Brzezie (Racibórz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dzielnicy w Raciborzu. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Herb Raciborza Brzezie
Dzielnica Raciborza
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat raciborski
Miasto Racibórz
W granicach Raciborza 1975[1]
Położenie na mapie Raciborza
Mapa lokalizacyjna Raciborza
Brzezie
Brzezie
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Brzezie
Brzezie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzezie
Brzezie
Ziemia50°04′48″N 18°16′47″E/50,080027 18,279785
Portal Portal Polska
W oddali widać dzielnicę Raciborza - Brzezie
Fura ciągnięta przez parę krów, I połowa lat 70. XX wieku

Brzezie (niem. Hohenbirken) – dzielnica Raciborza oddalona o około 5 km na wschód od centrum miasta, dawniej wieś, włączona w 27 maja 1975 r. do Raciborza.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Brzezie leżało kiedyś tuż nad starym korytem Odry. W Brzeziu znajdują się stawy hodowlane oraz rozlewiska żwirowni, od strony czeskiej znajdują się lasy. Od strony dzielnicy Brzezie rozlewiska zamyka struga Plinc.

Nazwa dzielnicy[edytuj | edytuj kod]

Od najdawniejszych czasów wioska nazywana jest Brzeza lub Brzesa. Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy drzewa „brzozy” – von brzoza, brzezina = „Birke[2]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia pierwotną nazwę w obecnej polskiej formie „Brzezie” podając jej znaczenie „Birkendorf” czyli tłumacząc na polski „Brzozowa wieś[2]. Nazwa wsi została później zgermanizowana na Hohenbirken[2] i utraciła swoje pierwotne znaczenie.

Spis geograficzno-topograficzny miejscowości leżących w Królestwie Prus z 1835 r., którego autorem jest J.E. Müller notuje obecnie używaną, polską nazwę miejscowości Brzezie jako jedyną, funkcjonującą zarówno w języku polskim jak i niemieckim[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W VIII w. osada Brzezie służyła jako wioska służebna grodom w Raciborzu i Lubomi. Wieś wzmiankowana w 1223 r. Średniowiecze do 1561 roku, to okres, w którym wieś była własnością rycerzy służących u książąt piastowskich. Otrzymywali oni wieś z prawem dziedziczenia za godną służbę. W 1223 r. wioska zapisana jako Breza, Bresa, została wymienione jako uposażenie kościoła Zbawiciela w Rybniku, który został wybudowany na potrzeby klasztoru cysterek. W średniowieczu właścicielami miejscowości był szlachecki ród Trachów z Brzezia. Od 1725 r. wioska stała się własnością miasta, a została włączona do niego dopiero 27 maja 1975 r.

W Prusach istniała gmina (Gemeinde) i posiadłość (Gut) Hohenbirken, które po plebiscycie śląskim (za Polską głosowały wówczas 733 osoby, a za Niemcami 707[4]) i powstaniach śląskich włączono w granice Polski (uroczyste przejęcie przez polską administrację miało miejsce 4 lipca 1922 roku).

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Parafia św. Apostołów Mateusza i Macieja w Raciborzu – budowany w latach 1904–1906, posiada barokowe wyposażenie z poprzedniego drewnianego kościoła, który pochodzi z XVII i XVIII w.
  • 12 krzyży przydrożnych, najstarszy z 1875 roku[5].
  • Pomnik ku czci powstańców śląskich i ofiar II wojny światowej.
  • Budynki mieszkalne:
    • pierwszy znajdujący się przy ul. Rybnickiej 342 pochodzący z pierwszej połowy XIX w.,
    • drugi znajdujący się przy ul. Rybnickiej 346 pochodzący z około 1800 r.
  • Willa Widok (na wzgórzu Widok) - pochodząca z 1914 r., eklektyczna, położona na południe od Brzezia, obecnie własność prywatnej osoby.
  • Pomnik ku pamięci Josefa Eichendorffa - odsłonięty 6 maja 2006 r. na Widoku, w miejscu gdzie kiedyś stał pamiątkowy kamień.
  • Tablica poświęcona ks. Józefowi Gawlinie - biskup polowemu wojsk polskich z ziemią z cmentarza Monte Casino
  • Do 1933 roku istniała wieża Bismarcka.

Grób Sługi Bożej S. Marii Dulcissimy Hofmann[edytuj | edytuj kod]

Grób Heleny Hoffmann, Sługi Bożej jest usytuowany przy kościele pw. św. Apostołów Mateusza i Macieja. Była ona zakonnicą, przebywała przez dłuższy czas w klasztorze Zgromadzenia Sióstr Maryi Niepokalanej, dlatego też tutaj zmarła 18 maja 1936 r. Grób jest miejscem licznych odwiedzin przez pielgrzymów.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Ulice[edytuj | edytuj kod]

  • Brzeska
  • Bitwy Olzańskiej
  • Dębiczna
  • Fiołkowa
  • Gajowa
  • Gawliny
  • Handlowa
  • Jagielnia
  • Jagodowa
  • Jaśminowa
  • Kobylska
  • Kruczkowskiego
  • Malinowa
  • Nad Potokiem
  • Nieboczowska
  • Olszynkowa
  • Pod lasem
  • Pod Torami
  • Pogrzebieńska
  • Pogwizdowska
  • Kapitana Serafina Myśliwca
  • Poziomkowa
  • Rybnicka - Auchan , Castorama
  • Sadowa
  • Sosienkowa
  • Stawowa
  • Strażacka
  • Torowa
  • Tulipanowa
  • Wąska
  • Wiatrakowa
  • Widokowa
  • Wiśniowa
  • Wygonowa
  • Wysoka
  • Za Dębiczem
  • Zakładowa

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz.U. 1975 nr 15 poz. 87
  2. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 44.
  3. J.E. Muller 1835 ↓, s. 453.
  4. Wyniki głosowania w powiecie raciborskim
  5. Beata Kuliś: Racibórz - Brzezie, topografia legendowa. Racibórz: Arnet, 1998, s. 85-88. ISBN 83-909930-0-7. (pol.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J.E. Muller: Vollstandiges geographish, statistisch, topographisches Worterbuch preusischen Staates. Erfurt: J.E. Muller'sche Buchhandlung, 1835.