Brzechów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brzechów
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat kielecki
Gmina Daleszyce
Liczba ludności (2006) 870
Strefa numeracyjna (+48) 41
Kod pocztowy 26-021[1]
Tablice rejestracyjne TKI
SIMC 0236330
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Brzechów
Brzechów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzechów
Brzechów
Ziemia50°49′38″N 20°47′18″E/50,827222 20,788333

Brzechówwieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Daleszyce[2].

Integralne części wsi Brzechów[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0236346 Nowiny Przysiółek
Pipały Część wsi
Przygun Część wsi
Podgrzoba Część wsi
Grzoba Część wsi
Stara Wieś Część wsi

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Przez wieś przechodzi szlak turystyczny niebieski niebieski szlak turystyczny z Chęcin do Łagowa.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nie są znane dokładne informacje na temat pochodzenia nazwy wsi, ale może ona pochodzić od Brzechwy (drewniana część strzały) lub Czasownika brzechać (dzisiejsze szczekać)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Brzechów był wsią kościelną, położoną na terenie powiatu chęcińskiego, klucza kieleckiego. Położony w dolinie pomiędzy Górą Koski i Góry Sikorzą, przy drodze z Daleszyc do Górna, nad bezimiennym dopływem rzeczki Stokowej, w szerokim zakolu Lubrzanki, a powstać mógł jeszcze w głębi XII wieku. Pierwsza wzmianka źródłowa o wsi pochodzi z przekazu Długosza (ok. 1470-1480 r.), jako wsi zagospodarowanej leżącej w parafii w Daleszycach, a będącej uposażeniem kanonii zwanej brzechowska przy kieleckiej kolegiacie. Istniało tu wtedy sołectwo z 2 łanami, 6 łanów kmiecych; brak było folwarku, karczmy. Kmiecie płacili po ½ grzywny, zwolnieni byli z odbywania pańszczyzny i nie dawali danin (w 1529 r. kanonicy kieleccy pobierali dziesięcinę snopową z całej wsi. W 1510 r. Brzecow dalej pozostawał w posiadaniu kanoników kieleckich, odnotowano tu wtedy jedynie 4 łany, zaś w 1540 r. dzierżawcą był Rożnowski, a areał zajęty pod uprawę obejmował 1 łan kmiecy, dwa półłanki, 4 ćwierćłanki. Poddani chłopi dawali – pierwszy ½ grzywny i 16 korców owsa, 4 siedzący na ćwierćłankach łącznie 1 ½ grzywny, a wartość wsi oszacowano na 50 grzywien wartości. W XVI wieku na terenie wsi powstał folwark kanoników kielecki.

Na przełomie XVI i XVII w. mieszczanie kieleccy zaangażowani byli w akcji poszukiwania kopalin pod Kielcami, m. in. rudy żelaza. – W 1617 r. kanonik kielecki i proboszcz bodzentyński, Adam Mosiążek zezwolił Janowi Szyszkowskiemu na wydobywanie miedzi i innych metali we wsi Brzechów.

W końcu XVIII w. we wsi należącej do kanonii znajdowały się dwa drewniane budynki dworskie folwarku kanoników kieleckich, było 38 chat chłopskich, zatem razem we wsi było 40 dymów. Nieco później było tu 3 dymy dworskie, 38 domów chłopskich, poddanych 199, stała tu karczma pozostająca w rękach żydowskich oraz młyn Kryczka, będący własnością biskupstwa.

Według mapy Galicji Zachodniej na początku XIX w. układ przestrzenny wsi został częściowo zmieniony – pola uprawne znajdowały się od strony miasta Daleszyce, zbiegające się w środku wsi lokalne drogi poprowadzone wzdłuż strumieni w środku wsi zbiegały się tworząc trójkątny, niezabudowany plac, z trzech stron otoczony szczytową zabudową. W części południowo – wschodniej, poza zabudową wsi, w miejscu obecnej szkoły i kaplicy, ulokowany był zespół dworski. Budynek dworski zwrócony był frontem ku drodze do Daleszyc, na jego osi symetrycznie zakomponowano ogród, a po jego bokach stały oficyny, za drogą zaś, od strony zachodniej znajdował się niewielki staw.

Zabudowa wsi w części zachodniej była ulokowana wzdłuż dwóch dróg, łączących się poza wsią w lokalną drogę w stronę młyna na rzece Warkocz, zapewne w miejscu wspomnianego młyna Kryczka. W 1827 r. było tu 37 domów i 231 mieszkańców[4]

Podczas I wojny światowej w 1915 roku wieś wizytował Józef Piłsudski. Wygłosił on wtedy przemówienie do chłopów, motywując ich do udziału w zbliżającej się walce pod Górnem, która finalnie zakończyła się tylko ostrzelaniem pozycji.

2. i 3. listopada 1915 w Brzechowie stoczyły się potyczki między batalionami Piłsudskiego, a Rosjanami.[5]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Dariusz Kalina, Dzieje i zabytki Małych Ojczyzn: Gmina Daleszyce.
  5. Dziennik działań bojowych brygady J. Piłsudskiego | Muzeum Józefa Piłsudskiego, wykaz.muzeumpilsudski.pl [dostęp 2018-04-19] (pol.).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]