyjne RPR
SIMC 0599066
Położenie na mapie gminy Bircza
Mapa lokalizacyjna gminy Bircza
Brzeżawa
Brzeżawa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzeżawa
Brzeżawa
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Brzeżawa
Brzeżawa
Położenie na mapie powiatu przemyskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przemyskiego
Brzeżawa
Brzeżawa
Ziemia49°40′37″N 22°21′22″E/49,676944 22,356111

Brzeżawawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Bircza[4][5]. Leży na Pogórzu Przemyskim.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Brzeżawa[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0599072 Wola część wsi
0599089 Zagóra część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała na początku XV wieku. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1464 roku, kiedy to Brzeżawa należała do majątku birczańskiego, nosząc nazwę Twardego Wolya.

Spis z 1510 roku wykazał podatki płacone z: 10 łanów, młyna, karczmy, popa i 200 owiec.

25 stycznia 1648 roku Stanisław Humnicki, wojski sanocki, sprzedał za 300 zł popom: Ihnatowi i Iwanowi Maniawskim (braciom), popostwo we wsi Bryżawa.

W XIX wieku wieś była własnością Ludwika Dobrzyńskiego i Kazimierza Gazdowicza. Istniał tu również zaścianek szlachecki. Kornel Lewicki z Brzeżawy, zarejestrował 17 kwietnia 1862 roku w wiedeńskim urzędzie patentowym na trzy lata patent dotyczący wynalezienia produktu kosmetycznego, zwanego: Schönheits-Thauwasser za pewne opartego o wodę z ropą naftową, która wypływała ze źródeł znajdujących się w okolicy wsi[6]. W II połowie XIX wieku Dobrzyńscy sprzedali wieś z dworem Żydowi Ozjaszowi Wernerowi. W 1892 roku Ozjasz Werner będąc właścicielem także okolicznych lasów sprzeciwiał się budowie publicznej drogi do Ulucza aby nie dopuścić by chłopi brzeżawscy zaopatrywali się w tańszy opał i ściółkę w lasach uluckich[7]. Pomimo ingerencji władz galicyjskich droga do 1895 roku nie powstała a jedyną drogą dojazdową do wsi był trakt ze wsi Lipa[8]. W okresie międzywojennym właścicielami dworu, obszarów ziemskich i lasów była żydowska rodzina Izaaka i Natana Steinów[9].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1785 – 375 grekokatolików, 44 łacinników i 10 żydów
  • 1840 – 513 grekokatolików (brak informacji o innych wyznaniach)
  • 1859 – 694 grekokatolików
  • 1879 – 867 grekokatolików
  • 1899 – 1084 grekokatolików
  • 1926 – 1190 grekokatolików
  • 1929 – 1265 mieszkańców
  • 1938 – 1212 grekokatolików, 97 łacinników, 21 żydów, 61 zielonoświątkowców

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół rzymskokatolicki oraz Kościół Zielonoświątkowy.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Cerkiew greckokatolicka pw. Michała Archanioła – wzniesiona w 1843 r., obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Św. Michała Archanioła. Ściany wewnątrz zdobione figuralno-ornamentalną polichromią ścienną z końca XIX wieku.

Znane osoby związane z wsią[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-02-22].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  6. Vereinigte Laibacher Zeitung, 7 sierpnia 1862, str. 5. anno.onb.ac.at. [dostęp 2019-01-24].
  7. Kuryer Lwowski, 7 października 1892, str.4. anno.onb.ac.at. [dostęp 2019-01-24].
  8. Kuryer Lwowski, 24 stycznia 1895, str.2. anno.onb.ac.at. [dostęp 2019-01-24].
  9. „Gdy mieszkańcy wsi dowiedzieli się, że uratowali Żydów, obrzucali kamieniami dach ich domu” – historia rodziny Setlików. sprawiedliwi.org.pl. [dostęp 2019-01-24].