Brzezie (Racibórz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dzielnicy w Raciborzu. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Herb Raciborza Brzezie
Dzielnica Raciborza
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat raciborski
Miasto Racibórz
W granicach Raciborza 1975[1]
Położenie na mapie Raciborza
Mapa lokalizacyjna Raciborza
Brzezie
Brzezie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzezie
Brzezie
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Brzezie
Brzezie
Położenie na mapie powiatu raciborskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu raciborskiego
Brzezie
Brzezie
Ziemia50°04′48″N 18°16′47″E/50,080027 18,279785
Portal Portal Polska
W oddali widać dzielnicę Raciborza - Brzezie
Fura ciągnięta przez parę krów, I połowa lat 70. XX wieku

Brzezie (niem. Hohenbirken) – dzielnica Raciborza oddalona o około 5 km na wschód od centrum miasta, dawniej wieś, włączona w 27 maja 1975 r. do Raciborza.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Brzezie leżało kiedyś tuż nad starym korytem Odry. W Brzeziu znajdują się stawy hodowlane oraz rozlewiska żwirowni, od strony czeskiej znajdują się lasy. Od strony dzielnicy Brzezie rozlewiska zamyka struga Plinc.

Nazwa dzielnicy[edytuj | edytuj kod]

Od najdawniejszych czasów wioska nazywana jest Brzeza lub Brzesa. Według nauczyciela Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy drzewa „brzozy” – von brzoza, brzezina = „Birke[2]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia pierwotną nazwę w obecnej polskiej formie „Brzezie” podając jej znaczenie „Birkendorf” czyli tłumacząc na polski „Brzozowa wieś[2]. Nazwa wsi została później zgermanizowana na Hohenbirken[2] i utraciła swoje pierwotne znaczenie.

Spis geograficzno-topograficzny miejscowości leżących w Królestwie Prus z 1835 r., którego autorem jest J.E. Müller notuje obecnie używaną, polską nazwę miejscowości Brzezie jako jedyną, funkcjonującą zarówno w języku polskim jak i niemieckim[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W VIII w. osada Brzezie służyła jako wioska służebna grodom w Raciborzu i Lubomi. Wieś wzmiankowana w 1223 r. Średniowiecze do 1561 roku, to okres, w którym wieś była własnością rycerzy służących u książąt piastowskich. Otrzymywali oni wieś z prawem dziedziczenia za godną służbę. W 1223 r. wioska zapisana jako Breza, Bresa, została wymienione jako uposażenie kościoła Zbawiciela w Rybniku, który został wybudowany na potrzeby klasztoru cysterek. W średniowieczu właścicielami miejscowości był szlachecki ród Trachów z Brzezia. Od 1725 r. wioska stała się własnością miasta, a została włączona do niego dopiero 27 maja 1975 r.

W Prusach istniała gmina (Gemeinde) i posiadłość (Gut) Hohenbirken, które po plebiscycie śląskim (za Polską głosowały wówczas 733 osoby, a za Niemcami 707[4]) i powstaniach śląskich włączono w granice Polski (uroczyste przejęcie przez polską administrację miało miejsce 4 lipca 1922 roku).

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Parafia św. Apostołów Mateusza i Macieja w Raciborzu – budowany w latach 1904–1906, posiada barokowe wyposażenie z poprzedniego drewnianego kościoła, który pochodzi z XVII i XVIII w.
  • 12 krzyży przydrożnych, najstarszy z 1875 roku[5].
  • Pomnik ku czci powstańców śląskich i ofiar II wojny światowej.
  • Budynki mieszkalne:
    • pierwszy znajdujący się przy ul. Rybnickiej 342 pochodzący z pierwszej połowy XIX w.,
    • drugi znajdujący się przy ul. Rybnickiej 346 pochodzący z około 1800 r.
  • Willa Widok (na wzgórzu Widok) - pochodząca z 1914 r., eklektyczna, położona na południe od Brzezia, obecnie własność prywatnej osoby.
  • Pomnik ku pamięci Josefa Eichendorffa - odsłonięty 6 maja 2006 r. na Widoku, w miejscu gdzie kiedyś stał pamiątkowy kamień.
  • Tablica poświęcona ks. Józefowi Gawlinie - biskup polowemu wojsk polskich z ziemią z cmentarza Monte Casino
  • Do 1933 roku istniała wieża Bismarcka.

Grób Sługi Bożej S. Marii Dulcissimy Hofmann[edytuj | edytuj kod]

Grób Heleny Hoffmann, Sługi Bożej jest usytuowany przy kościele pw. św. Apostołów Mateusza i Macieja. Była ona zakonnicą, przebywała przez dłuższy czas w klasztorze Zgromadzenia Sióstr Maryi Niepokalanej, dlatego też tutaj zmarła 18 maja 1936 r. Grób jest miejscem licznych odwiedzin przez pielgrzymów.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Ulice[edytuj | edytuj kod]

  • Brzeska
  • Bitwy Olzańskiej
  • Dębiczna
  • Fiołkowa
  • Gajowa
  • Gawliny
  • Handlowa
  • Jagielnia
  • Jagodowa
  • Jaśminowa
  • Kobylska
  • Kruczkowskiego
  • Malinowa
  • Nad Potokiem
  • Nieboczowska
  • Olszynkowa
  • Pod lasem
  • Pod Torami
  • Pogrzebieńska
  • Pogwizdowska
  • Kapitana Serafina Myśliwca
  • Poziomkowa
  • Rybnicka - Auchan , Castorama
  • Sadowa
  • Sosienkowa
  • Stawowa
  • Strażacka
  • Torowa
  • Tulipanowa
  • Wąska
  • Wiatrakowa
  • Widokowa
  • Wiśniowa
  • Wygonowa
  • Wysoka
  • Za Dębiczem
  • Zakładowa

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz.U. 1975 nr 15 poz. 87
  2. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 44.
  3. J.E. Muller 1835 ↓, s. 453.
  4. Wyniki głosowania w powiecie raciborskim
  5. Beata Kuliś: Racibórz - Brzezie, topografia legendowa. Racibórz: Arnet, 1998, s. 85-88. ISBN 83-909930-0-7. (pol.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J.E. Muller: Vollstandiges geographish, statistisch, topographisches Worterbuch preusischen Staates. Erfurt: J.E. Muller'sche Buchhandlung, 1835.